Vũ khí hạt nhân của Nga và Belarus: Thách thức an ninh khu vực Đông Âu

Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ca ngợi năng lực hạt nhân của Belarus, khẳng định đây là một phần quan trọng trong hệ thống răn đe chiến lược của liên minh Nga - Belarus giữa lúc căng thẳng với NATO tiếp tục leo thang quanh xung đột Ukraine.

Theo truyền thông Nga và Military Watch Magazine, phát biểu được ông Putin đưa ra trong bối cảnh Moskva và Minsk vừa hoàn tất cuộc diễn tập hạt nhân quy mô lớn với sự tham gia của khoảng 64.000 quân nhân, hàng trăm bệ phóng tên lửa, máy bay chiến đấu và tàu chiến.

Nhà lãnh đạo Nga nhấn mạnh rằng “bộ ba hạt nhân” của Nga tiếp tục đóng vai trò bảo đảm chủ quyền cho “Nhà nước Liên minh Nga - Belarus”, đồng thời tuyên bố Moskva sẽ tiếp tục hiện đại hóa lực lượng hạt nhân bằng các loại tên lửa và tàu ngầm thế hệ mới.

Trong cuộc tập trận kéo dài ba ngày, Nga đã triển khai nhiều loại vũ khí chiến lược như tên lửa đạn đạo liên lục địa Yars, tên lửa siêu vượt âm Zircon, tên lửa phóng từ tàu ngầm Sineva cùng các tiêm kích MiG-31 mang tên lửa Kinzhal. Belarus cũng tham gia vận hành các tổ hợp tên lửa Iskander-M có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

Theo các nguồn tin quốc tế, Bộ Quốc phòng Belarus xác nhận cuộc diễn tập nhằm nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và huấn luyện lực lượng triển khai từ các khu vực ngoài kế hoạch. Minsk tuyên bố hoạt động này “không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào” và không đe dọa an ninh khu vực.

Tuy nhiên, giới quan sát phương Tây đánh giá đây là thông điệp răn đe mạnh mẽ gửi tới NATO trong bối cảnh liên minh quân sự này gia tăng hiện diện quân sự tại Đông Âu và Baltic. Một số chuyên gia nhận định Nga đang sử dụng các cuộc tập trận hạt nhân như công cụ gây sức ép chiến lược nhằm hạn chế sự hỗ trợ quân sự của phương Tây dành cho Ukraine.

Belarus hiện là đồng minh quân sự thân cận nhất của Nga tại châu Âu. Sau cuộc trưng cầu hiến pháp năm 2022, Minsk đã cho phép Nga triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật trên lãnh thổ nước này. Đây được xem là lần đầu tiên kể từ sau khi Liên Xô tan rã, Nga tái bố trí đầu đạn hạt nhân ra ngoài lãnh thổ quốc gia.

Các nguồn tin quốc tế cho biết Belarus đã tiếp nhận hệ thống tên lửa Iskander-M và được đào tạo sử dụng máy bay Su-25 có khả năng mang bom hạt nhân chiến thuật. Ngoài ra, Nga cũng từng đề cập khả năng triển khai tên lửa tầm trung Oreshnik tới Belarus trong tương lai gần.

Theo các hãng tin Nga, ông Putin khẳng định việc sử dụng vũ khí hạt nhân chỉ là “biện pháp cuối cùng”, song nhấn mạnh Nga sẽ duy trì lực lượng răn đe ở trạng thái sẵn sàng cao trước những “mối đe dọa mới”.

Trong khi đó, nhiều quốc gia NATO bày tỏ lo ngại việc Nga mở rộng hiện diện hạt nhân tại Belarus có thể làm gia tăng nguy cơ đối đầu quân sự tại sườn đông châu Âu. Một số nhà phân tích cảnh báo khu vực Baltic và Ba Lan sẽ trở thành điểm nóng an ninh mới nếu Moskva tiếp tục tăng cường triển khai tên lửa chiến thuật gần biên giới NATO.