Nhân vật định hình lập trường cứng rắn của Iran trong đàm phán với Mỹ

Chuẩn tướng Ahmad Vahidi, Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), được cho là nắm giữ một vị trí gần trung tâm quyền lực. Theo các chuyên gia, Chuẩn tướng Ahmad Vahidi đã trở thành một nhân vật chủ chốt trong việc định hình lập trường cứng rắn của Iran trong các cuộc đàm phán về khả năng chấm dứt cuộc chiến với Mỹ.

Vai trò quan trọng trong đàm phán Mỹ - Iran

Tướng Vahidi trở thành người đứng đầu IRGC sau khi người tiền nhiệm thiệt mạng kể từ đầu cuộc xung đột Mỹ - Iran, theo AP. Ông hiện lãnh đạo lực lượng mạnh nhất Iran với kho vũ khí tên lửa đạn đạo và hạm đội tàu nhỏ đe dọa hoạt động vận tải đường thủy ở Vịnh Ba Tư.

“Ông Vahidi và các thành viên trong nhóm thân cận của ông có thể đã củng cố quyền kiểm soát không chỉ đối với phản ứng quân sự của Iran trong cuộc xung đột mà còn cả chính sách đàm phán của Iran”, Viện Nghiên cứu Chiến tranh có trụ sở tại Washington (Mỹ) nhận định.

Vào tháng 1/2026, Tướng Vahidi từng nói rằng sức mạnh quốc phòng của Iran đã phát triển đến mức khiến nước này trở thành "mối nguy hiểm cao đối với bất kỳ hành động quân sự nào của kẻ thù".

Vào tháng 4 vừa qua, Pakistan đã tổ chức các cuộc đàm phán giữa phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Qalibaf dẫn đầu và phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống J.D. Vance đứng đầu. Tuy nhiên, cuộc đàm phán kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.

Chủ tịch Qalibaf và Ngoại trưởng Abbas Araghchi trở về nước và đối mặt với những lời chỉ trích từ bên trong chế độ, cho rằng họ quá sẵn lòng nhượng bộ. Chủ tịch Qalibaf công khai khẳng định rằng các cuộc đàm phán nhận được sự ủng hộ của Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei.

Kể từ đó, ông Vahidi trở thành "đầu mối liên lạc" chính cho những người đang đàm phán với Iran, một quan chức khu vực nắm rõ tình hình hòa giải cho biết. Quan chức này yêu cầu giấu tên để thảo luận về vấn đề ngoại giao nhạy cảm này.

Theo Holly Dagres, một chuyên gia cấp cao tại Viện Chính sách Trung Đông ở Washington, có khả năng Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei “hoàn toàn đồng thuận với đường lối cứng rắn hơn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran – tương tự như cha ông, nhưng ở hình thức táo bạo và không khoan nhượng hơn”.

Được "tôi luyện" qua nhiều năm lãnh đạo Lực lượng Quds

Tướng Vahidi sinh ra tại thành phố Shiraz phía nam Iran năm 1958. Sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979, ông đã gia nhập IRGC và tham gia cuộc chiến chống Iraq.

Ông Vahidi gia nhập lực lượng tình báo mới thành lập của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran và nhanh chóng đảm nhiệm việc giám sát các hoạt động bên ngoài Iran. Ông nhận được sự ưu ái của nhiều người có thế lực, trong đó có Akbar Hashemi Rafsanjani, người sau này trở thành Tổng thống Iran.

Ông tiếp quản Lực lượng Quds. Trong nhiều thập kỷ, Lực lượng Quds đã giúp tạo ra một mạng lưới các nhóm chiến binh ủy nhiệm trên khắp Trung Đông.

Các công tố viên cho rằng, Lực lượng Quds, dưới sự lãnh đạo của Tướng Vahidi, có liên quan đến vụ đánh bom năm 1994 nhắm vào trung tâm cộng đồng Do Thái lớn nhất ở Argentina. Song, Iran phủ nhận sự liên quan đến vụ tấn công này.

Các nhà điều tra Mỹ còn cáo buộc lực lượng Iran, dưới sự chỉ huy của ông Vahidi, đứng sau vụ đánh bom Tháp Khobar ở Ả Rập Xê Út năm 1996, khiến 19 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Tuy nhiên, Tehran cũng bác bỏ cáo buộc.

Ông Vahidi rời Lực lượng Quds năm 1998. Năm 2010, khi đang giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Iran, ông bị Mỹ áp đặt lệnh trừng phạt vì cáo buộc liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran và việc nước này theo đuổi vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Gần đây hơn, khi còn là Bộ trưởng Nội vụ Iran, Tướng Vahidi giám sát các đơn vị cảnh sát tham gia hoạt động trấn áp các cuộc biểu tình liên quan đến cái chết tại đồn cảnh sát của Mahsa Amini năm 2022. Mahsa Amini bị bắt giữ vì không đội khăn trùm đầu theo đúng quy định.

Một tờ báo Iran sau đó công bố một tài liệu mật cho thấy Bộ Nội vụ Iran dưới thời ông Vahidi đã ra lệnh cho các cơ quan an ninh theo dõi và chụp ảnh những phụ nữ không đội khăn trùm đầu, điều mà ông đã phủ nhận.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz