Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới

Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ.

Ảnh: greyarro

Biểu tượng nổi bật nhất của khu di sản là Kính thiên văn Lovell, một trong những kính thiên văn vô tuyến có thể xoay hoàn toàn lớn nhất còn hoạt động. Khi hoàn thành vào năm 1957, chiếc đĩa thu sóng khổng lồ có đường kính 76,2 mét này là công trình kỹ thuật mang tính đột phá. Không giống kính thiên văn quang học quan sát ánh sáng nhìn thấy, kính thiên văn vô tuyến thu nhận các sóng vô tuyến phát ra từ những thiên thể xa xôi như sao xung, thiên hà, tinh vân hay các đám mây khí liên sao. Nhờ đó, con người có thể nghiên cứu những vùng không gian bị bụi vũ trụ che khuất mà kính thiên văn thông thường không thể quan sát.

Ảnh: turismodeestrellas

Jodrell Bank cũng ghi dấu ấn trong nhiều sự kiện lịch sử của ngành chinh phục không gian. Trong thời kỳ đầu của cuộc đua vũ trụ, đài quan sát đã theo dõi tín hiệu từ các vệ tinh đầu tiên, bao gồm cả Sputnik 1, đồng thời hỗ trợ giám sát nhiều sứ mệnh không gian của Liên Xô, Hoa Kỳ và châu Âu. Sau này, hệ thống của Jodrell Bank còn tham gia mạng lưới liên lạc với các tàu thăm dò không gian, góp phần theo dõi hành trình của nhiều sứ mệnh khám phá Hệ Mặt Trời.

Ảnh: navalgazing

Không chỉ là một địa điểm nghiên cứu, Jodrell Bank còn là "bảo tàng sống" của ngành thiên văn vô tuyến. Khuôn viên vẫn lưu giữ nhiều công trình, thiết bị và phòng thí nghiệm từ giai đoạn hình thành của lĩnh vực này, cho phép du khách hiểu rõ quá trình phát triển của một trong những cuộc cách mạng khoa học quan trọng nhất thế kỷ XX. Hiện nay, nơi đây thuộc sự quản lý của Đại học Manchester và vẫn là trung tâm nghiên cứu hàng đầu, đồng thời mở cửa đón hàng trăm nghìn lượt khách tham quan mỗi năm.

Giữa thời đại kính thiên văn không gian và các đài quan sát hiện đại, Jodrell Bank vẫn giữ một vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là nơi con người lắng nghe những tín hiệu yếu ớt từ vũ trụ sâu thẳm, mà còn là biểu tượng cho khát vọng khám phá, chứng minh rằng đôi khi những bí mật lớn nhất của vũ trụ lại được hé lộ nhờ những "đôi tai" khổng lồ đặt ngay trên Trái Đất.