Thời tiết nắng nóng ảnh hưởng thế nào đến ắc quy ôtô?

Nắng nóng mùa hè gây ảnh hưởng đến ắc quy ôtô nhiều hơn cả cái lạnh của mùa đông. Điều này có vẻ trái ngược với suy nghĩ thông thường nhưng nhiệt độ cao thực sự tác động mạnh hơn đến các phản ứng hóa học tạo ra điện bên trong ắc quy.

Vấn đề không chỉ nằm ở nhiệt độ không khí. Nắng nóng mùa hè làm tăng nhiệt độ dưới nắp ca-pô và đẩy nhanh quá trình suy giảm tuổi thọ của ắc quy. Vì vậy, nhiều tài xế thường bị mắc kẹt bên đường vào mùa hè vì hỏng ắc quy. Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA) cho biết họ tiếp nhận gần 2 triệu yêu cầu cứu hộ liên quan đến ắc quy vào mỗi mùa hè.

Việc kiểm tra định kỳ đối với ắc quy cũng quan trọng như đối với các bộ phận khác của xe", ông Paolo Fu, người phụ trách thử nghiệm ắc quy ôtô tại Consumer Reports, cho biết. Ông cho rằng để tránh bị mắc kẹt giữa đường, chủ xe cần chủ động bảo dưỡng và thay thế ắc quy đúng thời điểm.

Theo AAA, tuổi thọ của một bình ắc quy ôtô thường dao động từ 3 đến 5 năm, tương đương từ 41-58 tháng. Việc kiểm tra ắc quy nên là một phần trong lịch bảo dưỡng định kỳ của chủ xe, nhưng đặc biệt quan trọng trước khi thực hiện những chuyến đi dài.

Trong quá trình kiểm tra, kỹ thuật viên cần đánh giá mức sạc của ắc quy, tình trạng các cực nối và kiểm tra xem ắc quy đã được cố định chắc chắn trong khoang động cơ hay chưa. AAA cho biết rung động quá mức có thể làm giảm tuổi thọ của ắc quy. Phần lớn các loại ắc quy hiện nay không còn yêu cầu kiểm tra mức dung dịch điện phân, giúp giảm bớt một công đoạn bảo dưỡng. Một số loại ắc quy có vỏ trong suốt, cho phép quan sát mức dung dịch từ bên ngoài.

Ông Fu khuyến nghị chủ xe nên kiểm tra khả năng chịu tải của ắc quy mỗi năm một lần sau khi đã sử dụng được 2 năm. Phép thử này đánh giá khả năng duy trì điện áp khi ắc quy hoạt động và kết quả sẽ cho biết khi nào bạn nên bắt đầu cân nhắc mua một bình mới.

Tuổi của ắc quy cũng là một chỉ báo quan trọng cho thấy đã đến lúc cần thay thế. Ngày sản xuất thường được in trên tem dán ở mặt trên hoặc bên hông của bình. Một bình được sản xuất vào tháng 7/2025 sẽ có mã số 7/25 hoặc mã chữ và số G5 hoặc G-5. Chữ A tương ứng với tháng 1, B là tháng 2 và tiếp tục như vậy, riêng chữ I được bỏ qua. Khi cần thay ắc quy, bạn nên mua loại được sản xuất chưa quá 6 tháng, lý tưởng nhất là dưới 3 tháng.

Chọn đúng loại ắc quy

Consumer Reports thử nghiệm khoảng 150 mẫu ắc quy mỗi năm trong phòng thí nghiệm, bao gồm đánh giá 5 mẫu của mỗi loại bằng cách sạc và xả hàng nghìn lần để xác định tuổi thọ thực tế. Nếu bạn sống ở khu vực có khí hậu nóng hoặc đặc biệt quan tâm đến khả năng hoạt động trong mùa hè, hãy chú ý đến chỉ số tuổi thọ ắc quy trong các bảng đánh giá.

Tuổi thọ của ắc quy được đo bằng cách liên tục xả và sạc lại ở nhiệt độ thử nghiệm trên 75 độ C trong 15 tuần hoặc cho đến khi hiệu suất giảm xuống mức không thể chấp nhận được. Điều này mô phỏng điều kiện nhiệt độ mà ắc quy có thể phải chịu trong khoang động cơ vào mùa hè.

Ắc quy ôtô có nhiều kích cỡ khác nhau. Trong số những mẫu được thử nghiệm, kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể về sản phẩm dẫn đầu giữa từng năm và từng kích cỡ. Vì vậy, không thể đưa ra khuyến nghị đơn giản dựa trên thương hiệu hoặc mẫu mã. Điều này cũng đồng nghĩa với việc bạn không nên cho rằng việc mua lại đúng loại ắc quy đang sử dụng sẽ mang đến kết quả tương tự.

Có một xu hướng rõ ràng: nhiều loại ắc quy đạt điểm số cao nhất là ắc quy AGM (Absorbed Glass Mat) có giá thành cao. Đây là dòng ắc quy chì-axit kín khí cao cấp, nổi tiếng nhờ tuổi thọ dài và khả năng chịu được tình trạng xả sâu, tức là khi điện áp giảm xuống 10,5 V hoặc thấp hơn, chẳng hạn như khi quên tắt đèn xe qua đêm.

"Nếu bạn sống ở khu vực có nhiệt độ khắc nghiệt và muốn một loại ắc quy không cần bảo dưỡng, hãy cân nhắc lựa chọn AGM", ông Fu cho biết. "Mặc dù ắc quy AGM cũng bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao, chúng nhìn chung vẫn hoạt động tốt hơn các loại ắc quy kín khác trong các bài thử nghiệm của chúng tôi".

Ông cũng cho biết phần lớn các loại ắc quy AGM đều đạt kết quả xuất sắc trong các bài kiểm tra tuổi thọ ở nhiệt độ cao, dựa trên 15 tuần thử nghiệm liên tục ở mức nhiệt độ trên 71 độ C.

Tuy nhiên, ngay cả ắc quy AGM cũng có những hạn chế. Chúng hoạt động tốt trong môi trường nóng, nhưng nhiệt độ cao vẫn làm giảm tuổi thọ, theo ông Jeff Barron, quản lý phòng nghiên cứu của Interstate Batteries. Ông cho biết một số loại ắc quy truyền thống, hay còn gọi là "ắc quy nước", có thể được bổ sung nước cất để kéo dài tuổi thọ, trong khi ắc quy AGM là loại kín hoàn toàn.

Ngoài việc kiểm tra định kỳ, ông Barron khuyến cáo chủ xe nên duy trì ắc quy ở trạng thái sạc đầy và tránh để xe đỗ không sử dụng trong thời gian dài. Điều này đặc biệt đúng với ắc quy AGM. Nếu cất xe trong nhiều tuần hoặc lâu hơn, bạn nên dùng bộ duy trì sạc ắc quy để đảm bảo xe sẵn sàng khởi động khi cần. Tuy nhiên, cần chắc chắn rằng thiết bị này tương thích với loại ắc quy của xe.

Một số loại ắc quy nước được cung cấp dưới hai phiên bản dành cho miền Bắc và miền Nam. Mỗi loại được thiết kế riêng để phù hợp với điều kiện khí hậu khác nhau. Phiên bản miền Bắc chú trọng đến khả năng khởi động trong thời tiết lạnh, trong khi phiên bản miền Nam có tỷ lệ dung dịch điện phân trên chì cao hơn để tăng độ bền trong điều kiện nắng nóng. Trong khi đó, các loại ắc quy tiêu chuẩn, không được tối ưu cho khí hậu cụ thể, vẫn có thể hoạt động tốt ở những vùng có điều kiện thời tiết ôn hòa.

Theo ông Barron, trong một số trường hợp, chủ xe có thể thay ắc quy AGM bằng ắc quy nước để tăng độ bền trong khí hậu nóng, nhưng tốt nhất nên tham khảo ý kiến của kỹ thuật viên trước. Nhiều mẫu xe hiện nay được trang bị sẵn ắc quy AGM để hỗ trợ ngày càng nhiều thiết bị điện tử và hệ thống sạc của xe có thể đã được thiết kế riêng cho loại ắc quy này. Nếu sạc AGM tại nhà, cần sử dụng bộ sạc tương thích.

Ôtô và hệ thống điện ngày càng hiện đại và phức tạp hơn. Điều này khiến công việc thay ắc quy, vốn từng rất đơn giản, trở nên khó khăn hơn.

Ông Barron cho biết một số mẫu xe mới của Audi, BMW, Ford, Mercedes-Benz và nhiều hãng khác yêu cầu phải đăng ký bình ắc quy mới với hệ thống điện tử của xe để tối ưu quá trình sạc và sử dụng. Việc này thường đòi hỏi một thiết bị chẩn đoán chuyên dụng của kỹ thuật viên, có khả năng kết nối với hệ thống máy tính của xe. Ngay cả những mẫu xe cũ hơn cũng có thể cần được lập trình lại sau khi thay ắc quy để đảm bảo mọi hệ thống hoạt động bình thường. Điều đó đồng nghĩa với việc nhiều người thích tự sửa chữa xe sẽ cần đến sự hỗ trợ của chuyên gia.

"Để đạt hiệu quả lâu dài tốt nhất khi thay ắc quy, hãy tham khảo các đánh giá của Consumer Reports, đọc sổ tay hướng dẫn sử dụng và trao đổi với kỹ thuật viên", ông Fu đưa ra lời khuyên.

​