Góc nhìn chuyên gia: Đừng để đấu thầu trở thành ‘cuộc chơi’ của những người quen [Kỳ 5]

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, bức tranh toàn cảnh về hoạt động đấu thầu của Công ty Cổ phần Công nghệ và Giải pháp S5T Việt Nam (Công ty S5T Việt Nam) đã phần nào hé lộ những vấn đề mang tính hệ thống trong công tác mua sắm vật tư, thiết bị ngành điện.

Với tổng giá trị trúng thầu lũy kế xấp xỉ 1,48 nghìn tỷ đồng, S5T Việt Nam rõ ràng là một "thế lực" trong ngành. Tuy nhiên, việc trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm thấp tại các "điểm nóng" như Thủy điện Sông Ba Hạ (tỷ lệ trúng 62%), Thủy điện Huội Quảng - Bản Chát (tỷ lệ giá 99,52%) đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan quản lý.

Đối chiếu với quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), Nghị định 214/2025/NĐ-CP, hoạt động đấu thầu phải đảm bảo 4 trụ cột: Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế.

Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TPHCM) nhấn mạnh: "Trách nhiệm giải trình của Chủ đầu tư là yếu tố then chốt. Theo các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu mới nhất năm 2025, nếu phát hiện dấu hiệu bất thường về tỷ lệ tiết kiệm hoặc số lượng nhà thầu tham gia ít lặp đi lặp lại, cơ quan quản lý cấp trên cần yêu cầu chủ đầu tư giải trình về quy trình xây dựng giá gói thầu và các tiêu chí trong E-HSMT. Nếu phát hiện vi phạm trong việc hạn chế nhà thầu, chế tài xử phạt sẽ rất nghiêm khắc".

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng: "Cần đẩy mạnh công tác hậu kiểm. Việc một nhà thầu như S5T Việt Nam trúng thầu dồn dập vào cuối năm 2025 (như ngày 25/12 trúng 2 gói lớn) đặt ra bài toán về giám sát thực hiện hợp đồng. Chủ đầu tư phải đảm bảo nhà thầu cung cấp đúng nhân sự, thiết bị như cam kết trong hồ sơ dự thầu, tránh tình trạng 'đánh tráo' nhân sự hoặc bán thầu phụ trái phép".

Cũng cần lưu ý, việc minh bạch hóa thông tin đấu thầu không chỉ giúp Nhà nước tiết kiệm ngân sách mà còn tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, khuyến khích các doanh nghiệp công nghệ khác tham gia, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Khép lại vệt bài phân tích về Công ty S5T Việt Nam, Báo Tri thức và Cuộc sống mong muốn gửi đi thông điệp xây dựng: Mọi hoạt động đấu thầu đều phải được soi chiếu dưới ánh sáng của pháp luật và sự giám sát của công luận. Việc Công ty S5T Việt Nam hay bất kỳ nhà thầu nào khác trúng thầu nhiều không phải là xấu, nhưng phải đảm bảo rằng mỗi gói thầu thắng được đều là kết quả của sự cạnh tranh sòng phẳng, mang lại giá trị tối ưu nhất cho đất nước.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.