Giáo dục đại học Việt Nam chuẩn bị bước vào kỷ nguyên số và AI

Ngày 6/4/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế đào tạo trình độ đại học trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến rộng rãi các cơ quan, tổ chức, chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở giáo dục đại học và các đối tượng có liên quan.

Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm thay thế Thông tư số 08/2021/TT-BGDĐT ngày 18/3/2021, bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục đại học. Đồng thời, cập nhật những yêu cầu mới của giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) và học tập suốt đời.

Ứng dụng AI trong giáo dục đại học: Phải bảo đảm liêm chính học thuật

Sự phát triển của AI đang làm thay đổi cách thức học tập, nghiên cứu và giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, đến nay chưa có những quy định chung để định hướng việc sử dụng AI trong hoạt động đào tạo.

Dự thảo lần đầu tiên bổ sung các quy định về ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo đại học. Theo đó, AI được sử dụng nhằm hỗ trợ nâng cao chất lượng dạy và học, nhưng không thay thế vai trò của giảng viên và năng lực học tập độc lập của sinh viên. Việc ứng dụng AI phải bảo đảm tính minh bạch, công bằng trong đánh giá, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền sở hữu trí tuệ và liêm chính học thuật.

Dự thảo cập nhật những yêu cầu mới của giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển AI và học tập suốt đời. Ảnh moet.gov.vn

Cùng với đó, dự thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về đào tạo từ xa, đào tạo kết hợp giữa trực tiếp và từ xa, giáo dục đại học số, văn bằng số và các điều kiện bảo đảm chất lượng trong môi trường số. Một nguyên tắc xuyên suốt được đặt ra là chất lượng đào tạo phải được bảo đảm không phụ thuộc vào hình thức đào tạo, phương thức tổ chức đào tạo hay công nghệ được sử dụng.

Những quy định này tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học khai thác hiệu quả các công nghệ mới, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục đại học, đồng thời hạn chế các rủi ro liên quan đến gian lận học thuật, vi phạm bản quyền hoặc lạm dụng AI trong học tập và nghiên cứu.

Không phải học lại những gì đã học, đã làm được

Một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo là mở rộng cơ chế công nhận kết quả học tập của người học.

Theo đó, cơ sở đào tạo có thể xem xét công nhận để chuyển đổi tín chỉ từ kết quả học tập từ xa hoặc từ các kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm mà người học đã tích lũy thông qua quá trình học tập và làm việc.

Dự thảo cũng cho phép học sinh trung học phổ thông thuộc đối tượng được miễn thi tốt nghiệp được đăng ký học tích lũy tín chỉ giáo dục đại học.

Các quy định này hướng tới việc ghi nhận những gì người học đã học được, làm được và chứng minh được năng lực, thay vì chỉ công nhận kết quả học tập theo con đường truyền thống. Qua đó, tạo điều kiện để người học có nhiều lựa chọn và lộ trình học tập linh hoạt hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí đào tạo, đồng thời thúc đẩy học tập suốt đời trong bối cảnh tri thức và kỹ năng cần được cập nhật liên tục.

Lần đầu tiên có chứng chỉ giáo dục đại học, học đến đâu ghi nhận đến đó

Dự thảo lần đầu tiên bổ sung quy định về chứng chỉ giáo dục đại học - loại chứng chỉ xác nhận kết quả hoàn thành học phần hoặc một phần chương trình đào tạo.

Quy định này tạo cơ chế để ghi nhận từng giai đoạn học tập của người học, tăng khả năng tích lũy, công nhận và chuyển đổi kết quả học tập giữa các chương trình đào tạo. Đây cũng là cơ sở để người học có thể từng bước tích lũy kết quả học tập theo nhu cầu và điều kiện của bản thân, thay vì chỉ được ghi nhận khi hoàn thành toàn bộ chương trình đào tạo.

Bên cạnh việc tăng tính linh hoạt trong học tập, dự thảo tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lợi người học. Các cơ sở đào tạo có trách nhiệm bảo đảm quyền học tập, quyền tiếp cận thông tin, quyền được hỗ trợ học tập và quyền được đối xử công bằng của sinh viên.

Đối với các chương trình liên kết đào tạo hoặc trường hợp thay đổi điều kiện tổ chức đào tạo, dự thảo bổ sung các quy định nhằm bảo đảm việc học tập của sinh viên không bị gián đoạn và quyền lợi chính đáng của người học được bảo vệ.

Các nội dung mới của dự thảo không chỉ đáp ứng những yêu cầu phát sinh từ thực tiễn đào tạo mà còn góp phần tạo điều kiện để người học có nhiều cơ hội tiếp cận giáo dục đại học hơn, được ghi nhận tốt hơn những kết quả học tập đã tích lũy và chủ động hơn trong lộ trình học tập của mình.