Đấu thầu tại Cảng Bến Nghé: Điều chỉnh HSMT và bài toán năng lực nhà thầu thủy

Những ngày đầu năm 2026, thị trường xây lắp công trình thủy xôn xao trước kết quả mở thầu gói thầu Thi công nạo vét tại Cảng Bến Nghé. Không chỉ gây bất ngờ bởi mức tiết kiệm ngân sách ấn tượng, gói thầu này còn cho thấy sự quyết liệt của chủ đầu tư trong việc áp dụng công nghệ để giám sát môi trường.

Từ sự điều chỉnh hồ sơ mời thầu "phút chót"

Gói thầu "Thi công nạo vét" thuộc công trình "Nạo vét khu nước trước cầu cảng K15, K15B - Cảng Bến Nghé" được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu theo Quyết định số 84/QĐ-CBN ngày 17/11/2025 do ông Nguyễn Ngọc Thảo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Cảng Bến Nghé ký. Với giá gói thầu được xác định là 4.993.012.222 đồng, đây là một trong những dự án trọng điểm nhằm duy trì năng lực tiếp nhận tàu tải trọng lớn tại khu vực quận 7, TP.HCM.

Tuy nhiên, quá trình mời thầu không hề đơn giản. Sau khi phê duyệt E-HSMT lần đầu vào ngày 21/12/2025 (Quyết định 96/QĐ-CBN), chỉ 4 ngày sau đó, chủ đầu tư đã phải ký Quyết định số 104/QĐ-CBN (ngày 25/12/2025) để phê duyệt điều chỉnh E-HSMT. Nội dung điều chỉnh tập trung vào Điểm 4 - Mục 2.1 Chương III, thay đổi tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm. Cụ thể, nhà thầu phải chứng minh đã hoàn thành ít nhất 02 công trình nạo vét tương tự có giá trị tối thiểu 2.496.506.111 đồng hoặc 01 công trình trên 4,9 tỷ đồng từ năm 2022 đến nay.

Nhận định về việc này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP.HCM) cho rằng: "Việc điều chỉnh HSMT ngay trước thời điểm đóng thầu là quyền của chủ đầu tư theo Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 và Luật 90/2025/QH15, nhằm đảm bảo lựa chọn được nhà thầu thực sự có năng lực. Tuy nhiên, các tiêu chí về hợp đồng tương tự cần được xây dựng dựa trên thực tế thị trường để tránh tạo rào cản kỹ thuật, hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp mới."

Lộ diện hai đối thủ: Cuộc đua về giá

Theo Biên bản mở thầu lúc 09h00 ngày 02/01/2026, gói thầu ghi nhận 02 nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu (E-HSDT).

Nhà thầu thứ nhất là Công ty TNHH MTV Hoàng Khang đưa ra con số gây ngạc nhiên: 3.456.492.250 đồng. So với giá gói thầu, doanh nghiệp này đã chủ động cắt giảm hơn 1,5 tỷ đồng, tương đương mức giảm giá lên tới hơn 30%.

Nhà thầu thứ hai là Công ty Cổ phần Xây dựng Công trình Thủy dự thầu với giá 4.939.000.000 đồng, sát nút với giá gói thầu (chỉ giảm khoảng 54 triệu đồng).

Sự chênh lệch gần 1,5 tỷ đồng giữa hai nhà thầu đặt ra bài toán lớn cho tổ chuyên gia đánh giá. chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Trong đấu thầu xây lắp, giá thấp là một lợi thế cực lớn nhưng cũng là áp lực khủng khiếp về quản trị chi phí. Với gói thầu nạo vét, chi phí nhiên liệu và bãi đổ thải chiếm tỷ trọng rất cao. Nhà thầu Hoàng Khang đưa giá thấp như vậy có thể họ đã tối ưu được vị trí bãi đổ hoặc sở hữu đội tàu công suất lớn. Tuy nhiên, chủ đầu tư cần làm rõ bảng phân tích đơn giá để đảm bảo nhà thầu không 'bỏ thầu phá giá' dẫn đến nguy cơ bỏ dở công trình hoặc làm ẩu."

Yêu cầu kỹ thuật: Không có chỗ cho sự mập mờ

Dữ liệu từ Chương V - Yêu cầu về kỹ thuật cho thấy Cảng Bến Nghé đặt ra những quy định vô cùng khắt khe để kiểm soát chất lượng nạo vét tại hai cầu cảng K15 và K15B. Tổng khối lượng nạo vét dự kiến là 22.505,66 m3, trong đó cao độ đáy tại K15B phải đạt âm 10,2m (hệ Hải đồ) để đón tàu 60.000 DWT.

Điểm đáng chú ý nhất là yêu cầu về thiết bị giám sát. Nhà thầu bắt buộc phải lắp đặt hệ thống nhận dạng tự động AIS và camera giám sát hành trình trên tất cả phương tiện thi công. Camera phải ghi hình liên tục khoang chứa chất nạo vét từ lúc bắt đầu hút đến khi đổ tại bãi quy định (dự kiến tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh hoặc Đồng Tháp).

HSMT cũng nêu rõ: "Thiết bị giám sát phải được kẹp chì, niêm phong để chống sai lệch dữ liệu". Điều này cho thấy chủ đầu tư muốn chấm dứt tình trạng "đổ bùn trộm" vốn là vấn nạn trong ngành nạo vét. Ngoài ra, năng suất tàu hút bụng phải được tính toán khoa học với nồng độ bùn đất trong dung dịch bơm hút tối đa là 10% và hiệu suất làm việc 85%.

Góc nhìn từ các chuyên gia

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh gói thầu này là một ví dụ điển hình của việc thực thi Luật số 90/2025/QH15. Việc quy định rõ trách nhiệm của nhà thầu chính trong việc giám sát nhà thầu phụ và yêu cầu nhân sự có chứng chỉ bơi lội, bằng cấp chuyên môn phù hợp cho thấy sự thận trọng của đơn vị mời thầu.

Chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ bổ sung thêm: "Thời gian thực hiện gói thầu chỉ trong 60 ngày là một thách thức không nhỏ, đòi hỏi khả năng huy động thiết bị tức thì". Theo dữ liệu, nhà thầu dự thầu phải cung cấp mã MMSI của thiết bị và không được kê khai nhân sự, thiết bị đang bận ở các gói thầu khác trùng thời gian.

Kết quả chung cuộc vẫn còn chờ báo cáo đánh giá E-HSDT từ Công ty CP Tư vấn Xây dựng Thương mại Hoàng Hà (đơn vị lập HSMT) và báo cáo thẩm định của Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Thương mại Hải Giang. Tuy nhiên, với sự cạnh tranh sòng phẳng và các tiêu chuẩn kỹ thuật minh bạch, dư luận kỳ vọng dự án nạo vét tại Cảng Bến Nghé sẽ hoàn thành đúng tiến độ, đảm bảo an toàn hàng hải và vệ sinh môi trường cho khu vực hạ lưu sông Sài Gòn.