Gánh nặng dự phòng 6.300 tỷ đồng khiến Petrolimex lỗ hơn 763 tỷ quý 1

Tập đoàn Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex, PLX) công bố kết quả kinh doanh quý 1/2026 với doanh thu đạt 98,7 nghìn tỷ đồng, tăng 45% so cùng kỳ. Thu không đủ bù chi khiến Tập đoàn lỗ ròng 763 tỷ đồng (so với lãi 133 tỷ đồng trong quý 1/2025).

Tăng trưởng doanh thu của Petrolimex mạnh mẽ chủ yếu nhờ sản lượng bán xăng dầu nội địa tăng 16% so cùng kỳ và giá bán lẻ cao hơn, với giá xăng và dầu diesel tăng lần lượt 3% và 16% so cùng kỳ.

Tuy nhiên, lợi nhuận bị ảnh hưởng tiêu cực bởi khoản trích lập dự phòng hàng tồn kho lớn, cùng với chi phí bán hàng tăng 19% so cùng kỳ và chi phí quản lý doanh nghiệp tăng 25% khi PLX tiếp tục mở rộng mạng lưới phân phối.

Theo Chứng khoán Vietcap (VCSC), tác động tiêu cực chính đến từ khoản trích lập dự phòng hàng tồn kho lớn lên tới 6,3 nghìn tỷ đồng trong quý 1/2026, mức cao nhất kể từ năm 2020. Con số này cao hơn đáng kể so với các đợt trích lập dự phòng trước đây, gấp 5,7 lần so với 1,1 nghìn tỷ đồng ghi nhận trong quý 2/2022 và gấp 3,9 lần so với 1,6 nghìn tỷ đồng ghi nhận trong quý 1/2020.

Trong lịch sử, các khoản trích lập như vậy thường gắn liền với kỳ vọng giá dầu giảm (ví dụ: giảm 13% so quý trước trong quý 3/2022 sau khi xung đột Nga–Ukraine đạt đỉnh, và giảm 34% so quý trước trong quý 2/2020 trong đại dịch COVID-19).

Trong bối cảnh hiện tại, mặc dù giá dầu thô vẫn ở mức cao, giá các sản phẩm tinh chế lại giảm mạnh và bất ngờ. Đáng chú ý, giá dầu diesel Platts Singapore (chỉ số tham chiếu cho chi phí đầu vào) đã giảm khoảng 40% từ cuối tháng 3 xuống còn khoảng 150 USD/thùng tính đến ngày 23/4/2026, dẫn đến các khoản lỗ hàng tồn kho đáng kể.

Ngoài ra, PLX đã trở nên nhạy cảm hơn với biến động giá dầu do nhiệm vụ đảm bảo ổn định nguồn cung xăng dầu quốc gia. Hàng tồn kho gộp đạt 36,2 nghìn tỷ đồng cuối quý 1 (tăng 2,2 lần so cùng kỳ và 2,6 lần so quý trước), tương ứng số ngày tồn kho là 34 ngày, cao hơn đáng kể so với mức 22 ngày trong quý 1/2025 và 17 ngày trong quý 4/2025. Trong bối cảnh này, cách tiếp cận trích lập dự phòng thận trọng của PLX tỏ ra hợp lý.

VCSC nhận thấy không có thay đổi đáng kể đối với dự báo lãi ròng năm 2026 (3,2 nghìn tỷ đồng), dù cần thêm đánh giá chi tiết. Doanh thu quý 1 của PLX hoàn thành 35% dự báo cả năm của VCSC. Mặc dù lãi ròng báo cáo thấp hơn kỳ vọng, VCSC ước tính rằng nếu loại trừ khoản dự phòng hàng tồn kho, lãi ròng có thể đạt khoảng 4,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 133% dự báo cả năm của VCSC.

Tuy nhiên, VCSC vẫn giữ quan điểm thận trọng vì biến động giá dầu vẫn là rủi ro chính đối với lợi nhuận của PLX trong các quý tới. VCSC lưu ý rằng trước đó, OIL đã công bố lãi ròng quý 1/2026 là 516 tỷ đồng, hoàn thành 88% dự báo cả năm của VCSC mà không ghi nhận khoản trích lập dự phòng hàng tồn kho nào.