Bí mật 3.000 năm dưới lòng đất: Thành Troy có thực sự tồn tại?

Thành Troy từng được nhiều người xem là sản phẩm của trí tưởng tượng trong sử thi Iliad của Homer, nơi diễn ra cuộc chiến kéo dài mười năm vì nàng Helen xinh đẹp. Tuy nhiên, từ cuối thế kỷ XIX, các cuộc khai quật khảo cổ đã khiến quan điểm này thay đổi đáng kể. Ngày nay, phần lớn các nhà khảo cổ học đồng ý rằng Troy thực sự tồn tại, dù câu chuyện trong sử thi có thể đã được thi vị hóa rất nhiều.

Ảnh: vmersine

Địa điểm được xác định là Troy nằm trên đồi Hisarlık, thuộc tây bắc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Khu vực này được nhà khảo cổ Heinrich Schliemann khai quật từ năm 1871. Dù phương pháp khai quật của ông còn nhiều sai sót và đã vô tình phá hủy một số tầng di tích quý giá, Schliemann đã chứng minh rằng dưới ngọn đồi này là dấu tích của nhiều thành phố được xây dựng chồng lên nhau trong suốt hơn 3.000 năm.

Ảnh: voyageavecnous

Điều khiến các nhà nghiên cứu đặc biệt quan tâm là tầng di tích Troy VI và Troy VIIa, có niên đại vào khoảng thế kỷ XIII–XII trước Công nguyên. Đây là giai đoạn phù hợp với thời điểm mà truyền thuyết về cuộc Chiến tranh thành Troy được cho là diễn ra. Những bức tường thành đồ sộ bằng đá, các tháp canh kiên cố, dấu vết hỏa hoạn dữ dội, cùng các mũi tên bằng đồng và bộ xương người được tìm thấy cho thấy nơi đây từng trải qua một cuộc xung đột hoặc cuộc bao vây khốc liệt.

Tuy nhiên, khảo cổ học không thể xác nhận rằng cuộc chiến ấy diễn ra đúng như Homer mô tả. Cho đến nay, chưa có bằng chứng nào chứng minh sự tồn tại của "Con ngựa gỗ thành Troy", cũng như chưa tìm thấy dấu vết trực tiếp của các nhân vật nổi tiếng như Achilles, Hector hay vua Priam. Nhiều học giả cho rằng sử thi Iliad có thể là sự pha trộn giữa ký ức lịch sử về một cuộc chiến có thật với các yếu tố thần thoại được truyền miệng qua nhiều thế hệ.

Ảnh: eztravelturkey

Các tài liệu của đế chế Hittite cũng góp phần củng cố giả thuyết này. Trong nhiều văn bản cổ, một vương quốc mang tên Wilusa được nhắc đến, và nhiều nhà ngôn ngữ học nhận thấy cái tên này có mối liên hệ đáng chú ý với "Ilios" – tên gọi khác của Troy trong tiếng Hy Lạp cổ. Những ghi chép còn cho thấy Wilusa từng nhiều lần vướng vào các cuộc tranh chấp với các thế lực từ vùng biển Aegea.

Ngày nay, Troy được xem là một trong những ví dụ điển hình cho việc khảo cổ học có thể "giải mã" các truyền thuyết cổ đại. Thành phố huyền thoại này không còn bị xem là câu chuyện hoàn toàn hư cấu, nhưng cũng chưa thể khẳng định mọi chi tiết trong sử thi đều là lịch sử. Có lẽ chính sự giao thoa giữa sự thật và huyền thoại đã giúp Troy giữ nguyên sức hấp dẫn suốt hơn ba thiên niên kỷ, trở thành biểu tượng cho ranh giới mong manh giữa lịch sử và trí tưởng tượng.