Đề xuất sửa đổi, bổ sung trách nhiệm người tham gia, thụ hưởng chế độ BHXH

Ngày 4/6, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức cuộc họp nghe Bộ Nội vụ báo cáo về tiến độ và nội dung của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội và Luật An toàn, vệ sinh lao động (sửa đổi).

Tại cuộc họp, ông Vũ Văn Tiến, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã đề xuất, kiến nghị sửa đổi bổ sung một số nội dung dự án Luật Bảo hiểm xã hội.

Cụ thể là nội dung tại điểm d Khoản 2 Điều 10 về Quyền của người tham gia và người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Theo quy định hiện hành, Ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội. Trường hợp ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và chế độ khác theo quy định của Luật này thì văn bản ủy quyền có hiệu lực tối đa là 12 tháng kể từ ngày xác lập việc ủy quyền. Văn bản ủy quyền phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực.

Đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất sửa đổi, bổ sung: Ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện BHXH theo quy định của pháp luật dân sự. Văn bản ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và các chế độ khác phải được chứng thực theo quy định của pháp luật về chứng thực.

Người được ủy quyền có trách nhiệm thông báo kịp thời cho cơ quan bảo hiểm xã hội khi người ủy quyền chết, mất tích, bị tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự hoặc không còn đủ điều kiện hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Trường hợp nhận khoản tiền không đúng quy định phát sinh sau thời điểm người ủy quyền không còn đủ điều kiện hưởng thì phải hoàn trả theo quy định của pháp luật.

Theo đại biểu Vũ Văn Tiến, lý do đưa ra đề xuất này là do quy định khống chế thời hạn ủy quyền tối đa 12 tháng tạo ra sự xung đột pháp lý với Điều 140 Bộ luật Dân sự (vốn cho phép các bên tự thỏa thuận thời hạn). Đồng thời, quy định này gây rào cản lớn trong thực tiễn đối với những trường hợp người hưởng đã bị mất năng lực hành vi dân sự, không thể tiếp tục thực hiện thủ tục ký lại văn bản ủy quyền khi hết hạn.

Tại điểm c Khoản 2 Điều 11 quy định về trách nhiệm của người tham gia và người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Quy định hiện hành: Định kỳ hằng năm, người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội qua tài khoản cá nhân mở tại ngân hàng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền để thực hiện việc xác minh thông tin đủ điều kiện thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Đại biểu Vũ Văn Tiến đề xuất sửa đổi, bổ sung, định kỳ hằng năm, người thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội có trách nhiệm phối hợp với cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc tổ chức dịch vụ được cơ quan bảo hiểm xã hội ủy quyền để thực hiện việc xác minh thông tin đủ điều kiện thụ hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Lý do đề xuất quy định hiện tại tạo ra lỗ hổng quản lý khi chỉ bắt buộc xác minh đối với nhóm đối tượng nhận qua tài khoản ngân hàng. Trong khi đó, thực tiễn cho thấy nhóm nhận tiền mặt trực tiếp tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao hơn (như đối tượng chết, mất tích, hoặc chậm lĩnh kéo dài nhưng không có giấy tờ xác nhận). Việc thiếu căn cứ pháp lý để xác minh bắt buộc đối với nhóm nhận tiền mặt gây khó khăn cho việc xử lý dứt điểm các ca tồn đọng, dễ dẫn đến thất thoát và chi sai mục đích quỹ bảo hiểm xã hội.

​