Độc diễn gói thầu hoa viên cổng chữ Y phường Tiến Thành, Lâm Đồng: Tiết kiệm chi ngân sách thấp [Kỳ 1]

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công tại các địa phương thuộc tỉnh Lâm Đồng đang chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của một số nhà thầu nội tỉnh với tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối.

Tuy nhiên, đi kèm với chuỗi thành tích ấn tượng này là những dấu hỏi lớn về tính cạnh tranh thực chất và hiệu quả kinh tế khi nhiều gói thầu giá trị lớn rơi vào kịch bản độc diễn, đẩy tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước xuống mức thấp chạm đáy. Minh chứng điển hình nhất vừa ghi nhận tại một gói thầu chỉnh trang đô thị quy mô hơn 5 tỷ đồng tại phường Tiến Thành.

Bức tranh toàn cảnh về dòng vốn công và chân dung nhà thầu độc diễn

Dự án Sửa chữa, cải tạo, chỉnh trang Hoa viên cổng chữ Y, phường Tiến Thành là một trong những công trình công cộng nhằm nâng cấp diện mạo đô thị địa phương. Nguồn vốn thực hiện dự án được trích từ nguồn vốn ngân sách cấp xã (bao gồm tất cả các nguồn được hưởng theo phân cấp) trong giai đoạn 2026-2030 và nguồn vốn ngân sách tỉnh hỗ trợ trong giai đoạn 2026-2030 (nếu có). Trong đó, tâm điểm chú ý đổ dồn vào Gói thầu số 06: Xây lắp + Cung cấp và lắp đặt thiết bị toàn bộ công trình với giá gói thầu (giá dự toán) được phê duyệt là 5.341.359.386 đồng.

Theo Quyết định số 323/QĐ-VP ngày 08/06/2026 do bà Phan Thị Thanh Giang - Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Tiến Thành ký ban hành, đơn vị trúng thầu là Liên danh A1 - Miền Trung. Cơ cấu liên danh này bao gồm Công ty TNHH Kiến trúc - Xây dựng A1 đóng vai trò liên danh chính và Công ty TNHH một thành viên Cơ khí - Xây dựng - Thương mại Miền Trung là thành viên. Giá trúng thầu được ấn định ở mức 5.274.510.241 đồng. Đối chiếu giữa giá gói thầu và giá trúng thầu, số tiền mà ngân sách nhà nước tiết kiệm được cho công quỹ là 66.849.145 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm chi ngân sách đạt mức thấp là 1,25%.

Phân tích dữ liệu doanh nghiệp cho thấy, liên danh chính - Công ty TNHH Kiến trúc - Xây dựng A1 (mã số thuế: 3401244538, do ông Trần Thanh Á làm Giám đốc đại diện pháp luật, trụ sở tại L5-66, Đường Đào Duy Tùng, Phường Phú Thuỷ, Tỉnh Lâm Đồng). Mặc dù đăng ký quy mô nhân sự thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhưng doanh nghiệp này lại sở hữu một năng lực đấu thầu đáng nể trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng sau sáp nhập địa giới hành chính.

Thống kê lịch sử đấu thầu cho thấy Công ty A1 đã tham gia tổng cộng 44 gói thầu tại địa bàn tỉnh Lâm Đồng và trúng tới 39 gói (trượt 5 gói), đạt tổng giá trị trúng thầu tích lũy là 24.347.824.103 đồng. Việc doanh nghiệp này tiếp tục bứt phá trúng gói thầu hơn 5 tỷ đồng tại phường Tiến Thành dưới kịch bản "Một mình một ngựa" (chỉ có duy nhất 01 nhà thầu nộp hồ sơ tham dự) một lần nữa khẳng định vị thế vững chắc của họ trong hệ sinh thái thầu địa phương.

Giải phẫu gói thầu hoa viên cổng chữ Y: Kịch bản "một mình một ngựa"

Mặc dù Gói thầu số 06: Xây lắp + Cung cấp và lắp đặt thiết bị toàn bộ công trình thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo, chỉnh trang Hoa viên cổng chữ Y, phường Tiến Thành được tổ chức dưới hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng với mã số thông báo mời thầu là IB2600231149 (trong quyết định phê duyệt ghi mã số trích xuất Hệ thống là IB2600231301), áp dụng phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ nhằm tối đa hóa tính công khai, minh bạch theo quy định. Thế nhưng, biên bản mở thầu hoàn thành lúc 09:42 ngày 06/06/2026 ghi nhận một thực tế trớ trêu: Đến thời điểm đóng thầu, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ ghi nhận duy nhất 01 hồ sơ dự thầu được nộp thành công, đó chính là hồ sơ của Liên danh A1 - Miền Trung (gồm Công ty TNHH Kiến trúc - Xây dựng A1 và Công ty TNHH một thành viên Cơ khí - Xây dựng - Thương mại Miền Trung).

Chính thực trạng "không đối thủ" này đã biến phiên đấu thầu rộng rãi thành một sân khấu độc diễn. Khi không có sự cạnh tranh, áp lực giảm giá sâu để giành lợi thế từ các nhà thầu khác hoàn toàn bị triệt tiêu. Nhà thầu chỉ cần đáp ứng vừa vặn các yêu cầu tối thiểu về mặt kỹ thuật, năng lực, kinh nghiệm và tài chính theo phương pháp giá thấp nhất là chắc chắn trúng thầu. Kết quả là giá đề nghị trúng thầu và giá trúng thầu được phê duyệt là 5.274.510.241 đồng, trùng khớp với giá dự thầu sau khi trừ đi giá trị giảm giá 1,2% (giảm 64.062.877,428 đồng từ giá dự thầu gốc 5.338.573.119 đồng). Mức giá trúng thầu này giữ khoảng cách sát nút với giá gói thầu (giá dự toán) được phê duyệt ban đầu là 5.341.359.386 đồng, khiến tỷ lệ tiết kiệm chi ngân sách cho công quỹ đạt mức rất thấp là 1,25% (tiết kiệm được 66.849.145 đồng).

Đáng chú ý, toàn bộ quy trình từ khâu lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) cho đến phân tích, đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) qua mạng đều được thực hiện dưới sự tư vấn chuyên môn của Công ty TNHH Sam BT. Sau đó, kết quả lựa chọn nhà thầu được thẩm định độc lập bởi Công ty TNHH Đầu tư xây lắp Đại Thổ theo Báo cáo thẩm định số 132/2026/TĐKQ ngày 08/06/2026, trước khi trình Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Tiến Thành (bà Phan Thị Thanh Giang) ký Quyết định phê duyệt số 323/QĐ-VP ngày 08/06/2026. Dù các bước đi hành chính đều được hoàn thiện theo đúng trình tự tự động hóa trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, nhưng kết quả kinh tế thực tế đầu ra lại khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính hiệu quả của dòng vốn đầu tư công.

Góc nhìn pháp lý từ chuyên gia đấu thầu

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP. HCM) nhận định: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) không cấm việc chỉ có một nhà thầu duy nhất tham dự và trúng thầu nếu quy trình mời thầu công khai qua mạng tuân thủ đầy đủ các quy định. Thậm chí, Điều 140 Khoản 5 của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP còn hướng dẫn cụ thể việc xử lý tình huống khi đóng thầu chỉ có 01 nhà thầu nộp hồ sơ, cho phép chủ đầu tư mở thầu ngay để tiến hành đánh giá. Tuy nhiên, việc một gói thầu xây lắp chỉnh trang đô thị thông thường, có giá trị gói thầu lớn hơn 5 tỷ đồng như Gói thầu số 06 tại phường Tiến Thành mà hoàn toàn vắng bóng các nhà thầu cạnh tranh khác là một hiện tượng đáng lưu tâm. Các cơ quan quản lý cần rà soát lại toàn bộ tiêu chuẩn kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu (E-HSMT) do Công ty TNHH Sam BT lập ra, nhằm đối chiếu chặt chẽ với quy định tại Điều 44 Khoản 3 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 để làm rõ xem có sự tồn tại của các tiêu chí định hướng ngầm, rào cản kỹ thuật vô hình nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu khác hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng hay không."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh đến trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư khi phê duyệt các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm chưa tối ưu. "Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm trong công tác đấu thầu đã chỉ đạo rất quyết liệt về việc chống lãng phí, triệt để tiết kiệm chi ngân sách nhà nước. Đặc biệt, Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/5/2026 của Bộ Tài chính cũng hướng dẫn rất cụ thể về giải pháp tiết kiệm, cắt giảm chi phí trong quá trình chuẩn bị, tổ chức thực hiện các gói thầu đầu tư công trong năm 2026. Với một gói thầu xây lắp kết hợp cung cấp lắp đặt thiết bị công cộng có quy mô lớn đạt tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp chỉ 1,25% (tiết kiệm vẻn vẹn 66.849.145 đồng trên tổng giá trị gói thầu 5.341.359.386 đồng), bài toán hiệu quả kinh tế rõ ràng chưa được hiện thực hóa một cách triệt để. Chủ đầu tư (Văn phòng HĐND và UBND phường Tiến Thành) dưới sự đại diện của người đứng đầu cần phải giải trình rõ ràng và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, công tác thương thảo và hiệu quả kinh tế của quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu theo đúng quy định tại Điều 78 Khoản 12 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15."

Sự việc Liên danh A1 - Miền Trung độc diễn trúng thầu sát nút giá dự toán tại phường Tiến Thành không chỉ là câu chuyện của một gói thầu đơn lẻ, mà nó đang bộc lộ những điểm mờ mang tính hệ thống trong việc thu hút dòng vốn đầu tư công và thu hút sự tham gia cạnh tranh lành mạnh của các nhà thầu tại địa phương. Nếu cơ chế giám sát thường xuyên đối với các chủ đầu tư có nhiều gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự theo quy định tại Điều 132 Khoản 3 Điểm b của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP không được kích hoạt mạnh mẽ, mục tiêu kiến tạo một môi trường đấu thầu cạnh tranh, công bằng, minh bạch và trách nhiệm giải trình cao sẽ khó lòng đạt được.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Lâm Đồng: Mối quan hệ đan xen giữa Công ty Kiến trúc Xây dựng A1 và Bình Nguyên