vũ khí" tại các dự án ở phường Thanh Điền: Dấu hỏi về môi trường cạnh tranh [Kỳ 2]

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, kịch bản chung của hàng loạt gói thầu tại Ban quản lý dự án phường Thanh Điền, tỉnh Tây Ninh thời gian qua không chỉ dừng lại ở việc trúng thầu sát giá, mà còn nằm ở sự xuất hiện của những đối thủ "kỳ lạ". Những nhà thầu này tham gia dự thầu nhưng lại mắc phải các lỗi sai rất khó tin đối với một doanh nghiệp hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực xây lắp, từ đó bị loại một cách nhanh chóng, mở đường cho đối thủ duy nhất còn lại trúng thầu.

Những kịch bản trượt thầu "khó tin"

Trở lại với gói thầu Thi công xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo giao thông) thuộc dự án Đường số 9 đường QL22B. Quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng ghi nhận sự tham gia của hai đơn vị là Công ty TNHH Hiệp Ninh và Công ty TNHH Xây dựng Thương mại và Dịch vụ Đồng Tiến. Với một dự án giao thông có giá trị dự toán được duyệt lên tới 3.006.759.731 đồng, sự hiện diện của hai pháp nhân độc lập được kỳ vọng sẽ tạo nên một cuộc cạnh tranh giá sòng phẳng để tiết kiệm tối đa ngân sách nhà nước.

Thế nhưng, trái ngược hoàn toàn với kỳ vọng, Công ty TNHH Xây dựng Thương mại và Dịch vụ Đồng Tiến lại bị Tổ chuyên gia đánh giá trượt thầu ngay từ vòng đánh giá kỹ thuật do những lỗi hành chính vô cùng sơ đẳng. Cụ thể, thay vì gửi hồ sơ cam kết cho Chủ đầu tư thực tế là Ban quản lý dự án phường Thanh Điền, nhà thầu Đồng Tiến lại nộp các tài liệu pháp lý cốt lõi bao gồm: Bản cam kết đảm bảo nguồn gốc vật tư ngày 01/6/2026, Cam kết bảo hành công trình và Cam kết uy tín nhà thầu ngày 01/6/2026 với phần kính gửi được soạn thảo nhầm sang "Phòng Kinh tế xã Cầu Khởi" và đơn vị tư vấn "Công ty TNHH TV&ĐTXD Đại Hưng". Việc một doanh nghiệp tham gia đấu thầu dự án quy mô hàng tỷ đồng lại mắc phải sai sót cắt dán văn bản cẩu thả đến mức nhầm lẫn hoàn toàn cơ quan tiếp nhận thụ hưởng là một điều bất thường, dấy lên nghi vấn lớn về tính thực chất của hồ sơ dự thầu này.

Kịch bản "tự buông súng" tương tự tiếp tục được lặp lại tại gói thầu Thi công xây lắp thuộc dự án Nạo vét các tuyến mương nội đồng. Tại gói thầu này, Công ty TNHH Xây dựng Thủy lợi Thanh Toan đã gây ấn tượng ban đầu khi đề xuất giảm giá tới 3,8%, đưa giá dự thầu sau giảm giá xuống mức vô cùng cạnh tranh là 1.900.801.275 đồng. Mức giảm giá này nếu thành công sẽ giúp tiết kiệm cho ngân sách địa phương gần 360 triệu đồng so với mức giá gói thầu được duyệt ban đầu là 2.260.165.639 đồng.

Tuy nhiên, ngay sau bước mở thầu, Đơn vị tư vấn là Công ty TNHH Tư vấn - Thương mại Ninh An đã ban hành công văn số 57/CV-CTY ngày 16/06/2026 yêu cầu nhà thầu Thanh Toan bổ sung tài liệu để làm rõ khả năng huy động nhân sự thực hiện gói thầu. Kỳ lạ thay, cho đến khi hết thời hạn làm rõ vào ngày 19/06/2026, Công ty TNHH Xây dựng Thủy lợi Thanh Toan hoàn toàn không thực hiện bất kỳ động thái phản hồi hay cung cấp tài liệu bổ sung nào trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Việc "im lặng" và tự động bỏ cuộc giữa chừng của một nhà thầu đã bỏ công sức lập hồ sơ và chào giá cạnh tranh đã trực tiếp dọn đường cho Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Thanh Điền trúng thầu sát nút giá gói thầu với giá trúng thầu là 2.254.585.310 đồng (mang lại tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp chỉ đạt 0,25%)

Chuyên gia lên tiếng: Dấu hiệu "cản trở cạnh tranh" cần được làm rõ

Những hiện tượng "rơi rụng" kỳ lạ của hàng loạt nhà thầu tại các gói thầu xây lắp do Ban quản lý dự án phường Thanh Điền làm chủ đầu tư không thể chỉ đơn thuần được nhìn nhận như những sai sót hành chính ngẫu nhiên. Dưới góc độ pháp lý và quản trị rủi ro đầu tư công, đây là những dấu hiệu đặc trưng của việc thiếu minh bạch, cần sự vào cuộc giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.

Phân tích về tình trạng này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định:

"Hiện tượng nhà thầu nộp hồ sơ nhưng làm sai các biểu mẫu pháp lý cơ bản, hoặc phớt lờ yêu cầu làm rõ năng lực từ đơn vị tư vấn là những phương thức phổ biến có thể tạo ra vỏ bọc cạnh tranh giả tạo. Khi các đối thủ tự loại mình bằng những lỗi ngớ ngẩn, nhà thầu còn lại sẽ dễ dàng trúng thầu sát nút giá dự toán mà không cần phải giảm giá sâu, dẫn đến hệ lụy là ngân sách nhà nước bị thiệt hại gián tiếp thông qua các tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp. Hành vi cố ý tạo ra sai sót để trượt thầu có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng các quy định về hành vi bị cấm trong đấu thầu được quy định rõ tại khoản 3 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15)".

Để chứng minh cho nhận định này, hồ sơ thực tế ghi nhận những kịch bản trượt thầu vô cùng khó tin:

Tại gói thầu Đường số 9 đường QL22B, trong khi Công ty TNHH Hiệp Ninh trúng thầu sát giá với tỷ lệ tiết kiệm chỉ 0,12%, thì đối thủ duy nhất là Công ty TNHH Xây dựng Thương mại và Dịch vụ Đồng Tiến bị loại ở bước đánh giá kỹ thuật do nộp các bản cam kết bảo hành, cam kết uy tín và cam kết nguồn gốc vật tư viết sai địa chỉ kính gửi sang một cơ quan hoàn toàn xa lạ là "Phòng Kinh tế xã Cầu Khởi" và đơn vị tư vấn "Đại Hưng".

Tại gói thầu Trường Tiểu học Lê Thị Hồng Gấm, Công ty Cổ phần Ngọc Phúc nộp giá dự thầu cực kỳ cạnh tranh là 3.081.462.727 đồng (thấp hơn giá trúng thầu của Công ty Lê Phương đến hơn 244 triệu đồng) nhưng bị loại ngay từ vòng tính hợp lệ do Thư bảo lãnh dự thầu thiếu nội dung cam kết bắt buộc về nghĩa vụ "thanh toán vô điều kiện và không hủy ngang" cho chủ đầu tư.

Tại gói thầu Nạo vét các tuyến mương nội đồng, Công ty TNHH Xây dựng Thủy lợi Thanh Toan chào giá sau giảm giá rất thấp là 1.900.801.275,72 đồng (giúp tiết kiệm cho ngân sách gần 360 triệu đồng) nhưng lại bất ngờ chọn cách im lặng, không phản hồi công văn yêu cầu làm rõ số 57/CV-CTY ngày 16/06/2026 của tư vấn Ninh An về việc bổ sung tài liệu huy động nhân sự, chấp nhận bị loại để Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Thanh Điền trúng thầu sát giá với tỷ lệ tiết kiệm 0,25%.

Luật sư Lập cũng nhấn mạnh, trách nhiệm giải trình cuối cùng trước pháp luật không chỉ thuộc về các nhà thầu có dấu hiệu làm "quân xanh" lót đường, mà thuộc về chính Chủ đầu tư là Ban quản lý dự án phường Thanh Điền. Với tư cách là đơn vị "gác cổng" trực tiếp đối với nguồn vốn đầu tư công, Chủ đầu tư không thể chỉ dựa vào báo cáo của các đơn vị tư vấn đấu thầu trung gian như Công ty Ninh An hay Công ty Đại Hưng để phê duyệt kết quả một cách thụ động. Khi phát hiện các hồ sơ dự thầu có dấu hiệu chuẩn bị hời hợt, viết sai tên cơ quan thụ hưởng một cách có hệ thống, hoặc nhà thầu tự ý bỏ cuộc không giải trình làm rõ gây thiệt hại trực tiếp cho hiệu quả kinh tế của gói thầu, Chủ đầu tư phải chủ động báo cáo cơ quan chức năng để rà soát, làm rõ dấu hiệu thông thầu, dàn xếp theo đúng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Hàng tỷ đồng dòng vốn đầu tư công cần được chi tiêu một cách minh bạch, công bằng và mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Những dấu hỏi về các đối thủ "ngã ngựa" khó hiểu tại phường Thanh Điền cần sớm được các cơ quan chức năng tỉnh Tây Ninh tiến hành thanh tra, làm rõ nhằm bảo vệ tính nghiêm minh của kỷ cương pháp luật về đấu thầu.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.