Đằng sau sự kiện Trung Quốc bất ngờ phóng tên lửa đạn đạo ra Thái Bình Dương

Theo báo Japan Times, một tàu ngầm của Hải quân Trung Quốc đã phóng một tên lửa đạn đạo có khả năng mang đầu đạn hạt nhân ra Thái Bình Dương hôm thứ Hai, và Tokyo cho biết họ đã "mạnh mẽ kêu gọi" Bắc Kinh hủy bỏ cuộc thử nghiệm trước đó.

Theo Tân Hoa Xã, vụ phóng, được thực hiện với đầu đạn giả thay vì đầu đạn thật, đã trúng mục tiêu như dự định. Tân Hoa Xã mô tả vụ phóng là một phần thường lệ trong lịch huấn luyện quân sự hàng năm của nước này và cho biết các chính phủ khác đã được thông báo trước.

Bộ Quốc phòng Trung Quốc chỉ cho Nhật Bản 90 phút cảnh báo chính thức trước khi phóng, một khoảng thời gian ngắn ngủi khiến Tokyo phải vội vàng phản đối thông qua các kênh ngoại giao trước khi tên lửa rời khỏi mặt nước.

Đại sứ quán Nhật Bản tại Bắc Kinh được thông báo ngay trước khi vụ phóng diễn ra vào buổi trưa rằng một cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo sắp xảy ra, và Tokyo đã tận dụng khoảng thời gian ngắn ngủi đó để trực tiếp bày tỏ mối quan ngại của mình với các quan chức Trung Quốc.

Dữ liệu theo dõi độc lập phù hợp chặt chẽ với trình tự mà Bắc Kinh và Tokyo đã mô tả, bổ sung thêm một lớp xác nhận bên ngoài cho mốc thời gian chính thức mà cả hai chính phủ đều không bác bỏ.

Theo chuyên gia Jonathan McDowell, một nhà vật lý thiên văn của Đại học Harvard-Smithsonian, người nổi tiếng với việc lập danh mục các vụ phóng tên lửa dựa trên dữ liệu theo dõi công khai, đã viết trên X rằng vụ phóng tên lửa dưới quỹ đạo xảy ra lúc 4:01 sáng UTC ngày 6/7, tức là 12 giờ trưa ở Bắc Kinh.

Ông McDowell xác định vũ khí này là tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm JL-2 hoặc JL-3, được bắn từ Biển Bột Hải, vùng biển ngoài khơi bờ biển phía đông bắc Trung Quốc, nơi có một số cơ sở hải quân Trung Quốc.

Dựa trên dữ liệu theo dõi, ông ước tính quỹ đạo khoảng 3.900 x 1.050 km (2.400 x 650 dặm) với độ nghiêng 44 độ, và va chạm xảy ra vào khoảng 4:28 sáng UTC gần 174 độ đông, 6 độ nam, một vùng biển Thái Bình Dương rộng mở phía đông nam quần đảo Solomon.

Chính phủ Nhật Bản cho biết họ không có bằng chứng nào cho thấy tên lửa đã xâm phạm không phận hoặc vùng đặc quyền kinh tế của nước này. Chánh văn phòng Nội các Minoru Kihara nói với các phóng viên rằng việc tên lửa xâm phạm "chưa được xác nhận", và cho biết thêm Tokyo chưa nhận được bất kỳ báo cáo nào về thiệt hại đối với bất kỳ máy bay hoặc tàu thuyền nào của Nhật Bản.

Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản đã được thông báo trước một ngày, mặc dù thông điệp ban đầu của Trung Quốc chỉ mô tả một "khu vực hạn chế" được mở ra ở phía nam Mũi Shionomisaki thuộc tỉnh Wakayama liên quan đến mảnh vỡ không gian quay trở lại Trái đất, chứ không phải là một vụ thử tên lửa.

Lực lượng bảo vệ bờ biển đã đưa ra cảnh báo hàng hải cho khu vực này trước khi Bộ Quốc phòng Trung Quốc làm rõ, vài giờ sau đó, về nội dung thực sự của cuộc tập trận.

Tên lửa được đề cập gần như chắc chắn là một trong hai hệ thống cấu thành nên lực lượng hạt nhân trên biển của Trung Quốc. Tên lửa JL-2 đã được đưa vào sử dụng hơn một thập kỷ với tầm bắn ước tính khoảng 7.200 đến 9.000 km (4.500 đến 5.600 dặm), trong khi JL-3 mới hơn có tầm bắn vượt quá 10.000 km (6.200 dặm) và được cho là có khả năng mang nhiều đầu đạn có thể nhắm mục tiêu độc lập.

Cả hai tên lửa đều được chế tạo để phóng từ tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo hạt nhân Type 094 và Type 094A được nâng cấp của Trung Quốc, một hạm đội hiện có khoảng chín tàu và tạo thành xương sống cho khả năng tấn công từ biển của Bắc Kinh thay vì chỉ dựa vào các hầm chứa trên đất liền hoặc bệ phóng di động.

Khả năng răn đe hạt nhân dưới biển đang mở rộng của Trung Quốc đã thu hút sự chú ý liên tục từ Washington.

Vụ thử nghiệm hôm thứ Hai không phải là lần phóng tên lửa đầu tiên của Trung Quốc ở Thái Bình Dương gây ra phản ứng dữ dội. Vào tháng 9/2024, Lực lượng Tên lửa Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã phóng một tên lửa đạn đạo liên lục địa với đầu đạn giả vào vùng biển gần Polynesia thuộc Pháp, đánh dấu vụ thử nghiệm công khai đầu tiên của Bắc Kinh thuộc loại này trong hơn bốn thập kỷ.

Vụ phóng trước đó đã được so sánh với các chương trình thử nghiệm bắn thường lệ mà Mỹ và Nga đã thực hiện từ lâu, và một số nhà phân tích vào thời điểm đó cho rằng Trung Quốc đang phát tín hiệu rằng lực lượng hạt nhân của họ đã trưởng thành đến mức không còn cần phải che giấu hoạt động thử nghiệm của mình nữa.

Yang Zi, một nhà nghiên cứu tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam của Singapore, cho biết vụ phóng dường như là lần đầu tiên Trung Quốc thử nghiệm tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm ở Thái Bình Dương, chứ không phải là phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa từ đất liền trên lãnh thổ của mình.

Ông Yang cho biết: "Đây là một động thái thăm dò tổng thể khi Trung Quốc nhận thấy điểm yếu trong các hệ thống liên minh lấy Mỹ làm trung tâm" .

Úc cũng đã được thông báo trước và đã tận dụng thời điểm này để công khai bày tỏ những lo ngại của mình. Bộ trưởng Quốc phòng Úc Richard Marles cho rằng cuộc thử nghiệm là một phần của xu hướng rộng hơn mà Canberra đang theo dõi sát sao.

Ông Marles nói: “Đây là một cuộc thử nghiệm tên lửa tầm xa, và chúng tôi rất lo ngại về bất kỳ hành động nào làm suy yếu sự ổn định, hòa bình và an ninh của khu vực Thái Bình Dương” .

Trung Quốc đã phản bác những lời chỉ trích, lập luận rằng việc thông báo trước của họ tuân thủ các chuẩn mực quốc tế và cuộc thử nghiệm không nhắm vào bất kỳ quốc gia hay thực thể nào.

Đồng thời, Bắc Kinh đã mở rộng hạm đội tàu ngầm của mình với tốc độ mà theo một số ước tính, đã đưa họ trở thành nhà khai thác tàu ngầm hạt nhân lớn thứ hai thế giới sau Mỹ và trước Nga. Sự tăng cường này, cho thấy một chiến lược có chủ đích là triển khai một bộ ba hạt nhân hiện đại hóa hoàn chỉnh thay vì chỉ dựa vào bất kỳ một trụ cột răn đe nào.