Khi cao tốc "về đích", trạm dừng nghỉ vẫn chậm chân

Việc trạm dừng nghỉ Km329+700 trên cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 chính thức đi vào hoạt động không chỉ bổ sung một điểm dừng chân hiện đại cho người tham gia giao thông, mà còn trở thành dấu mốc đáng chú ý trong bối cảnh hàng loạt dự án trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông vẫn đang ì ạch, chậm tiến độ.

Trạm dừng nghỉ đều tiên hoàn chỉnh trên cao tốc Bắc - Nam

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) vừa chính thức đưa vào khai thác trạm dừng nghỉ Km329+700 trên tuyến cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45, thuộc địa phận Thanh Hóa.

Đây là trạm dừng nghỉ đầu tiên trong tổng số 21 trạm dừng nghỉ đang được đầu tư trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông hoàn thành đầy đủ các hạng mục và đi vào vận hành chính thức.

Công trình được xây dựng trên diện tích hơn 7ha, gồm hai bên tuyến cao tốc với đầy đủ các dịch vụ thiết yếu như tiếp nhiên liệu, ăn uống, mua sắm, khu vệ sinh, bãi đỗ xe, nhà dịch vụ tổng hợp, siêu thị và các không gian phục vụ người dân.

Theo ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, việc đưa trạm dừng nghỉ vào khai thác sẽ góp phần giảm nguy cơ tai nạn giao thông do lái xe mệt mỏi, căng thẳng khi lưu thông trên các cung đường dài.

Không chỉ là nơi nghỉ ngơi, các trạm dừng nghỉ còn là một bộ phận không thể thiếu trong hệ sinh thái khai thác cao tốc hiện đại, bảo đảm các điều kiện phục vụ người dân tương đồng với các tuyến đường cao tốc ở nhiều quốc gia phát triển.

Sự kiện trạm dừng nghỉ Mai Sơn - Quốc lộ 45 đi vào hoạt động càng làm nổi bật nghịch lý đang tồn tại trên nhiều tuyến cao tốc Bắc - Nam hiện nay.

Nhiều đoạn tuyến đã hoàn thành, đưa vào khai thác từ nhiều tháng, thậm chí hơn một năm, nhưng các trạm dừng nghỉ vẫn chưa được đầu tư đồng bộ hoặc mới dừng ở các hạng mục tạm thời.

Điều này khiến không ít tài xế phải đối mặt với những hành trình kéo dài hàng trăm kilomet mà không có điểm dừng chân đạt chuẩn.

Thực tế, trên các tuyến cao tốc mới đưa vào khai thác thời gian qua cho thấy nhiều lái xe buộc phải tính toán thời gian nghỉ ngơi từ trước khi vào cao tốc hoặc phải rời tuyến để tìm dịch vụ bên ngoài. Điều này không chỉ làm giảm tính tiện lợi của cao tốc mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Các chuyên gia giao thông nhận định, cao tốc không chỉ được đánh giá bằng chiều dài tuyến đường hay tốc độ lưu thông mà còn phải được nhìn nhận như một hệ thống hạ tầng hoàn chỉnh. Trong đó, trạm dừng nghỉ là mắt xích quan trọng giúp bảo đảm vận hành an toàn, liên tục và bền vững.

Việc thiếu các điểm dừng nghỉ đạt chuẩn khiến nhiều lái xe cố gắng di chuyển liên tục trong thời gian dài, làm gia tăng nguy cơ buồn ngủ, giảm khả năng tập trung và phản xạ khi điều khiển phương tiện.

Đặc biệt, với các tuyến cao tốc có chiều dài hàng trăm kilomet như Bắc - Nam phía Đông, nhu cầu nghỉ ngơi giữa hành trình không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với công tác bảo đảm an toàn giao thông.

7 trạm dừng nghỉ bị theo dõi đặc biệt về tiến độ

Việc đầu tư các trạm dừng nghỉ không đơn thuần là bổ sung dịch vụ cho người tham gia giao thông. Đây còn là một trong những điều kiện cần thiết để tổ chức thu phí đối với các tuyến cao tốc do Nhà nước đầu tư theo quy định pháp luật.

Nói cách khác, nếu trạm dừng nghỉ chậm tiến độ, không chỉ người dân chịu thiệt thòi mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch khai thác, vận hành và hoàn vốn hạ tầng giao thông.

Trong bối cảnh Nhà nước đang từng bước hoàn thiện cơ chế thu phí đối với các tuyến cao tốc đầu tư công, việc các trạm dừng nghỉ chưa hoàn thiện có thể trở thành "nút thắt" làm chậm quá trình triển khai.

Đây cũng là lý do khiến Chính phủ liên tục yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án dịch vụ phụ trợ trên cao tốc thời gian qua.

Mặc dù đã nhiều lần được chỉ đạo, đôn đốc, song tiến độ triển khai một số dự án trạm dừng nghỉ trên tuyến Bắc - Nam phía Đông vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo thống kê của Cục Đường bộ Việt Nam, hiện có 7 trạm dừng nghỉ thuộc các dự án thành phần từ Quảng Ngãi đến Khánh Hòa đang được theo dõi đặc biệt về tiến độ.

Các trạm này nằm trên các đoạn tuyến Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Vân Phong - Nha Trang, Nha Trang - Cam Lâm và Cam Lâm - Vĩnh Hảo.

Trước tình trạng này, Cục Đường bộ Việt Nam đã phát động "chiến dịch thi công thần tốc", yêu cầu các nhà đầu tư phải hoàn thành toàn bộ đường kết nối và công trình dịch vụ công trước ngày 30/6/2026.

Các doanh nghiệp dự án được yêu cầu lập lại tiến độ chi tiết theo ngày, theo tuần; tăng cường nhân lực, vật tư, thiết bị; tổ chức thi công tăng ca, tăng kíp để bù lại thời gian chậm trễ.

Những hạng mục bắt buộc phải hoàn thành bao gồm bãi đỗ xe, khu nghỉ ngơi, phòng nghỉ tạm thời cho lái xe, khu vệ sinh, nơi cung cấp thông tin, khu tuyên truyền an toàn giao thông và khu trực cứu hộ, cứu nạn.

Chậm nữa có thể bị thu hồi dự án

Điểm đáng chú ý nhất trong chỉ đạo mới đây của Cục Đường bộ Việt Nam là việc lần đầu tiên cơ quan quản lý phát đi cảnh báo mạnh mẽ về khả năng xử lý các nhà đầu tư không đáp ứng cam kết tiến độ.

Theo đó, nếu đến thời hạn yêu cầu mà nhà đầu tư không nỗ lực triển khai hoặc không hoàn thành các công trình dịch vụ công theo cam kết, cơ quan quản lý sẽ đánh giá lại năng lực thực hiện dự án.

Các biện pháp xử lý được đặt ra không chỉ dừng ở việc nhắc nhở hay đôn đốc mà có thể dẫn tới chấm dứt hợp đồng hoặc thu hồi dự án theo quy định pháp luật.

Thông điệp này cho thấy quan điểm điều hành ngày càng quyết liệt của Chính phủ và Bộ Xây dựng đối với các dự án hạ tầng giao thông.

Bởi trên thực tế, nhiều dự án cao tốc trọng điểm quốc gia đã hoàn thành đúng hoặc vượt tiến độ, trong khi một số hạng mục dịch vụ phụ trợ lại đang trở thành "điểm nghẽn" ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác toàn tuyến.

Việc xử lý nghiêm các trường hợp chậm tiến độ không chỉ nhằm bảo đảm quyền lợi của người dân mà còn góp phần tạo môi trường đầu tư minh bạch, nâng cao trách nhiệm của các nhà đầu tư tham gia lĩnh vực hạ tầng giao thông.

Trong bối cảnh nhu cầu đi lại ngày càng tăng, việc sớm hoàn thiện hệ thống trạm dừng nghỉ đồng bộ, văn minh và an toàn không chỉ là yêu cầu của hạ tầng giao thông hiện đại mà còn là cam kết đối với người dân - những người đang trực tiếp thụ hưởng các công trình giao thông trọng điểm quốc gia.