Khám phá Stari Ras và Sopoćani – viên ngọc Trung Cổ ít người biết ở châu Âu

Năm 1979, UNESCO ghi danh Stari Ras và Sopoćani vào Danh mục Di sản Thế giới nhờ giá trị đặc biệt về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật. Quần thể nằm gần thành phố Novi Pazar ngày nay, là minh chứng cho thời kỳ hình thành và phát triển của quốc gia Serbia thời Trung Cổ, đồng thời phản ánh sự giao thoa giữa văn hóa Đông và Tây trên bán đảo Balkan.

Ảnh: tonp

Stari Ras là một trong những trung tâm chính trị đầu tiên của Serbia. Khu vực này từng là thành trì quan trọng từ thế kỷ IX đến XIII, kiểm soát các tuyến thương mại nối vùng nội địa Balkan với bờ biển Adriatic. Ngày nay, du khách vẫn có thể nhìn thấy dấu tích của pháo đài Gradina trên đỉnh đồi, tàn tích các công trình dân sự và tôn giáo cùng nhiều lớp khảo cổ phản ánh sự kế tiếp của các nền văn minh từ thời La Mã, Byzantine đến Serbia Trung Cổ.

Ảnh: TRANSROMANICA

Điểm nổi bật nhất của quần thể là tu viện Sopoćani, được vua Stefan Uroš I cho xây dựng vào khoảng năm 1260 như nơi an táng của hoàng gia. Bên ngoài, công trình mang vẻ đẹp giản dị với những bức tường đá sáng màu. Thế nhưng bước vào bên trong, du khách sẽ bắt gặp những bức bích họa được đánh giá là đỉnh cao của nghệ thuật Byzantine thế kỷ XIII.

Ảnh: blagofund

Nổi tiếng nhất là bức Đức Mẹ An Giấc, trong đó các nhân vật được thể hiện với tỷ lệ hài hòa, gương mặt giàu cảm xúc và cách xử lý ánh sáng đầy tinh tế. Các chuyên gia mỹ thuật coi đây là một trong những kiệt tác hội họa châu Âu thời Trung Cổ, cho thấy trình độ nghệ thuật vượt bậc của các họa sĩ Serbia dưới ảnh hưởng của truyền thống Byzantine.

Quần thể di sản còn bao gồm nhà thờ Thánh Phêrô và Phaolô, một trong những nhà thờ cổ nhất Serbia. Công trình có lịch sử từ nhiều thế kỷ trước thời kỳ hưng thịnh của vương quốc Serbia và từng là nơi diễn ra các nghi lễ quan trọng như lễ rửa tội và đăng quang của các vị vua.

Dù từng chịu ảnh hưởng của chiến tranh, động đất và thời gian, nhiều công trình trong quần thể vẫn được bảo tồn cẩn thận. Những cuộc khai quật khảo cổ liên tục giúp làm sáng tỏ vai trò của Stari Ras như một trung tâm quyền lực, tôn giáo và thương mại trong nhiều thế kỷ.

Ngày nay, Stari Ras và Sopoćani không chỉ là niềm tự hào của Serbia mà còn là cánh cửa đưa du khách trở về một châu Âu Trung Cổ ít được biết đến. Giữa những bức tường đá cổ kính và các bích họa rực rỡ sắc màu, di sản này tiếp tục kể câu chuyện về một nền văn minh từng góp phần định hình lịch sử vùng Balkan.