Bộ Y tế đề xuất chính sách khuyến khích sinh con và hỗ trợ tài chính

Dự thảo mới của Bộ Y tế đề xuất hỗ trợ tiền, vật chất và khen thưởng nhằm thúc đẩy tỷ lệ sinh thay thế và hỗ trợ gia đình trong chăm sóc trẻ nhỏ.

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư hướng dẫn các địa phương ban hành chính sách khuyến khích công tác dân số. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12, 24 hoặc 36 tháng tuổi; đồng thời khuyến khích, hỗ trợ các cặp vợ chồng sinh đủ hai con.

Bộ Y tế cho biết đang lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Thông tư mới hướng dẫn các địa phương ban hành chính sách khuyến khích, khen thưởng và hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số.

Trong Điều 3 của dự thảo, Cục Dân số đề xuất một số nội dung khuyến khích gia tăng tỷ lệ sinh để đạt và duy trì mức sinh thay thế. Cụ thể, xã đạt tỷ lệ phụ nữ sinh 2 (hai) con từ 60% trở lên được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng kèm theo khuyến khích, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật. Căn cứ vào thực tiễn, địa phương lựa chọn, quyết định khen thưởng kèm theo khuyến khích, hỗ trợ bằng tiền hoặc hiện vật cho xã một lần hoặc theo các mức khác nhau đối với xã đạt 3 năm, 5 năm liên tục.

Với cá nhân, căn cứ vào thực tiễn, địa phương lựa chọn, quyết định một số nội dung cụ thể để khuyến khích, hỗ trợ cho cá nhân, cặp vợ chồng sinh con, nuôi con như: Khen thưởng, hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ sinh con, sinh đủ hai con ngoài đối tượng được quy định trong Luật Dân số; hỗ trợ tiền hoặc hiện vật cho phụ nữ mang thai; hỗ trợ tài chính hằng tháng cho trẻ đến đủ 12 tháng tuổi, 24 tháng tuổi, 36 tháng tuổi; hỗ trợ chi phí ăn trưa cho trẻ mầm non và các nội dung, hình thức phù hợp khác.

Theo các chuyên gia quốc tế, tiền hỗ trợ có thể giúp giảm bớt gánh nặng kinh tế khi sinh con, nhưng quyết định sinh thêm con còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như khả năng cân bằng giữa công việc và gia đình, hệ thống dịch vụ công, môi trường nuôi dạy trẻ và sự ổn định của nền kinh tế. Khi những điều kiện này được cải thiện đồng bộ, các chính sách khuyến sinh mới có cơ hội tạo ra thay đổi bền vững.

Ảnh minh họa/nguồn Internet

Với mức sinh ước tính 1,93 con/phụ nữ trong năm 2025, mức tăng 2% đồng nghĩa cứ 100 phụ nữ sẽ sinh thêm khoảng 4 em bé mỗi năm. Mục tiêu của lộ trình này là từng bước đưa tỷ lệ sinh nhích dần lên và chạm lại mốc thay thế lý tưởng 2,1 con/phụ nữ vào năm 2030 nhằm duy trì quy mô dân số ổn định.

Số liệu cho thấy tỷ suất sinh giảm từ 2,11 con/phụ nữ năm 2021 xuống 1,91 năm 2024 và nhích nhẹ lên 1,93 năm 2025, với xu hướng giảm rõ rệt tại đô thị và các khu vực phát triển. Số liệu về mức sinh năm 2025 của Cục Thống kê cũng cho thấy 11/34 tỉnh có mức sinh dưới 2,0 con/phụ nữ.

Mới đây, Bộ Y tế đề xuất ngân sách chi 1.800 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi, người dân tộc thiểu số rất ít người và cư dân tại những khu vực có mức sinh thấp. Thực tế, nhiều địa phương đã chủ động áp dụng chính sách thưởng tiền. Điển hình, TP HCM chi 3-5 triệu đồng thưởng cho gần 9.000 bà mẹ sinh đủ hai con trước tuổi 35 nhằm đối phó tình trạng tỷ lệ sinh thấp kỷ lục tại siêu đô thị 14 triệu dân.