Loài mèo “bóng ma đầm lầy” từng được người Ai Cập cổ đại thuần hóa

Mèo ri (Felis chaus), còn được gọi là mèo rừng hay jungle cat trong tiếng Anh, là một loài mèo hoang cỡ trung phân bố rộng từ Ai Cập và Trung Đông đến Ấn Độ, Đông Nam Á và một phần Trung Quốc. Dù mang tên “mèo rừng”, chúng lại thường sống ở các vùng đầm lầy, bãi lau sậy, đồng cỏ ngập nước và ven sông hơn là trong những khu rừng rậm.

Ảnh: catschef

Thoạt nhìn, mèo ri dễ khiến người ta liên tưởng đến một phiên bản thu nhỏ của linh miêu. Chúng có thân hình thon dài, chân cao, tai lớn dựng đứng và phần chóp tai đôi khi có những túm lông nhỏ màu đen. Một cá thể trưởng thành có thể dài hơn 80 cm, nặng từ 4 đến 16 kg, lớn hơn đáng kể so với mèo nhà thông thường.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Không giống nhiều loài mèo hoang khác chuyên săn thú nhỏ, mèo ri có chế độ ăn rất đa dạng. Chúng săn chuột, thỏ, chim, bò sát, ếch và thậm chí cả cá. Nhờ đôi chân dài cùng cơ bắp khỏe mạnh, mèo ri có thể thực hiện những cú nhảy thẳng đứng cao hơn 2m để chộp lấy chim đang cất cánh. Đây là một kỹ năng săn mồi hiếm thấy trong thế giới mèo.

Loài mèo này còn có một mối liên hệ thú vị với lịch sử nhân loại. Các nhà khảo cổ đã phát hiện xác ướp mèo ri trong những ngôi mộ cổ ở Ai Cập. Điều này cho thấy người Ai Cập cổ đại có thể đã thuần hóa hoặc ít nhất là sống rất gần với chúng từ hàng nghìn năm trước. Một số bức tranh và hiện vật cổ cũng mô tả những con mèo có đặc điểm tương tự mèo ri đang tham gia săn bắt chim cùng con người.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Khác với vẻ ngoài thanh lịch, mèo ri là những kẻ săn mồi cực kỳ thích nghi. Chúng bơi giỏi, leo trèo khá tốt và có thể tồn tại ở nhiều môi trường khác nhau, từ vùng bán sa mạc đến các khu vực đầm lầy nhiệt đới. Chính khả năng thích nghi này đã giúp loài tồn tại trên phạm vi phân bố rộng lớn suốt hàng chục nghìn năm.

Ngày nay, mèo ri được xếp vào nhóm ít quan ngại về bảo tồn trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực, sự suy giảm các vùng đất ngập nước và xung đột với con người đang làm thu hẹp môi trường sống của chúng. Dẫu vậy, giữa những bãi lau sậy rung rinh trong gió, bóng dáng của mèo ri vẫn là hình ảnh tiêu biểu cho sự nhanh nhẹn, bí ẩn và vẻ đẹp hoang dã của họ nhà mèo.