Lời giải nào cho bài toán minh bạch ngân sách từ các gói thầu cơ sở của Công ty V5T? [Kỳ 3]

Hệ thống pháp luật mới đã bịt kín kẽ hở. Trách nhiệm làm rõ sự minh bạch tại các gói thầu truyền thanh mà Công ty Cổ phần V5T tham gia thuộc về cơ quan quản lý.

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, sự bất thường trong các gói thầu của Công ty Cổ phần V5T không phải là câu chuyện của riêng một địa phương. Hiện tượng "dấu hiệu chia nhỏ dự toán", "vừa báo giá vừa trúng thầu" hay trúng thầu sát giá 0% đặt ra thách thức lớn cho công tác quản lý đầu tư công tại các cấp chính quyền cơ sở (cấp Xã, Phường).

Kỷ cương thép bảo vệ ngân sách

Ngày 03/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg, thiết lập "kỷ cương thép" trên toàn quốc nhằm chấn chỉnh công tác đấu thầu. Theo đó, người đứng đầu các cơ quan quản lý nhà nước, các chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước pháp luật nếu để xảy ra tình trạng phân lô, chia nhỏ gói thầu trái quy định, có dấu hiệu hạn chế cạnh tranh hoặc trực tiếp ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu nhưng không mang lại hiệu quả kinh tế.

Đồng bộ với tinh thần này, Thông tư 79/2025/TT-BTC áp dụng cơ chế "lưu vết điện tử" trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Mọi thao tác lập hồ sơ, mọi biên bản đánh giá đều yêu cầu cam kết chịu trách nhiệm cá nhân, tạo ra kho dữ liệu chuẩn xác để cơ quan thanh tra, kiểm toán có thể truy vết bất cứ lúc nào. Sự chuyển dịch cơ cấu hành chính rút gọn còn 2 cấp (Tỉnh và Xã) vào năm 2026 càng buộc các Chủ tịch UBND cấp xã, các Giám đốc Trung tâm Dịch vụ công phải cẩn trọng tối đa với ngòi bút phê duyệt của mình.

Đề cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu

Hệ sinh thái gói thầu truyền thanh của Công ty Cổ phần V5T trải dài ở nhiều địa phương đang là một "bài test" về trách nhiệm giải trình. Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh: "Khung pháp lý năm 2025-2026 đã loại bỏ hoàn toàn cơ chế 'xin - cho' và việc đùn đẩy trách nhiệm. Nếu cơ quan thanh tra phát hiện hồ sơ mời thầu tại các địa phương có dấu hiệu cài cắm thông số kỹ thuật đặc thù chỉ V5T có, hoặc việc báo giá lập dự toán có sự thông đồng, sự việc phải được chuyển ngay sang cơ quan Điều tra để xử lý hình sự, không có ngoại lệ".

Để làm trong sạch môi trường kinh doanh và bảo vệ dòng tiền từ ngân sách, các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan chức năng các tỉnh Đồng Tháp, Tây Ninh, TP Đồng Nai cần kiểm tra, giám sát, rà soát lại quy trình tổ chức đấu thầu tại các dự án có bóng dáng Công ty Cổ phần V5T.

Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

Xử lý vi phạm và chế tài khóa tài khoản theo quy định đấu thầu mới

Hệ thống pháp luật về đấu thầu hiện hành không chỉ yêu cầu sự minh bạch mà còn thiết lập các chế tài xử phạt hành chính và dân sự vô cùng khắt khe, áp dụng triệt để công nghệ số để trừng phạt các sai phạm. Căn cứ vào Nghị định 214/2025/NĐ-CP, Thông tư 79/2025/TT-BTC và Chỉ thị số 12/CT-TTg, kỷ cương thông tin và trách nhiệm cá nhân được chế tài bằng các quy định sau:

Thứ nhất, chế tài "Khóa tài khoản" trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia: Đây là công cụ kỹ thuật mới mang tính răn đe rất cao. Tổ chức, cá nhân cố tình đăng tải các thông tin đấu thầu sai sự thật, số liệu không có thật sẽ bị khóa tài khoản trong thời hạn 12 tháng. Nếu tổ chức tư vấn đấu thầu tự ý dùng tài khoản của mình để đăng tải thông tin "vượt quyền" thay cho chủ đầu tư sẽ bị khóa tài khoản 06 tháng. Việc khóa tài khoản đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đó bị tê liệt hoàn toàn khả năng tham gia thị trường mua sắm công trong suốt khoảng thời gian bị phạt.

Thứ hai, xử lý vi phạm liên quan đến nhân sự, thiết bị giả mạo: Tại các gói thầu, nếu nhà thầu xếp hạng thứ nhất không đáp ứng được yêu cầu về nhân sự, thiết bị (đã được làm rõ, thay đổi tối đa 02 lần) so với cam kết ban đầu, nhà thầu không những bị loại mà còn bị đánh giá xấu về uy tín, đồng thời bị khóa tài khoản trên Hệ thống trong 03 tháng. Nếu cố tình cung cấp tài liệu giả mạo nhân sự, báo cáo tài chính, nhà thầu sẽ phải đối diện với khung hình phạt cấm tham gia hoạt động đấu thầu từ 3 đến 5 năm, theo Điều 125 Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

Thứ ba, chuyển hồ sơ sang Cơ quan Điều tra đối với sai phạm hệ thống: Theo Chỉ thị số 12/CT-TTg, nếu cơ quan Thanh tra, Kiểm tra hoặc Kiểm toán phát hiện các dấu hiệu sai phạm có tính chất hệ thống, cố ý làm trái quy định về bảo đảm cạnh tranh, dàn xếp, chia nhỏ gói thầu gây thất thoát tài sản nhà nước, cơ quan chức năng có trách nhiệm phải lập tức chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan điều tra thuộc ngành Công an. Việc khởi tố, xử lý hình sự nhằm mục đích thu hồi triệt để tài sản cho ngân sách và răn đe mạnh mẽ các hành vi làm vẩn đục môi trường đấu thầu quốc gia.