[GALLERY] Cơn sốt AI bùng nổ nhưng cái giá đắt hơn nhiều người nghĩ

AI đang thay đổi cách con người học tập và làm việc, nhưng phía sau là cuộc đua tiêu tốn điện năng, gia tăng khoảng cách số và nhiều hệ lụy lâu dài.

Trong vòng hai năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) đã trở thành động lực thúc đẩy làn sóng đổi mới trên toàn cầu khi xuất hiện trong điện thoại, máy tính, phần mềm văn phòng và mạng xã hội, tuy nhiên đằng sau những tiện ích vượt trội là hàng loạt chi phí về năng lượng, môi trường, kinh tế và xã hội mà cả doanh nghiệp lẫn người dùng đang dần phải đối mặt.

Một trong những thách thức lớn nhất là nhu cầu điện năng tăng mạnh khi các mô hình AI tạo sinh, chatbot và công cụ tạo hình ảnh, video đòi hỏi lượng tài nguyên tính toán khổng lồ, buộc các tập đoàn công nghệ liên tục mở rộng trung tâm dữ liệu, thậm chí đầu tư vào nhà máy điện khí hoặc ký hợp đồng dài hạn với các dự án điện hạt nhân để bảo đảm nguồn cung ổn định cho hoạt động vận hành.

Điển hình, trung tâm dữ liệu mới của Google tại Áo có diện tích khoảng 50 ha và tạo ra khoảng 100 việc làm nhưng được ước tính tiêu thụ lượng điện tương đương 5-6% tổng sản lượng điện của cả quốc gia, cho thấy sự phát triển của AI không chỉ đặt áp lực lên hạ tầng năng lượng mà còn làm dấy lên những tranh luận về phát thải carbon và mục tiêu phát triển bền vững của nhiều nước.

Bên cạnh vấn đề năng lượng, AI cũng có nguy cơ làm gia tăng khoảng cách số khi việc tiếp cận các mô hình tiên tiến đòi hỏi thiết bị hiện đại, kết nối Internet ổn định và khả năng chi trả cho các gói dịch vụ cao cấp, tạo nên sự khác biệt rõ rệt về cơ hội học tập, làm việc và năng suất giữa các nhóm người dùng.

Không chỉ vậy, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI còn khiến nhiều người gặp khó khăn trong việc nhận diện hình ảnh, video hoặc nội dung do AI tạo ra, trong khi các công nghệ deepfake ngày càng tinh vi có thể bị lợi dụng để phát tán thông tin sai lệch, lừa đảo hoặc thao túng dư luận nếu thiếu các biện pháp kiểm soát hiệu quả.

Các chuyên gia cũng cảnh báo việc quá phụ thuộc vào AI có thể làm suy giảm khả năng tư duy độc lập, bởi khi mọi câu hỏi đều được giải đáp chỉ trong vài giây, con người sẽ ít có cơ hội rèn luyện kỹ năng phân tích, phản biện và giải quyết vấn đề, trong khi các mô hình AI vẫn có thể mang theo những thiên kiến xuất phát từ dữ liệu huấn luyện do con người tạo ra.

Dù còn nhiều thách thức, AI vẫn được xem là công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp, người lao động và sinh viên nâng cao hiệu quả công việc cũng như năng lực cạnh tranh trong nền kinh tế số, vì vậy việc từ chối hoàn toàn công nghệ này không còn là lựa chọn phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Thay vì chạy theo mọi xu hướng AI hoặc phụ thuộc tuyệt đối vào trí tuệ nhân tạo, các chuyên gia cho rằng người dùng và doanh nghiệp cần khai thác AI một cách có chọn lọc, cân bằng giữa lợi ích về năng suất với các tác động lâu dài đến môi trường, chi phí vận hành, kỹ năng con người và sự phát triển bền vững của xã hội.