Đấu thầu tại Phường Sài Gòn: Bài toán tiết kiệm ngân sách và rào cản từ AI?

Vừa qua, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Sài Gòn đã thực hiện mở thầu gói thầu mua sắm trang thiết bị CNTT trị giá hơn 5,4 tỷ đồng. Đáng chú ý, diễn biến tại phòng đấu thầu ảo cho thấy một kịch bản "một mình một ngựa" với những yêu cầu kỹ thuật vô cùng đặc thù.

Kịch bản "độc diễn" tại gói thầu 5,47 tỷ đồng

Theo Biên bản mở thầu ghi nhận trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia vào lúc 08:08 ngày 03/01/2026, gói thầu "Mua sắm trang thiết bị công nghệ thông tin tại UBND phường Sài Gòn và Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Sài Gòn" (Mã TBMT: IB2500627668) chỉ ghi nhận duy nhất một đơn vị nộp hồ sơ dự thầu.

Đó là Công ty TNHH Công nghệ Truyền thông Dữ liệu Việt Nam, có mã định danh vn0312955615. Với giá dự toán được phê duyệt là 5.476.748.560 đồng, doanh nghiệp này đã chào giá 5.451.938.000 đồng. Như vậy, nếu được lựa chọn, ngân sách địa phương chỉ tiết kiệm được một con số khiêm tốn là 24.810.560 đồng.

Trước đó, ngày 18/12/2025, ông Trần Trọng Nghĩa – Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Sài Gòn đã ký Quyết định số 03/QĐ-KTHTĐT phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự toán này. Tiếp đó, ngày 25/12/2025, cũng chính ông Nghĩa ký Quyết định số 07/QĐ-KTHTĐT phê duyệt E-HSMT.

Yêu cầu kỹ thuật: Khi AI "lên ngôi" trong quản lý hành chính

Đi sâu phân tích E-HSMT (Chương V - Yêu cầu kỹ thuật), có thể thấy bên mời thầu đã đưa ra một danh mục hàng hóa rất hiện đại nhưng cũng đầy thử thách.

Tại danh mục thiết bị, Kiosk cấp số động phải có khả năng "nhận diện khuôn mặt, phân luồng dịch vụ, tích hợp tính năng đọc CCCD gắn chip". Đặc biệt, phần mềm quản lý trung tâm đi kèm phải thực hiện được việc "xác thực sinh trắc học khuôn mặt người lấy số với ảnh trong thẻ CCCD và thông báo tỷ lệ so khớp".

Không dừng lại ở đó, thiết bị "Robot/Kiosk thông minh" còn yêu cầu tích hợp trợ lý AI có khả năng "nhận diện giọng nói, xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP), trả lời tự động các câu hỏi về thủ tục hành chính". Theo đánh giá của các chuyên gia, việc đưa các tính năng AI sâu và yêu cầu "nhà sản xuất có chứng nhận tỷ lệ sản xuất trong nước >30%" vào hồ sơ mời thầu vô hình trung đã thu hẹp đáng kể số lượng nhà thầu có khả năng đáp ứng.

Góc nhìn từ chuyên gia và khung pháp lý mới

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) nhận định: "Gói thầu này được triển khai dựa trên Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 mới nhất. Việc đưa các tiêu chí kỹ thuật tiên tiến như AI hay xác thực sinh trắc học là phù hợp với xu hướng chuyển đổi số của TP.HCM. Tuy nhiên, đơn vị mời thầu cần đảm bảo các tiêu chí này không vi phạm khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023 về việc nêu các điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ bày tỏ sự băn khoăn về tính cạnh tranh: "Khi một gói thầu quy mô hơn 5 tỷ đồng mà chỉ có 1 nhà thầu tham dự với mức giảm giá chưa đầy 0,5%, mục tiêu 'tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn ngân sách' sẽ bị đặt dấu hỏi. Dù pháp luật không cấm việc chỉ có 1 nhà thầu tham gia (nếu đã đăng tải thông báo đúng quy định), nhưng cơ quan quản lý cần xem xét liệu các yêu cầu kỹ thuật chi tiết như 'tỷ lệ nội địa hóa 30%' hay các chứng chỉ ISO đặc thù (như ISO 27001, ISO 45001) có thực sự cần thiết hay đang vô tình tạo ra rào cản?".

Nhà thầu "độc diễn" là ai?

Theo tìm hiểu, Công ty TNHH Công nghệ Truyền thông Dữ liệu Việt Nam là một cái tên khá quen thuộc trong làng đấu thầu CNTT. Doanh nghiệp này có trụ sở tại Quận 3, TP.HCM, do bà Tạ Thị Túy Vi làm đại diện pháp luật. Dữ liệu cho thấy công ty này đã từng tham gia 151 gói thầu, trúng 87 gói với tổng giá trị trúng thầu (bao gồm cả liên danh) lên tới hơn 235 tỷ đồng.

Tại gói thầu này, ngoài thiết bị chính, nhà thầu còn phải đáp ứng các cam kết khắt khe về bảo hành: có mặt sau 2 giờ và xử lý xong sự cố trong tối đa 4 giờ (chế độ 24/7).

Việc chỉ có một nhà thầu "hiểu bài" và tham gia dự thầu đặt ra bài toán cho các đơn vị quản lý về việc làm sao để vừa đảm bảo trang bị được công nghệ hiện đại nhất (AI, sinh trắc học), vừa thu hút được nhiều nhà thầu tham gia để đảm bảo tính cạnh tranh và minh bạch của ngân sách nhà nước.

Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin về kết quả đánh giá hồ sơ của gói thầu này.