Ukraine dùng khí cầu thả tên lửa, vượt qua hệ thống phòng không của Nga

Ukraine đang phát triển một loại tên lửa được phóng từ khinh khí cầu ở rìa tầng bình lưu, được thiết kế để vượt qua các hệ thống gây nhiễu điện tử của Nga.

Đây là một trong những vũ khí mới nhất trong chiến dịch tấn công tầm trung ngày càng mở rộng của Kyiv nhằm gây áp lực buộc Điện Kremlin quay lại bàn đàm phán.

Tên lửa mang theo khinh khí cầu, có tên DART, được thả từ độ cao khoảng 11 đến 18 km và sử dụng hệ thống dẫn đường vệ tinh cho đến khi hạ xuống khoảng 6,5 km. Lúc này hệ thống dẫn đường sẽ ngắt và động cơ nhiên liệu rắn sẽ đưa tên lửa bay theo quỹ đạo cố định, theo thông tin từ các nhà sáng chế tại Trung tâm Chương trình Công nghệ Sáng tạo Ukraine.

Một khi hệ thống dẫn đường bị ngắt, các thiết bị gây nhiễu của Nga không thể làm lệch hướng tên lửa khỏi mục tiêu.

Công ty này chế tạo DART để thả từ khinh khí cầu thay vì phóng từ máy bay hoặc bệ phóng, nhằm tạo ra một phương tiện rẻ tiền, yên lặng và chống chiến tranh điện tử, có thể mang vũ khí dẫn đường xâm nhập sâu vào lãnh thổ Nga.

Đầu đạn nặng khoảng 10 kg của DART sẽ rải các sợi than chì dẫn điện nhằm làm chập hệ thống lưới điện của Nga, theo trang Militarnyi, dù loại vũ khí này vẫn chưa được quân đội Ukraine chính thức mã hóa.

“Khinh khí cầu đang được Lực lượng Phòng vệ Ukraine sử dụng tích cực, chủ yếu làm nền tảng hỗ trợ và phương tiện tấn công tầm trung và sâu,” Đại tá về hưu Viktor Kevliuk, cựu quân nhân 35 năm của Quân đội Ukraine, hiện công tác tại Trung tâm Chiến lược Quốc phòng ở Kyiv, chia sẻ với Euromaidan Press tháng trước.

“Chúng rẻ, khó bị phát hiện trên radar, có thể lơ lửng trên không lâu và mang được tải trọng,” ông Kevliuk nói. Ông cho biết Ukraine đã thả hơn 1.000 khinh khí cầu vào lãnh thổ Nga.

Hiện Kyiv đang sử dụng các khinh khí cầu này để phóng tên lửa dẫn đường. Chúng lợi dụng gió tây thổi sang đông để xâm nhập sâu vào Nga, thậm chí đã trôi tới tận Moskva, nơi hệ thống phòng không phát hiện chúng ở độ cao khoảng 10 km trong một cuộc tấn công hồi tháng 9 năm ngoái.

Sự xuất hiện của loại vũ khí này diễn ra vào thời điểm bước ngoặt của cuộc chiến. Lần đầu tiên kể từ chiến dịch phản công năm 2023, Ukraine, xuất phát từ ưu thế ngày càng lớn về công nghệ máy bay không người lái tấn công vào sâu lãnh thổ Nga.

Lợi thế này đang bắt đầu thay đổi vị thế của Kyiv trên bàn đàm phán, thu hút sự quan tâm của Mỹ đối với công nghệ chiến trường của Ukraine. Chiến dịch tấn công tầm trung và tầm xa, đưa tên lửa hành trình và máy bay không người lái cảm tử tấn công sâu tới hơn 1.000 km vào lãnh thổ Nga.

Khinh khí cầu là phương án rẻ để tham gia cuộc chiến này. Chúng có thể trôi hàng trăm km nhờ gió trước khi thả bất cứ thứ gì, sau đó chuyển giao cho máy bay không người lái hoặc tên lửa bay tiếp hàng trăm km nữa, kết hợp hai tầm bắn để tấn công sâu hơn bất kỳ phương tiện nào có thể làm được riêng lẻ.

Lực lượng Ukraine từng sử dụng khinh khí cầu quân sự trước đây, chủ yếu cho mục đích trinh sát hoặc làm mồi nhử.

Những khinh khí cầu rẻ tiền, di chuyển theo gió này có thể dụ hệ thống phòng không Nga phóng các tên lửa đánh chặn S-300 và S-400 trị giá hàng triệu USD vào mục tiêu chỉ tốn khoảng 200 USD.

Ukraine đã thả nhiều khinh khí cầu qua Moskva và Tatarstan trong một đợt tấn công phối hợp qua đêm hồi tháng 9, một chiến lược mà các nhà phân tích nhận định nhằm gây nhiễu hệ thống phòng không.

Khía cạnh tấn công của câu chuyện trở nên rõ ràng vào tháng 5 khi xuất hiện đoạn video trên mạng ghi lại cảnh một máy bay không người lái tấn công do Mỹ sản xuất rơi từ khinh khí cầu Ukraine trên tiền tuyến.

Đoạn clip lan truyền trên các kênh quân sự Ukraine, là lần đầu tiên công chúng chứng kiến Kyiv kết hợp khinh khí cầu với vũ khí chính xác.

Chiếc máy bay không người lái đó là Hornet, dài khoảng 2 mét, được dẫn đường bằng trí tuệ nhân tạo, do công ty Mỹ Perennial Autonomy sản xuất, hiện đã được Ukraine sử dụng rộng rãi để tấn công các tuyến hậu cần của Nga.

Binh sĩ Ukraine đã phóng nó từ khinh khí cầu mang nó đi hàng chục km và thả ở độ cao hơn 8.000 mét, giúp máy bay không người lái chỉ tiêu tốn một phần nhỏ pin trên quãng đường.

Được phóng từ vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát, khinh khí cầu này đã mang máy bay không người lái đi hàng chục km về phía mục tiêu trước khi máy bay tự kích hoạt động cơ.

Các chuyên gia vận hành Ukraine cho biết, lợi thế xuất phát này giúp tăng gấp đôi tầm hoạt động của Hornet từ khoảng 150 km lên ít nhất 300 km nhờ cộng thêm quãng đường và độ cao mà khinh khí cầu mang lại.

Perennial Autonomy, đơn vị sản xuất Hornet, do cựu Giám đốc điều hành Google Eric Schmidt sáng lập từ các dự án máy bay không người lái White Stork và Swift Beat trước đó tại Ukraine, vừa giành giải thưởng chống máy bay không người lái lớn nhất trong lịch sử quân đội Mỹ, trị giá lên tới 500 triệu USD, vào tháng trước.

Lục quân Mỹ đang đánh giá một loại khinh khí cầu buộc dây gọi là aerostat, hay khí cầu nhẹ hơn không khí, để phát hiện máy bay không người lái và truyền thông tin liên lạc, đồng thời hướng tới mục tiêu phóng các đàn máy bay không người lái từ đó.

Phía Nga cũng đã nắm bắt ý tưởng này — dù chưa chắc đã tận dụng được hướng gió. Gió chủ đạo trên mặt trận thổi từ tây sang đông, nên khinh khí cầu Nga thả về phía Ukraine thường lại trôi ngược về Nga — một đặc điểm địa lý có lợi cho Kyiv.