Khánh Hòa: Ai chịu trách nhiệm chất lượng công trình khi giá thầu giảm sâu? [Kỳ 3]

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, đằng sau sự hiện diện dày đặc và các kết quả trúng thầu đa dạng của Công ty Cổ phần Quản lý và Xây dựng Giao thông Khánh Hòa trên thương trường là bóng dáng trách nhiệm quản lý, điều hành của các đơn vị mời thầu. Từ Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa đến Ban Quản lý dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa, vai trò của người đứng đầu đang được đặt ra một cách trực diện dưới ánh sáng của Chỉ thị 12/CT-TTg.

Áp lực quản lý chất lượng khi giá thầu "chạm đáy"

Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu đã khẳng định rõ: Các cơ quan, chủ đầu tư phải tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện hợp đồng, kiên quyết chống thất thoát, lãng phí và không để xảy ra tiêu cực.

Yêu cầu này trở thành áp lực cực lớn đối với Ban Quản lý Khu kinh tế và Khu công nghiệp tỉnh Khánh Hòa (do ông Trần Minh Chiến làm Trưởng ban) tại Gói thầu số 07 thuộc dự án Tuyến T28 (giai đoạn 1). Với việc chấp thuận hồ sơ trúng thầu giảm giá tới 31,97% (thi công dự án gần 80 tỷ đồng chỉ với mức giá gần 54 tỷ đồng), trách nhiệm quản lý rủi ro được đẩy hoàn toàn sang phía Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn giám sát.

Sự chênh lệch hơn 25,3 tỷ đồng giữa giá dự toán và giá trúng thầu đặt ra yêu cầu phải kiểm điểm lại năng lực chuyên môn trong công tác lập, thẩm định dự toán ban đầu. Nếu dự toán được thiết kế quá cao, xa rời giá vật liệu thực tế trên thị trường, đây chính là nguy cơ thất thoát vốn ngân sách nếu công tác đấu thầu không thu hút được các đơn vị cạnh tranh về giá. Mọi công đoạn trên công trường từ việc nghiệm thu nguồn vật liệu đầu vào đến quy trình lu lèn đều phải được kiểm soát bằng "kỷ luật thép" để đề phòng tình trạng thi công đối phó.

Minh bạch hóa cơ chế chỉ định thầu và trách nhiệm giải trình

Đối với các dự án hạ tầng lớn như Khu tái định cư Vông Trắc Tre (Gói 10), Khu tái định cư Tân Định (Gói 13) và đặc biệt là dự án Bậc Rây 1 (Gói 17) có giá trị hơn 74,4 tỷ đồng, trách nhiệm giải trình toàn diện thuộc về Ban Quản lý dự án Phát triển tỉnh Khánh Hòa (do ông Nguyễn Thanh Hiến làm Giám đốc). Việc liên tiếp áp dụng cơ chế chỉ định thầu (cả thông thường, lặp lại và rút gọn khẩn cấp) đòi hỏi sự minh bạch ở mức độ cao nhất.

Luật sư Võ Quang Vinh thẳng thắn chia sẻ góc nhìn: "Chỉ định thầu là một công cụ pháp lý hợp lệ do Nhà nước ban hành, nhưng ranh giới giữa việc vận dụng luật để đẩy nhanh tiến độ và việc áp dụng luật là cần được xem xét thận trọng. Trách nhiệm của người đứng đầu Chủ đầu tư không chỉ dừng lại ở thao tác ký quyết định, mà phải chứng minh được tính đúng đắn, hiệu quả kinh tế và tiến độ thực tế. Việc giao thầu khẩn cấp nhưng thời gian thi công lại kéo dài đến 270 ngày cần được công khai minh bạch về biểu đồ giải ngân, tiến độ thi công từng hạng mục để công luận cùng tham gia giám sát".

Môi trường đấu thầu công bằng, cạnh tranh không chỉ đo đếm bằng những con số tỷ lệ tiết kiệm trên giấy tờ, mà phải được hiện thực hóa bằng những công trình đạt chuẩn chất lượng. Các dấu hiệu về tỷ lệ tiết kiệm bất thường hay tiến độ kéo dài của các gói thầu khẩn cấp tại Khánh Hòa chính là hồi chuông nhắc nhở người đứng đầu các Ban quản lý cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm giải trình, quản lý dòng vốn đầu tư công một cách chặt chẽ theo đúng tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.