[GALLERY] Xuất hiện cách thức ngụy trang kỳ lạ đánh lừa UAV của Nga

Loại sơn gây nhiễu này dường như được thiết kế nhằm đánh lạc hướng các hệ thống ngắm mục tiêu bằng AI, trong bối cảnh UAV ngày càng trở thành mối đe dọa lớn.

Ngay từ những giai đoạn đầu của cuộc chiến Nga – Ukraine, đã xuất hiện nhiều biện pháp phi truyền thống nhằm tăng khả năng sống sót cho các phương tiện chiến đấu. Hiện nay, các xe tải quân sự của Nga đang được sơn “ngụy trang gây rối thị giác” (dazzle paint).

Trong những ngày gần đây, nhiều hình ảnh về các xe tải Nga được sơn ngụy trang lạ mắt đã xuất hiện trên các kênh mạng xã hội. Đến nay, các mẫu xe tải hạng nặng Ural và KAMAZ đã được ghi nhận.

Có ít nhất hai kiểu họa tiết khác nhau: một là kiểu sọc thẳng giống ngựa vằn, hai là kiểu xoắn lượn tự nhiên như lá cây. Cả hai đều phủ lên hầu hết bề mặt bên ngoài, kể cả bánh xe và lốp. Hiện chưa rõ lớp sơn trắng được phủ lên nền đen, từng phần đen, hay chỉ đơn giản là phủ lên màu xanh đậm tiêu chuẩn. Có thể đây là sự kết hợp của cả hai phương pháp.

Thoạt nhìn, các họa tiết trên xe tải này gợi nhớ đến kiểu sơn ngụy trang nổi tiếng mà Hải quân Hoàng gia Anh từng tiên phong áp dụng cho tàu chiến trong Thế chiến thứ nhất.

“Dazzle paint” hay “ngụy trang gây rối thị giác” được họa sĩ chiến tranh chính thức Norman Wilkinson sáng tạo năm 1917, nhằm giảm thiểu tổn thất do tàu ngầm Đức (U-boat) tấn công. Các họa tiết hình học sử dụng các mảng màu tương phản mạnh, thường là đen – trắng, được sắp xếp khéo léo để phá vỡ hình dáng con tàu, khiến đối phương khó xác định khoảng cách và hướng di chuyển.

Kiểu ngụy trang này tiếp tục xuất hiện trong Thế chiến thứ hai và nhiều dịp sau đó. Khi mới ra đời, sơn ngụy trang gây rối thị giác nhằm đánh lừa mắt người, thường quan sát qua kính tiềm vọng. Ngay cả khi các thiết bị đo xa và radar hiện đại xuất hiện, kiểu sơn này vẫn giúp bảo vệ tàu, khiến đối phương khó xác định hướng đi, tốc độ và nhận diện chính xác mục tiêu.

Nguyên lý cơ bản này cũng được áp dụng lên các xe tải Nga, nhưng hiện nay đối tượng bị đánh lừa là “mắt nhân tạo” – chủ yếu là các camera điện quang và/hoặc hồng ngoại. Ngày càng nhiều UAV của Ukraine sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng hiệu quả tác chiến. AI nhận diện, phân loại, theo dõi vật thể và đưa ra khuyến nghị cho người điều khiển, hoặc tự động tác chiến nếu không có người điều khiển.

Điểm yếu của thị giác máy tính mà Nga muốn khai thác là khả năng học nhận diện vật thể của AI. Dù AI có thể nhận diện xe Ural 6×6 trong số nhiều mục tiêu tiềm năng, nhưng nếu hình dạng xe bị biến dạng đủ mức, AI sẽ không xác định được chính xác, hoặc không đạt ngưỡng xác nhận để ra quyết định tấn công. Tuy nhiên, với nhiều UAV có hỗ trợ AI, con người vẫn giữ vai trò quyết định cuối cùng.

Kiểu sơn này chỉ hữu ích ở khu vực ít khả năng bị quan sát bởi con người phía Ukraine, kể cả qua cảm biến từ xa; bởi chúng nổi bật hơn nhiều so với màu sơn tiêu chuẩn. Ngoài ra, UAV cũng có thể được huấn luyện để săn lùng chính các họa tiết này, vì không có vật thể nào khác trên chiến trường giống như vậy và mặc định xác định là mục tiêu đối phương.

Nhìn chung, các kiểu sơn ngụy trang là một phản ứng hợp lý, dù mang tính ứng biến, trước mối đe dọa ngày càng tăng ở hậu phương Nga, tiếp nối các biện pháp như chất đầy gỗ lên xe tải để làm “giáp tạm” chống lại vũ khí xuyên phá trong giai đoạn đầu chiến tranh.

“Một ví dụ kinh điển, không mật, là hình ảnh một chiếc máy bay nhìn từ trên xuống, bạn đang tìm kiếm máy bay, nhưng nếu đặt lốp xe lên cánh, nhiều mô hình thị giác máy tính sẽ gặp khó khăn trong việc nhận diện đó là máy bay,” Schuyler Moore, Giám đốc Công nghệ đầu tiên của Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ, giải thích vào tháng 9/2024.