Nghịch lý thiếu trường THPT giữa trung tâm Thủ đô Hà Nội

Giữa trung tâm Thủ đô, hàng nghìn học sinh phường Ngọc Hà đang đối mặt với một nghịch lý khó lý giải: học hết THCS nhưng không có trường THPT trên địa bàn phường để thuận lợi học tập.

THIẾU MỘT NGÔI TRƯỜNG, THÊM NHIỀU NỖI LO

Tại tài liệu trả lời kiến nghị cử tri trước kỳ họp thứ 5 HĐND TP Hà Nội khóa XVII vừa được công khai, cử tri phường Ngọc Hà một lần nữa phản ánh tình trạng địa phương hoàn toàn không có trường THPT. Nhiều năm qua, học sinh sau khi tốt nghiệp THCS phải di chuyển sang các địa bàn khác để học tập, kéo theo áp lực về giao thông, chi phí, thời gian và an toàn.

Kiến nghị của cử tri không chỉ là mong muốn có thêm một ngôi trường. Đó còn là tiếng nói về quyền được tiếp cận giáo dục công bằng ngay tại nơi sinh sống của người dân.

Đáng chú ý, cử tri đề nghị thành phố rà soát, thu hồi các dự án chậm triển khai hoặc điều chỉnh quỹ đất để ưu tiên cho giáo dục; kiên quyết không để những khu đất vàng tiếp tục được dành cho mục đích thương mại trong khi hạ tầng giáo dục đang thiếu hụt nghiêm trọng. Đồng thời, đề nghị sớm đưa dự án Trường THPT Ngọc Hà vào danh mục trọng điểm và xem xét xây dựng tại khu vực Nhà máy Bia Hà Nội, số 183 Hoàng Hoa Thám.

Phản hồi của Hà Nội cho thấy, theo Quy hoạch phân khu đô thị H1-2 tỷ lệ 1/2.000, khu đất số 183 Hoàng Hoa Thám hiện đã được xác định có quỹ đất dành cho trường THPT với diện tích khoảng 9.600m2. Đây là tín hiệu tích cực bởi lần đầu tiên nhu cầu về một trường THPT tại Ngọc Hà được xác định rõ ràng trong quy hoạch sử dụng đất.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người dân băn khoăn là trên cùng khu đất này, thành phố cũng đang triển khai nghiên cứu Đề án xây dựng Bảo tàng Bia Hà Nội nhằm hình thành điểm đến du lịch.

Dù UBND thành phố đã khẳng định quan điểm giữ lại phương án xây dựng trường THPT và yêu cầu nghiên cứu điều chỉnh phù hợp, nhưng câu chuyện đặt ra là khi quỹ đất nội đô ngày càng khan hiếm, đâu là ưu tiên cần được đặt lên hàng đầu?.

Một bảo tàng có thể góp phần phát triển du lịch, tạo thêm không gian văn hóa. Nhưng một ngôi trường THPT lại liên quan trực tiếp đến quyền học tập của hàng nghìn học sinh hiện tại và nhiều thế hệ tương lai.

Trong bài toán phát triển đô thị hiện đại, không thể phủ nhận vai trò của các công trình dịch vụ, du lịch hay thương mại. Tuy nhiên, giáo dục luôn phải là hạ tầng thiết yếu, là nền tảng phát triển bền vững của một thành phố văn minh.

Bởi vậy, mong muốn của cử tri Ngọc Hà cho rằng không để “tấc đất tấc vàng” tiếp tục ưu tiên cho các mục tiêu thương mại khi trường học còn thiếu không phải là một đòi hỏi cảm tính. Đó là yêu cầu xuất phát từ nhu cầu dân sinh chính đáng.

KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA RIÊNG PHƯỜNG NGỌC HÀ

Điều đáng nói, Ngọc Hà không phải trường hợp cá biệt. Theo dự thảo báo cáo thuyết minh Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, toàn thành phố hiện có 247 trường THPT, trong đó 124 trường công lập và 9 trường hiệp quản. Bình quân mỗi xã, phường có từ 1-2 trường công lập.

Thế nhưng vẫn tồn tại nhiều phường hoàn toàn không có trường THPT công lập như Định Công, Đông Ngạc, Kiến Hưng, Ngọc Hà, Phương Liệt, Tương Mai, Vĩnh Tuy...

Những con số này phản ánh sự mất cân đối trong phân bố mạng lưới giáo dục phổ thông, đặc biệt tại các khu vực nội đô và các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Nghịch lý đang diễn ra là dân số tăng nhanh, các khu chung cư, khu đô thị mới liên tục mọc lên, nhưng trường học lại không theo kịp tốc độ phát triển dân cư.

Nhiều dự án trường học được quy hoạch từ nhiều năm trước nhưng chưa được triển khai. Một số chủ đầu tư khu đô thị tập trung phát triển nhà ở, trong khi các hạng mục giáo dục bị chậm tiến độ hoặc chưa được thực hiện đầy đủ. Hệ quả là áp lực dồn lên các trường công lập hiện hữu ngày càng lớn.

Đây không chỉ là câu chuyện quy hoạch đơn thuần mà còn là vấn đề trách nhiệm trong thực thi quy hoạch. Một khu đô thị có thể hoàn thành hàng nghìn căn hộ trong vài năm, nhưng trường học đi kèm lại chậm hàng chục năm. Điều đó khiến người dân phải gánh chịu hậu quả trực tiếp.