Lịch sử hơn 1.000 năm tuổi của khu rừng chà là lớn nhất châu Âu

Rừng chà là của Elche là một trong những cảnh quan văn hóa độc đáo nhất châu Âu và được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới vào năm 2000. Nằm tại thành phố Elche, khu rừng bao gồm hơn 200.000 cây chà là (Phoenix dactylifera), tạo nên quần thể chà là lớn nhất châu Âu và là minh chứng sống động cho kỹ thuật nông nghiệp được truyền bá từ thế giới Hồi giáo sang bán đảo Iberia từ thời Trung Cổ.

Ảnh: colourbox

Nguồn gốc của khu rừng có thể truy về thời La Mã, nhưng diện mạo ngày nay chủ yếu được hình thành dưới thời người Moor cai trị bán đảo Iberia từ thế kỷ VIII. Họ đã mang đến kỹ thuật thủy lợi tiên tiến, xây dựng hệ thống kênh mương dẫn nước từ sông Vinalopó để tưới tiêu cho các vườn cây giữa vùng khí hậu bán khô hạn. Điều đáng kinh ngạc là nhiều đoạn của hệ thống này vẫn tiếp tục được sử dụng sau hơn một nghìn năm, cho thấy trình độ quy hoạch và quản lý nước rất cao của cư dân thời bấy giờ.

Ảnh: cadenaser

Không giống những rừng tự nhiên, Rừng chà là của Elche được tổ chức thành hàng trăm khu vườn hình chữ nhật gọi là huertos. Mỗi khu được bao quanh bởi các hàng chà là cao lớn, vừa tạo bóng mát, vừa giảm tác động của gió nóng và hạn chế sự bốc hơi nước. Bên trong, người dân trồng thêm các loại cây ăn quả, rau và ngũ cốc, hình thành mô hình canh tác nhiều tầng rất hiệu quả. Đây được xem là một trong những ví dụ tiêu biểu về sự thích nghi của con người với điều kiện khí hậu khô hạn.

Ngày nay, ngoài giá trị lịch sử và nông nghiệp, Rừng chà là của Elche còn là nơi sinh sống của nhiều loài chim và sinh vật bản địa, góp phần cải thiện vi khí hậu cho toàn thành phố. Những hàng chà là xanh mướt giữa đô thị tạo nên khung cảnh đặc biệt hiếm thấy ở châu Âu, khiến Elche thường được ví như một "ốc đảo Địa Trung Hải".

Ảnh: visitelche

Một nét văn hóa đặc sắc khác là nghề tạo chà là trắng (palmas blancas). Trước khi lá non mở hoàn toàn, người trồng dùng kỹ thuật che ánh sáng để lá không tạo diệp lục, từ đó giữ màu trắng ngà tự nhiên. Những tàu lá này được đan thành các tác phẩm thủ công tinh xảo và sử dụng trong các lễ rước vào Chủ nhật Lễ Lá, trở thành truyền thống nổi tiếng của Elche suốt nhiều thế kỷ.

UNESCO đánh giá Rừng chà là của Elche là minh chứng đặc biệt cho sự giao thoa giữa các nền văn minh và khả năng con người cải tạo môi trường một cách bền vững. Đây không chỉ là một khu rừng cây, mà còn là "bảo tàng sống" về kỹ thuật thủy lợi, nông nghiệp và văn hóa Địa Trung Hải.

Hơn một nghìn năm đã trôi qua, những hàng chà là vẫn tiếp tục vươn cao dưới ánh nắng Tây Ban Nha, kể câu chuyện về trí tuệ của con người trong việc biến vùng đất khô cằn thành một không gian xanh trù phú. Đó cũng là lý do Rừng chà là của Elche được xem là một trong những di sản cảnh quan độc đáo nhất của châu Âu.