Loài chim tội nghiệp có đôi chân vô dụng, phải dùng bụng lê lết trên mặt đất

Chim nhiệt đới đuôi trắng (Phaethon lepturus) là một trong những loài chim biển duyên dáng nhất thế giới. Với bộ lông trắng tinh, đôi cánh dài thanh mảnh và hai chiếc lông đuôi kéo dài như những dải lụa bay trong gió, chúng trông như một nét cọ mềm mại vẽ ngang nền trời xanh thẳm của đại dương.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Loài chim này phân bố rộng khắp các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới, từ Australia đến Seychelles, Maldives và vô số hòn đảo giữa Thái Bình Dương. Chúng dành phần lớn cuộc đời trên biển, chỉ quay về đất liền để sinh sản và nuôi con.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Phaethon lepturus có khả năng bay gần như hoàn hảo. Đôi cánh dài, hẹp và khí động học giúp chúng tận dụng gió biển để lượn hàng giờ mà không tốn nhiều sức. Khi săn mồi, chim có thể lao xuống mặt nước với tốc độ cao để bắt cá nhỏ và mực gần mặt biển. Nhờ cấu tạo cơ thể thích nghi với đời sống trên không, chúng trở thành những "phi công" xuất sắc của thế giới chim biển.

Ảnh: Wikimedia Commons.

Nhưng chính sự chuyên hóa cho việc bay lại tạo nên một nghịch lý thú vị. Nếu trên bầu trời chúng là những nghệ sĩ nhào lượn đầy uyển chuyển thì trên mặt đất, chim nhiệt đới đuôi trắng lại khá vụng về. Chân của chúng rất ngắn và yếu, nằm lùi xa về phía sau cơ thể. Cấu tạo này giúp tăng hiệu quả khí động học khi bay nhưng khiến việc đi lại trở nên khó khăn. Trên mặt đất, chúng gần như không thể bước đi bình thường như các loài chim khác.

Chúng thường phải dùng phần bụng và ngực tì sát mặt đất rồi lê người về phía trước, kết hợp với những cú đẩy nhỏ bằng chân và cánh. Cảnh tượng này hoàn toàn trái ngược với vẻ thanh thoát khi chúng đang bay trên không trung. Chính vì vậy, các nhà điểu học thường xem đây là một ví dụ điển hình về sự đánh đổi trong tiến hóa: đạt tới trình độ bay xuất sắc nhưng phải hy sinh khả năng di chuyển trên cạn.

Do gặp khó khăn khi cất cánh từ mặt đất bằng phẳng, chim nhiệt đới đuôi trắng thường làm tổ trên các vách đá, sườn dốc hoặc những vị trí cao. Từ đó, chúng chỉ cần lao mình xuống để bắt luồng gió nâng cơ thể lên không trung. Mỗi mùa sinh sản, chim thường chỉ đẻ một trứng và cả chim bố lẫn chim mẹ cùng chăm sóc con non.

Trong quá khứ, các thủy thủ đi biển thường xem sự xuất hiện của những con chim đuôi trắng này là dấu hiệu cho thấy đất liền đang ở gần. Ngày nay, chúng vẫn là biểu tượng của những vùng biển nhiệt đới nguyên sơ, nơi bầu trời và đại dương hòa làm một.

Phaethon lepturus cho thấy thiên nhiên đôi khi tạo ra những sinh vật đầy mâu thuẫn thú vị: một bậc thầy của bầu trời nhưng lại gần như bất lực khi phải đi bộ trên mặt đất.