Radar Valdai bị phá hủy ở Crimea, phòng không Nga còn đáng tin?

Cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine tại Crimea đã phá hủy radar chống máy bay không người lái Valdai hiện đại của Nga.

Đêm 28/12, Crimea bừng sáng trong tiếng nổ khi UAV Ukraine đồng loạt xuất kích, tung đòn đánh chính xác vào các mục tiêu quân sự của Nga. Các mũi UAV tập trung “chặt đứt” hạ tầng trinh sát và tác chiến không người lái then chốt, phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng trong hệ thống phòng thủ của Moscow.

Theo chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine, ông Robert “Madyar” Brovdi, chiến dịch do các phi công điều khiển từ xa của Trung tâm số 1 trực tiếp thực hiện. Các đơn vị này sử dụng UAV cảm tử FP-1/2 do Ukraine tự phát triển.

Một trong những mục tiêu quan trọng nhất bị nhắm đến là địa điểm dùng để lưu trữ và triển khai các phương tiện hải quân không người lái của Nga. Theo đoạn video được công bố, ít nhất ba UAV cảm tử đã lần lượt tấn công khu vực này, gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng.

Việc phá hủy các phương tiện và kho chứa UAV hải quân của Nga mang ý nghĩa chiến thuật đặc biệt. Cuối tháng 8, một UAV hải quân Nga từng tấn công tàu trinh sát tầm trung Simferopol của Hải quân Ukraine, đánh dấu lần đầu tiên Kiev xác nhận một tàu chiến của mình bị loại phương tiện này đánh trúng.

Trước đó không lâu, vào ngày 24/12, Lực lượng Quốc phòng Ukraine cũng thông báo đã tập kích thành công một kho chứa tàu không người lái khác của Nga tại Crimea. Chuỗi đòn đánh liên tiếp cho thấy Kiev đang ưu tiên làm suy yếu năng lực tác chiến không người lái của Moscow trên hướng Biển Đen.

Đáng chú ý nhất trong loạt tấn công đêm 28/12 là việc UAV Ukraine đánh trúng hệ thống radar Valdai - tổ hợp được Nga thiết kế chuyên biệt để phát hiện và đối phó với máy bay không người lái. Hệ thống này được đặt bên trong một mái vòm bảo vệ đặc biệt, thường được coi là lớp “khiên Dome” chống UAV.

Theo thông tin từ phía Ukraine, UAV đã phá hủy lớp vỏ bảo vệ bên ngoài trước khi tấn công trực tiếp vào trạm radar. Ngoài ra, một sở chỉ huy trinh sát radar gần đó cũng bị đánh trúng, nhiều khả năng là trung tâm điều khiển của chính tổ hợp Valdai. Toàn bộ các đòn đánh đều diễn ra tại khu vực Chornomorske, phía tây bắc Crimea.

Hệ thống radar đa năng Valdai được trang bị radar giám sát ba chiều (3D) hoạt động ở băng tần X, kết hợp với các mô-đun quang học và điện - quang. Cấu hình này cho phép hệ thống phát hiện hiệu quả các mục tiêu nhỏ, bay thấp và tốc độ chậm - những đặc trưng điển hình của UAV chiến thuật.

Không chỉ dừng ở chức năng cảnh giới, Valdai còn có khả năng phát hiện và định hướng các liên kết điều khiển UAV, đồng thời có thể tích hợp với các hệ thống tác chiến điện tử (EW). Nhờ đó, tổ hợp này được kỳ vọng vừa phát hiện mục tiêu, vừa hỗ trợ gây nhiễu hoặc vô hiệu hóa UAV đối phương.

Radar băng tần X của Valdai có tầm phát hiện tối thiểu khoảng 300 mét, phù hợp bảo vệ các mục tiêu trong khu vực phòng thủ tầm gần. Đối với những mục tiêu trên không lớn hơn, tầm phát hiện có thể vượt quá 15 km, tùy thuộc vào độ cao bay và tiết diện phản xạ radar.

Theo các dữ liệu công khai, hệ thống Valdai có khả năng phát hiện chính xác các UAV cỡ nhỏ như Mavic hoặc Phantom ở cự ly khoảng 5 - 6 km. Do đó, việc tổ hợp này bị phá hủy được xem là đòn giáng trực tiếp vào mạng lưới phòng thủ chống UAV của Nga tại Crimea.

Việc radar Valdai bị đánh sập ngay bên trong mái vòm bảo vệ, cho thấy những lỗ hổng đáng lo ngại trong hệ thống phòng thủ, mà Nga triển khai tại bán đảo chiến lược. Đồng thời, sự kiện này phản ánh khả năng đột phá ngày càng cao của UAV Ukraine trước các tổ hợp được coi là hiện đại, qua đó làm thay đổi cán cân tác chiến không người lái ở khu vực Biển Đen.