Mỹ cắt giảm năng lực tác chiến của NATO

​

Theo các báo cáo dựa trên nguồn tin từ các quan chức cấp cao châu Âu, Washington dự kiến sẽ cắt giảm đáng kể số lượng máy bay và lực lượng hải quân dành cho các hoạt động của NATO tại châu Âu.

Số lượng tiêm kích F-16 và F-15E của Mỹ tham gia các nhiệm vụ của NATO ở châu Âu có thể giảm từ khoảng 150 xuống còn 100 chiếc. Số lượng máy bay trinh sát biển có thể bị cắt giảm từ 26 xuống còn 15 chiếc. Mỹ cũng dự định rút toàn bộ 8 máy bay tiếp dầu trên không từng được triển khai tại châu Âu.

Những con số này đặc biệt quan trọng bởi đây là các năng lực mà các quốc gia châu Âu đã gặp khó khăn trong việc tự đảm bảo ở quy mô lớn suốt nhiều năm qua.

Trên lý thuyết, các tiêm kích có thể được thay thế bằng máy bay của châu Âu, nhưng không thể thực hiện ngay lập tức và không phải lúc nào cũng có hệ thống hỗ trợ tương đương.

Máy bay trinh sát biển là yếu tố then chốt để giám sát Bắc Đại Tây Dương, biển Baltic, vùng Cực Bắc, Địa Trung Hải và các tuyến tiếp cận châu Âu.

Máy bay tiếp dầu còn nhạy cảm hơn, bởi nếu thiếu tiếp dầu trên không, các chiến dịch không quân tầm xa sẽ bị rút ngắn, yếu đi và phụ thuộc nhiều hơn vào các căn cứ tiền phương.

Kế hoạch được đề cập cũng có thể bao gồm việc tái triển khai một tàu ngầm mang tên lửa, một tàu sân bay, một số tàu chiến và hàng chục máy bay hoạt động cùng nhóm tàu sân bay.

Một trong hai nhóm máy bay ném bom từng được phân công bảo vệ châu Âu cũng có thể được điều chuyển. Nếu được thực hiện, điều này sẽ không chỉ ảnh hưởng đến sự hiện diện trên không của NATO, mà còn tác động đến năng lực tấn công tầm xa, răn đe trên biển, trinh sát và khả năng tăng viện nhanh chóng cho châu Âu trong trường hợp khủng hoảng lớn.

Động thái này diễn ra sau một đợt cắt giảm khác của Mỹ trong các cấu trúc nội bộ NATO. Mỹ đã và đang hạn chế sự hiện diện trong các định dạng chuyên gia, bao gồm cả các Trung tâm Xuất sắc của NATO.

Khoảng 200 vị trí trong các cấu trúc của NATO dự kiến sẽ bị cắt giảm, chủ yếu bằng cách không thay thế nhân sự sau khi kết thúc luân chuyển.

Điều này ít gây chú ý hơn so với việc rút máy bay và tàu chiến, nhưng lại làm suy yếu vai trò của Mỹ tại những nơi NATO chuẩn bị phân tích, diễn tập, xây dựng kịch bản và quy trình cho các cuộc khủng hoảng tương lai.

Hiện nay, cuộc thảo luận đã chuyển từ sự hiện diện về mặt tổ chức sang năng lực tác chiến thực tế. Washington coi đây là sự chia sẻ gánh nặng.

Bản thân NATO trong nhiều năm qua cũng đã kêu gọi châu Âu và Canada đầu tư nhiều hơn và xây dựng thêm năng lực quân sự. Một người phát ngôn của NATO cho biết, liên minh này trong lịch sử đã phụ thuộc quá nhiều vào lực lượng Mỹ và cán cân trách nhiệm có thể thay đổi khi các đồng minh châu Âu tăng chi tiêu và phát triển năng lực quân sự của riêng mình.

Về mặt chính trị, điều này là dễ hiểu. Tuy nhiên, về mặt quân sự, quá trình chuyển đổi này rất khó khăn, bởi Mỹ đang cắt giảm đúng vào những lĩnh vực mà châu Âu vẫn còn phụ thuộc lớn.

Áp lực này không phải là mới, chính quyền Donald Trump nhiều lần cáo buộc các chính phủ châu Âu đầu tư chưa đủ cho quốc phòng và quá phụ thuộc vào sự bảo vệ của Mỹ.

Washington đã thúc giục các đồng minh nâng chi tiêu quốc phòng lên 3,5% GDP cho các nhu cầu quân sự cốt lõi. Năm 2025, Mỹ vẫn chiếm khoảng 62% tổng chi tiêu quân sự của NATO.

Con số này giải thích cho cả hai mặt của vấn đề: châu Âu đã dựa vào Mỹ quá lâu, nhưng NATO cũng vẫn còn phụ thuộc vào các năng lực của Mỹ ở những lĩnh vực không thể thay thế ngay lập tức.

Do đó, Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara vào ngày 7 tháng 7 tới đây sẽ không chỉ xoay quanh các tuyên bố và mục tiêu chi tiêu. Vấn đề trọng tâm sẽ là châu Âu thực sự có thể cung cấp được gì nếu Hoa Kỳ giảm đóng góp vào Mô hình Lực lượng NATO.

Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ đã đề cập đến việc “điều chỉnh quy mô phù hợp” cho sự đóng góp của mình, nhưng chưa công bố chi tiết. Cụm từ này nghe có vẻ hành chính, nhưng ý nghĩa thực tế có thể nghiêm trọng hơn nhiều đối với châu Âu.

Đối với Ba Lan, các quốc gia Baltic và sườn phía đông NATO, cần nhìn nhận động thái này cùng với các đợt rút lui trước đó của Mỹ khỏi các cấu trúc chuyên gia của NATO.

Mỹ vẫn sẽ là đồng minh quan trọng nhất, nhưng đang thu hẹp các lĩnh vực mà châu Âu có thể mặc định sự hiện diện của Mỹ. Cam kết bảo đảm an ninh của Mỹ có thể vẫn còn, nhưng sức mạnh tác chiến đi kèm đang được tính toán lại. Sự khác biệt này là rất quan trọng.

Châu Âu giờ đây phải trả lời một câu hỏi mà họ đã né tránh quá lâu. Nếu Mỹ cung cấp ít tiêm kích hơn, ít máy bay trinh sát hơn, không còn máy bay tiếp dầu chuyên dụng, ít lực lượng hải quân hơn và có thể cả máy bay ném bom cho phòng thủ châu Âu, thì các quốc gia châu Âu phải tự xây dựng các năng lực còn thiếu.

Điều này bao gồm tiếp dầu trên không, tuần tra biển, phòng không, hỏa lực tầm xa, đạn dược, máy bay không người lái, tác chiến điện tử, cấu trúc chỉ huy và hậu cần.

​