Lựa chọn đa dạng cho học sinh Hà Nội sau thi lớp 10

Đối với nhiều gia đình tại Hà Nội, cuộc đua vào lớp 10 công lập luôn được ví là "căng thẳng hơn cả thi đại học". Tuy nhiên, nhìn từ góc độ toàn cảnh, áp lực này phần lớn đến từ tâm lý muốn con vào được trường công gần nhà hoặc trường top đầu. Thực tế, với hệ thống giáo dục cực kỳ đa dạng và phong phú, học sinh tốt nghiệp THCS tại Hà Nội nếu không may mắn trúng tuyển lớp 10 công lập hoàn toàn không lo thiếu chỗ học.

Thủ đô luôn có sẵn một "hệ sinh thái" các mô hình học tập dịch chuyển linh hoạt để đón nhận và mở ra những cánh cửa thành công khác cho các em:

Hệ thống trường tư thục từ bình dân đến cao cấp

Trường tư thục tại Hà Nội hiện nay phát triển rất mạnh mẽ cả về số lượng lẫn chất lượng, không còn là "phương án vớt" như nhiều năm trước.

Hệ thống này phân khúc rất đa dạng. Có những trường tư thục mức học phí vừa phải, phù hợp với thu nhập của đại đa số gia đình lao động (như các trường tư thục ở vùng ven hoặc mô hình truyền thống). Ngược lại, cũng có các trường liên cấp chất lượng cao, trường song ngữ/quốc tế dành cho gia đình có điều kiện kinh tế tốt.

Bên cạnh đó, phương thức xét tuyển linh hoạt (nhiều trường xét học bạ kết hợp điểm thi), cơ sở vật chất hiện đại, chương trình học tăng cường tiếng Anh, tin học và chú trọng kỹ năng sống, những điều mà đôi khi trường công lập chưa thể đáp ứng toàn diện. Tuy nhiên, những trường này có mức học phí tốn kém hơn so với trường công.

Kỳ thi vào lớp 10 THPT năm học 2026-2027 đã diễn ra an toàn. Ảnh Bình Nguyên

Các trung tâm GDNN - GDTX bằng cấp tương đương

Nhiều năm qua, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) như là một lựa chọn miễn cưỡng đối với nhiều học sinh ngay cả không trúng tuyển cả 3 nguyện vọng vào lớp 10 công lập. Nhưng với gia đình tài chính không dư giả thì đây chính là chiếc "phao cứu sinh" phù hợp.

Học sinh hệ GDTX vẫn học chương trình văn hóa phổ thông và khi tốt nghiệp sẽ nhận Bằng tốt nghiệp THPT hoàn toàn giống như học sinh trường công lập. Các em vẫn có quyền thi đại học, xét tuyển vào các trường cao đẳng như bình thường.

Bạn Nguyễn Văn Toàn (Long Biên, Hà Nội) chia sẻ với phóng viên rằng, năm ngoái, em thi trượt lớp 10 công lập, gia đình hồ sơ cho em vào học Trung tâm Giáo dục thường xuyên. Khi ấy, trong mắt em và có lẽ là cả một phần định kiến ngoài kia, nơi đây là một "lối rẽ" dành cho những ai thất bại, những học sinh "cá biệt" hay không đủ sức vào trường công lập. Nhưng sau môt năm học, em dần nhận thấy lựa chọn này là đúng đắn,phù hợp với bản thân vì việc học không quá nhiều áp lực . Cùng với dạy học văn hóa, dạy nghề, trung tâm tích cực triển khai các hoạt động trải nghiệm, kỹ năng, tư vấn định hướng nghề nghiệp... Lịch học ở trung tâm chỉ diễn ra vào buổi sáng, vì thế thời gian buổi chiều em có thể đi làm thêm để trải nghiệm và có thêm nguồn thu nhập để tiêu vặt, tự mua quần áo, sách vở..."

Mô hình "Học nghề kết hợp học văn hóa" (Hệ 9+)

Đây đang là xu hướng được Bộ Giáo dục & Đào tạo cũng như TP. Hà Nội khuyến khích mạnh mẽ nhằm phân luồng học sinh. Các trường Cao đẳng, Trung cấp nghề trên địa bàn Thủ đô hiện tuyển sinh hệ 9+ rất rầm rộ.

Học sinh vào đây sẽ được học song song: vừa học văn hóa để lấy bằng tốt nghiệp THPT, vừa được đào tạo một nghề chuyên sâu (như Công nghệ thông tin, Thiết kế đồ họa, Quản trị khách sạn, Cơ khí...).

Ở tuổi 18, khi bạn bè mới tốt nghiệp cấp 3, học sinh hệ này đã có trong tay tấm bằng Nghề (Trung cấp hoặc Cao đẳng) và có thể đi làm kiếm tiền ngay, hoặc liên thông lên Đại học nếu muốn. Rất nhiều doanh nghiệp tại Hà Nội hiện nay ưu tiên tuyển dụng đối tượng này vì kỹ năng thực tế cao.

Ngoài ra, Hà Nội còn có lợi thế là nơi tập trung nhiều trường Đại học lớn. Nhiều trường trong số này sở hữu các trường THPT trực thuộc (hệ không chuyên hoặc hệ tự chủ tài chính) như trường THPT Lâm nghiệp (ĐH Lâm nghiệp), THPT khoa học Giáo dục (ĐH Quốc gia), Trường THPT Kiến trúc (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội)... Đây cũng là những môi trường giáo dục có chất lượng đào tạo rất tốt, phương thức xét tuyển mở, tạo thêm hàng ngàn chỉ tiêu mỗi năm cho học sinh Thủ đô.

Trường trung học phổ thông công lập thường được xem là đích đến của phần lớn học sinh sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở. Ảnh Bình Nguyên

Liên quan đến chỗ học cho học sinh lớp 10 không đỗ công lập, chia sẻ với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Nội Nguyễn Quang Tuấn cho biết, Hà Nội có khoảng 50.000 học sinh trượt lớp 10 công lập năm nay sẽ chuyển hướng sang khối trường tư hoặc hệ giáo dục nghề nghiệp theo kế hoạch phân luồng của thành phố. Tuy nhiên, bước ngoặt này không hề làm khép lại cơ hội phát triển của học sinh. Bức tranh giáo dục Hà Nội hiện rất đa dạng, mở ra nhiều lựa chọn như trường THPT tư thục, các trung tâm GDTX, hoặc mô hình song hành học chữ - học nghề. Lựa chọn hệ đào tạo nghề giúp các em tối ưu hóa tương lai nhờ sở hữu "lợi ích kép": có cả bằng THPT lẫn bằng trung cấp nghề khi tốt nghiệp. Nhờ vậy, học sinh có thể đi làm ngay để ổn định cuộc sống hoặc nộp hồ sơ liên thông lên đại học, cao đẳng.

Ông Nguyễn Quang Tuấn nhắn nhủ rằng, kỳ thi vào lớp 10 dù là một cột mốc đáng nhớ nhưng hoàn toàn không phải là yếu tố quyết định tương lai. Mỗi bạn trẻ đều sở hữu những thế mạnh và lối đi riêng; chỉ cần tìm được hướng đi phù hợp với năng lực của chính mình, các em sẽ gặt hái được thành công.