Hải quân Mỹ mất 418 triệu USD tháo dỡ tàu sân bay hạt nhân

Theo Defence Blog tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên trên thế giới cuối cùng cũng bị tháo dỡ, và lần này Hải quân Mỹ dự kiến sẽ tiết kiệm được hơn 118 triệu USD so với kế hoạch ban đầu.

Theo thông báo hợp đồng của Bộ Chiến tranh Mỹ ngày 16/7, công ty NorthStar Maritime Dismantlement Services có trụ sở tại bang Vermont đã được trao hợp đồng trị giá 418,5 triệu USD để tháo dỡ hoàn toàn, tái chế và xử lý USS Enterprise.

“Theo thỏa thuận USS Enterprise sẽ được tháo dỡ hoàn toàn và toàn bộ vật liệu thu được sẽ được tái chế hoặc xử lý đúng theo quy định. Các vật liệu nguy hiểm, bao gồm chất thải phóng xạ mức độ thấp, sẽ được đóng gói và vận chuyển an toàn tới các cơ sở được cấp phép. Công việc sẽ được thực hiện tại bang Alabama và dự kiến hoàn thành vào tháng 9/2030”, thông báo của Bộ Chiến tranh Mỹ nêu rõ.

Hải quân Mỹ đã mất nhiều năm để tìm phương án tái chế con tàu lịch sử này, bao gồm việc cân nhắc giữa việc sử dụng các công ty tháo dỡ thương mại và các xưởng đóng tàu nhà nước.

Trong giai đoạn 2012-2017, Hải quân Mỹ đã dỡ bỏ toàn bộ nhiên liệu hạt nhân còn lại trên tàu, sau đó USS Enterprise được neo đậu tại xưởng đóng tàu Newport News ở bang Virginia trong khi chờ kế hoạch tái chế cuối cùng.

Khi USS Enterprise được thiết kế và đóng mới vào thập niên 1950, rất ít người nghĩ tới việc con tàu sẽ kết thúc vòng đời như thế nào.

Hợp đồng được công bố tuần này thực tế là lần thứ 2 NorthStar Maritime Dismantlement Services giành được gói thầu này.

Năm 2025, Hải quân Mỹ từng trao cho công ty hợp đồng trị giá 536,7 triệu USD. Tuy nhiên, công ty HII ShipCycle đã nộp đơn khiếu nại, cho rằng họ bị loại khỏi quá trình đấu thầu một cách không công bằng do lỗi kỹ thuật và sự cố máy tính.

Đầu năm nay, Tòa án Khiếu kiện Liên bang Mỹ đứng về phía HII, cho rằng quyết định loại công ty này của Hải quân Mỹ là “tùy tiện và thiếu cơ sở”. Tòa cũng nhận định mức giá chào thầu của HII thấp hơn đáng kể và yêu cầu tạm dừng hợp đồng với NorthStar để đánh giá lại hồ sơ dự thầu.

Sau vòng đấu thầu thứ hai, Hải quân Mỹ tiếp tục chọn NorthStar nhưng với giá trị hợp đồng mới chỉ còn 418,5 triệu USD, thấp hơn khoảng 118 triệu USD (22%) so với lần trước.

Mức giá này cũng thấp hơn ước tính ban đầu của Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ Mỹ (GAO).

Theo Naval News, hơn 35.000 tấn thép thu hồi từ USS Enterprise có thể được sử dụng để chế tạo USS Enterprise (CVN-80), tàu sân bay lớp Gerald R Ford thứ 3 đang được đóng mới.

Theo kế hoạch hiện nay, con tàu mới sẽ được bàn giao vào khoảng tháng 3/2031 hoặc có thể muộn hơn do chương trình đóng tàu sân bay lớp Gerald R Ford đang bị chậm tiến độ.

USS Enterprise sẽ là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên của Hải quân Mỹ được rã sắt vụn, nhưng chắc chắn không phải là chiếc cuối cùng. USS Nimitz (CVN-68), vừa trở về căn cứ Norfolk đầu tháng này, dự kiến bị loại biên vào tháng 3/2027.

Về lâu dài, toàn bộ 10 tàu sân bay lớp Nimitz rồi đến các tàu sân bay lớp Gerald R. Ford cũng sẽ phải được tháo dỡ và tái chế.

Các kinh nghiệm rút ra từ mỗi con tàu sẽ giúp quá trình này trở nên dễ dàng hơn. Dù vậy, đây gần như chắc chắn sẽ là gánh nặng tài chính mà Hải quân Mỹ phải đối mặt trong nhiều thập niên tới.