Điều gì sẽ xảy ra nếu Trái Đất mất từ trường chỉ trong một ngày?

Từ trường Trái Đất là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp hành tinh của chúng ta duy trì sự sống, dù con người hầu như không thể nhìn thấy hay cảm nhận trực tiếp. Được tạo ra bởi dòng đối lưu của sắt và niken nóng chảy trong lõi ngoài Trái Đất, từ trường tạo thành một vùng bảo vệ khổng lồ gọi là từ quyển, có nhiệm vụ làm lệch hướng phần lớn các hạt mang điện tốc độ cao từ gió Mặt Trời và bức xạ vũ trụ.

Ảnh: jpl.nasa

Nếu từ trường đột ngột biến mất hoàn toàn, điều đầu tiên xảy ra sẽ không phải là con người ngã xuống ngay lập tức. Chúng ta vẫn có thể hít thở, đi lại và sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, "tấm khiên" bảo vệ hành tinh sẽ không còn, khiến Trái Đất phải hứng chịu trực tiếp dòng hạt năng lượng cao từ Mặt Trời. Các vệ tinh trên quỹ đạo sẽ là những "nạn nhân" đầu tiên khi linh kiện điện tử bị hư hỏng nhanh hơn, trong khi hệ thống GPS, viễn thông và dự báo thời tiết có nguy cơ bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ảnh: physicstoday.aip

Ở tầng khí quyển trên cao, bức xạ gia tăng sẽ làm tăng tốc quá trình ion hóa và có thể khiến khí quyển bị bào mòn dần theo thời gian. Đây chính là điều mà nhiều nhà khoa học cho rằng đã xảy ra trên Sao Hỏa sau khi hành tinh này mất đi từ trường toàn cầu cách đây hàng tỷ năm. Tuy nhiên, đối với Trái Đất, lực hấp dẫn mạnh hơn và bầu khí quyển dày hơn sẽ giúp quá trình thất thoát diễn ra chậm hơn rất nhiều.

Trên mặt đất, lượng bức xạ vũ trụ và các hạt năng lượng cao xuyên xuống khí quyển sẽ tăng lên. Mặc dù bầu khí quyển vẫn đóng vai trò là lớp chắn quan trọng, cư dân ở vùng cực và những người thường xuyên bay trên các chuyến bay đường dài có thể phải hứng chịu liều bức xạ lớn hơn hiện nay. Nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt là nguy cơ tổn thương ADN và ung thư, sẽ tăng lên nếu tình trạng này kéo dài.

Ảnh: sbs.com

Không chỉ công nghệ và sức khỏe con người bị ảnh hưởng, nhiều loài động vật cũng sẽ gặp khó khăn. Chim di cư, rùa biển, cá hồi, cá mập và thậm chí một số loài côn trùng đều sử dụng từ trường Trái Đất như một "chiếc la bàn sinh học" để định hướng trong các chuyến di cư kéo dài hàng nghìn kilômét. Khi tín hiệu này biến mất, hành vi di cư và sinh sản của chúng có thể bị xáo trộn đáng kể.

May mắn là kịch bản trên gần như không có khả năng xảy ra trong tương lai gần. Từ trường Trái Đất từng nhiều lần suy yếu và đảo cực trong lịch sử địa chất, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy nó biến mất hoàn toàn. Ngay cả trong giai đoạn đảo cực, từ trường chỉ trở nên yếu và phức tạp hơn trong vài nghìn năm trước khi ổn định trở lại.

Có thể nói, từ trường là một "người hùng thầm lặng" của Trái Đất. Chúng ta hiếm khi nghĩ đến sự tồn tại của nó, nhưng chính lớp lá chắn vô hình này đã góp phần bảo vệ khí quyển, công nghệ hiện đại và sự sống trên hành tinh suốt hàng tỷ năm qua.