Ai chịu trách nhiệm giải trình khi nhà thầu Tâm Phát trúng thầu tuyệt đối tại Lâm Đồng? [Kỳ 2]

Từ những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm "siêu thấp", các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh yêu cầu minh bạch, tuân thủ Chỉ thị 12/CT-TTg và làm rõ trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư.

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, sự lựa chọn sát sao của các chủ đầu tư dành cho Công ty TNHH Thi công xây dựng Tâm Phát không chỉ dừng lại ở một vài dự án nhỏ lẻ. Bức tranh trúng thầu của doanh nghiệp này thể hiện rõ nét tần suất xuất hiện liên tục tại Văn phòng HĐND và UBND phường Phan Thiết và Văn phòng HĐND và UBND xã Tuyên Quang. Tổng giá trị trúng thầu của doanh nghiệp tại Văn phòng HĐND và UBND xã Tuyên Quang đạt 2.967.022.179 đồng (tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán là 99,75%), và tại Văn phòng HĐND và UBND phường Phan Thiết đạt 1.446.000.000 đồng (tỷ lệ giá trúng so với giá dự toán là 99,44%).

Bên cạnh gói thầu hơn 1,7 tỷ đồng với tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng đã phản ánh ở kỳ trước, vào ngày 06/5/2026, Văn phòng HĐND và UBND xã Tuyên Quang tiếp tục gọi tên Công ty TNHH Thi công xây dựng Tâm Phát. Theo Quyết định số 12/QĐ-VP do Chánh Văn phòng Nguyễn Văn Dũng ký, đơn vị này trúng Gói thầu số 5: Xây lắp toàn bộ công trình và cung cấp lắp đặt thiết bị thuộc dự án Sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc Đảng ủy xã Tuyên Quang; sửa chữa, cải tạo cổng, tường rào Nhà văn hóa xã Tuyên Quang. Giá trúng thầu được phê duyệt là 1.250.000.000 đồng. Dự án này được sử dụng nguồn kết dư ngân sách xã năm 2024 (vượt thu ngân sách các năm trước) theo Quyết định số 390/QĐ-UBND do Chủ tịch UBND xã Tuyên Quang Huỳnh Trọng Phương ký phê duyệt nhiệm vụ và dự toán.

Chưa dừng lại ở đó, tại địa bàn phường Phan Thiết, sự lặp lại của nhà thầu Tâm Phát cũng thể hiện rõ tính hệ thống. Căn cứ Quyết định số 229/QĐ-VP ngày 28/5/2026, Văn phòng HĐND và UBND phường Phan Thiết đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho Dự án Sửa chữa, cải tạo Trụ sở Đảng ủy phường Phan Thiết. Gói thầu số 04: Xây lắp toàn bộ công trình có giá trị 1.294.563.100 đồng, hình thức lựa chọn là chỉ định thầu rút gọn, nguồn vốn từ Ngân sách phường Phan Thiết. Chỉ đúng một ngày sau, ngày 29/5/2026, ông Nguyễn Hoài Nam, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Phan Thiết đã ký Quyết định số 244/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Công ty TNHH Thi công xây dựng Tâm Phát tiếp tục trúng thầu với giá 1.280.000.000 đồng.

Thực hiện bài toán hiệu quả kinh tế tại Gói thầu số 04 này khoảng 14.563.100 đồng. Con số này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm 1,12% cho ngân sách nhà nước.

Yêu cầu chấn chỉnh và đề cao trách nhiệm giải trình

Phân tích bức tranh toàn cảnh, việc tập trung các dự án đầu tư công vào tay một nhà thầu duy nhất qua hình thức chỉ định thầu đặt ra vấn đề lớn về trách nhiệm giám sát và tính hiệu quả của các nguồn lực kinh tế. Việc các ông Nguyễn Đình Quý, Nguyễn Hoài Nam (phường Phan Thiết) và ông Nguyễn Văn Dũng (xã Tuyên Quang) liên tục ký các quyết định giao thầu bám sát giá trần dự toán đòi hỏi sự rà soát và kiểm tra kỹ lưỡng.

Nhận định về hồ sơ các gói thầu này, chuyên gia đấu thầu Đào Giang phân tích: "Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, Chính phủ đã đặc biệt nhấn mạnh trách nhiệm người đứng đầu trong việc chấn chỉnh tình trạng lạm dụng chỉ định thầu. Việc các chủ đầu tư liên tiếp ký quyết định giao thầu cho Công ty TNHH Thi công xây dựng Tâm Phát với tỷ lệ tiết kiệm từ 0% đến 1,12% là một dấu hiệu cần phải được rà soát làm rõ ở khâu lập dự toán và quy trình thương thảo để bảo đảm tính hiệu quả kinh tế. Chỉ thị 12 quy định rất rõ, người đứng đầu cơ quan, đơn vị phải chịu hoàn toàn trách nhiệm giải trình nếu để xảy ra tình trạng thiếu cạnh tranh, chưa tối ưu được ngân sách".

Để làm rõ năng lực về máy móc, nhân sự và dòng tiền tài chính của nhà thầu khi cùng lúc triển khai hàng loạt dự án được chỉ định, cũng như việc tuân thủ pháp luật về đấu thầu tại cơ quan chủ đầu tư, các cơ quan chức năng nhà nước có thẩm quyền cần phải giám sát kiểm tra chặt chẽ.

Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

Chỉ thị 12/CT-TTg: Kiên quyết xử lý lạm dụng chỉ định thầu, gắn trách nhiệm người đứng đầu

Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu ra đời trong bối cảnh các quy định mới của Luật Đấu thầu (sửa đổi năm 2025) và Nghị định 214/2025/NĐ-CP đang được áp dụng mạnh mẽ vào thực tiễn. Chỉ thị này đóng vai trò như một bộ quy tắc nghiêm ngặt nhằm chấn chỉnh kỷ cương, kỷ luật tài chính công, đặc biệt đối với các cấp cơ sở.

Theo Chỉ thị 12/CT-TTg, Thủ tướng Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh đến trách nhiệm giải trình và trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban quản lý dự án, chủ đầu tư trong công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu. Pháp luật yêu cầu người quyết định đầu tư phải đánh giá một cách toàn diện, khách quan quy mô dự án, từ đó xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu đảm bảo tính cạnh tranh cao nhất, chống lại các biểu hiện "ưu ái" hoặc tạo lợi thế cho nhà thầu "quen mặt".

Đối với các dự án có cơ chế đặc thù được thực hiện theo hình thức chỉ định thầu, Chỉ thị 12/CT-TTg yêu cầu các cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nhà nước phải tăng cường rà soát hồ sơ, tập trung kiểm tra quy trình thẩm định giá dự toán, công tác thương thảo hợp đồng và năng lực thực tế của nhà thầu được chỉ định. Nếu phát hiện các trường hợp một nhà thầu liên tục trúng thầu tại cùng một chủ đầu tư với tỷ lệ tiết kiệm thấp, siêu thấp hoặc bằng 0, làm giảm sút hiệu quả đầu tư công, cơ quan có thẩm quyền cần phải tổ chức rà soát toàn diện dự án. Người đứng đầu cơ quan phê duyệt dự án, phê duyệt kế hoạch và kết quả lựa chọn nhà thầu (ở đây là các Chánh Văn phòng HĐND và UBND cấp xã/phường) sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật nếu có hành vi thiếu trách nhiệm gây ảnh hưởng đến ngân sách Nhà nước.

Hải Đăng