Dấu hỏi hiệu quả kinh tế tại các gói thầu hạ tầng của Xây dựng Thọ Phú [Kỳ 1]

Dù ghi nhận tần suất trúng thầu áp đảo tại địa bàn Thành phố Đồng Nai với chuỗi gói thầu hạ tầng giá trị lớn, hiệu quả kinh tế tiết kiệm ngân sách tại các dự án của Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú lại ở mức nhỏ giọt

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú (Mã số thuế: 3800370333, thành lập ngày 22/06/2007, có trụ sở đăng ký hiện tại ở Số 1298, Khu phố 3, Phường Bình Phước, Thành phố Đồng Nai) do ông Đỗ Quốc Huy làm Giám đốc kiêm đại diện pháp luật đang nổi lên là một nhà thầu có tần suất trúng thầu áp đảo. Thống kê lịch sử đấu thầu cho thấy, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng khoảng 68 gói thầu, trong đó trúng tới 55 gói thầu và trượt 13 gói thầu, tổng giá trị trúng thầu lũy kế đạt hơn 1.322 tỷ đồng. Tuy nhiên, đi liền với tỷ lệ trúng thầu áp đảo này là hiện tượng tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức rất thấp tại các gói thầu độc lập.

Tần suất trúng thầu áp đảo và điệp khúc tiết kiệm nhỏ giọt

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, tại các gói thầu mà Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú tham gia với tư cách nhà thầu độc lập trên địa bàn quen thuộc, biên độ giảm giá so với giá dự toán luôn nằm ở mức tối thiểu. Điều này dẫn đến thực trạng ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được những khoản kinh phí mang tính chất "tượng trưng" đối với các dự án đầu tư hạ tầng có quy mô vốn lên đến hàng chục tỷ đồng.

Điển hình là tại gói thầu "Xây lắp - Dự án: Xây dựng đường Tôn Đức Thắng nối dài đến KCN Bắc Đồng Phú" do Phòng Kinh tế xã Đồng Phú làm chủ đầu tư. Giá dự toán của gói thầu này được phê duyệt ở mức hơn 11,787 tỷ đồng. Đến thời điểm mở thầu, Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú là nhà thầu duy nhất nộp hồ sơ dự thầu. Trong bối cảnh "một mình một ngựa" vắng bóng hoàn toàn sự cạnh tranh, nhà thầu đã chủ động chào giá 11,5 tỷ đồng và dễ dàng trúng thầu. Kết quả này khiến tỷ lệ tiết kiệm của gói thầu chỉ đạt 2,44%, một con số quá khiêm tốn đối với một dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn.

Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Nguồn: MSC

Kịch bản tiết kiệm nhỏ giọt này tiếp tục được lặp lại một cách chính xác tại gói thầu "Thi công xây dựng gói Xây lắp 01 thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng một số tuyến đường giao thông hiện hữu thuộc khu vực Tân Đồng (cũ)" (Số thông báo mời thầu: IB2600215602) do Phòng Kinh tế, hạ tầng và Đô thị phường Bình Phước làm chủ đầu tư. Dự án này có giá gói thầu là 11,224 tỷ đồng. Trải qua quá trình tổ chức đấu thầu qua mạng rộng rãi, Công ty TNHH Xây dựng Thọ Phú đã trúng thầu với giá 11,112 tỷ đồng. Phép tính cơ học chỉ ra ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm được khoảng 112 triệu đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm đạt mức là 1%.

Chỉ báo về tính hiệu quả trong quản lý đầu tư công

Việc xuất hiện liên tiếp các gói thầu xây lắp hạ tầng giao thông trúng sát giá trần với tỷ lệ giảm giá từ 1% đến 2,44% tại địa bàn Thành phố Đồng Nai đang thu hút sự chú ý của dư luận và các chuyên gia phân tích chính sách. Mục tiêu tối thượng của hoạt động đấu thầu mua sắm công luôn là tối ưu hóa giá trị sử dụng nguồn vốn ngân sách thông qua cơ chế cạnh tranh lành mạnh về mặt kỹ thuật và giá cả.

Bình luận về các số liệu thực tế này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ phân tích: "Khi một nhà thầu liên tục trúng thầu sát vách giá dự toán trong các gói thầu độc lập, đây là một chỉ báo rủi ro rõ nét về hiện tượng thiếu vắng tính cạnh tranh thực chất. Mặc dù về mặt thủ tục hành chính, quy trình đấu thầu qua mạng có thể tuân thủ đầy đủ các bước công khai, nhưng kết quả kinh tế đạt được lại chưa đáp ứng được tinh thần tối ưu hóa ngân sách của Nhà nước. Những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm dưới mức kỳ vọng sâu như 1% cần phải được giám sát thường xuyên của các cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu để làm rõ nguyên nhân."

Thực tế cho thấy, các dự án đầu tư công vốn là nguồn lực then chốt để phát triển hạ tầng kinh tế xã hội tại địa phương. Khi tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt mức nhỏ giọt, gánh nặng chi phí đầu tư đè nặng lên ngân sách, làm giảm đi cơ hội phân bổ vốn cho các công trình an sinh xã hội cấp thiết khác. Do đó, hiện tượng trúng thầu sát giá trần của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Xây dựng Thọ Phú đặt ra một câu hỏi lớn về tính hiệu quả kinh tế cần được các cơ quan chức năng có thẩm quyền kiểm tra và làm rõ trách nhiệm giải trình của các chủ đầu tư liên quan.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Hiện tượng đối thủ quen mặt tại các gói thầu của Xây dựng Thọ Phú

QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ CHẤN CHỈNH CÔNG TÁC ĐẤU THẦU ĐẦU TƯ CÔNG

Hệ thống pháp luật về đấu thầu hiện hành đã thiết lập các quy định vô cùng nghiêm khắc nhằm bảo đảm mục tiêu cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Các quy định này cấu thành hành lang pháp lý buộc các chủ đầu tư, bên mời thầu và nhà thầu phải tuân thủ tuyệt đối trong việc tối ưu hóa quản lý nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và hướng dẫn cụ thể tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện tiết kiệm trong đấu thầu các dự án đầu tư công năm 2026, cơ quan quản lý yêu cầu phải thực hiện nghiêm túc giải pháp tiết kiệm chi phí. Cụ thể, đối với các gói thầu xây lắp áp dụng cơ chế thương thảo chỉ định thầu (có quy mô, tính chất tương tự với gói thầu đã tổ chức đấu thầu thành công trước đó trong vòng 05 năm), chủ đầu tư phải thực hiện nghiêm yêu cầu bảo đảm tiết kiệm tối thiểu 5% so với giá gói thầu được phê duyệt.

Đối với các trường hợp lựa chọn nhà thầu thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế, mặc dù pháp luật không áp đặt một tỷ lệ cứng nhắc để tôn trọng quy luật cung cầu của thị trường, song mục tiêu hiệu quả kinh tế luôn là thước đo tối thượng. Tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu, người đứng đầu Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống lãng phí, tiêu cực. Chỉ thị nghiêm cấm tuyệt đối các hành vi lợi dụng quy định để định hướng nhà thầu, xây dựng tiêu chí mang tính khu biệt nhằm hạn chế tính cạnh tranh hoặc trao thầu cho các nhà thầu "thân hữu, quen thuộc" gây thất thoát, lãng phí ngân sách địa phương.

Đồng thời, pháp luật cũng ghi nhận và khuyến khích mạnh mẽ các trường hợp tổ chức đấu thầu tốt, thu hút được nhiều nhà thầu trở lên tham gia cạnh tranh thực chất, mang lại tỷ lệ tiết kiệm cao. Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư, bên mời thầu và tổ chuyên gia chấm thầu được gắn chặt với kết quả kinh tế của gói thầu dưới sự giám sát lưu vết kỹ thuật số toàn diện của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.