Dấu ấn Xây dựng Hương Nhi tại các gói thầu 'một mình một ngựa' ở An Giang [Kỳ 1]

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công, công tác đấu thầu qua mạng đã được triển khai đồng bộ trên toàn quốc. Tuy nhiên, tại một số địa phương thuộc khu vực Tây Nam Bộ, bức tranh đấu thầu lại bộc lộ những mảng màu đáng chú ý khi xuất hiện tình trạng các gói thầu giá trị lớn, được thông báo rộng rãi nhưng rốt cuộc chỉ có một nhà thầu hoặc một liên danh tham dự. Trong đó, Công ty TNHH MTV Xây dựng Hương Nhi (địa chỉ tại tỉnh An Giang, do ông Nguyễn Minh Lanh làm Giám đốc) nổi lên như một hiện tượng điển hình.

Hồ sơ năng lực và những con số biết nói

Dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy, Công ty TNHH MTV Xây dựng Hương Nhi là một cái tên vô cùng quen mặt tại các ban quản lý dự án và phòng ban chuyên môn cấp xã khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Tính đến nay, doanh nghiệp này đã tham gia tổng cộng 63 gói thầu, trong đó trúng tới 41 gói, trượt 20 gói, 1 gói bị hủy và 1 gói chưa có kết quả. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt con số ấn tượng với hơn 60,9 tỷ đồng. Phân tách chi tiết, giá trị trúng thầu với vai trò độc lập chiếm ưu thế với hơn 47,6 tỷ đồng, phần còn lại đến từ các gói thầu tham gia dưới tư cách liên danh.

Điều khiến dư luận đặc biệt quan tâm là tỷ lệ trúng thầu cao của đơn vị này tại một số chủ đầu tư nhất định. Hồ sơ thống kê chỉ ra rằng, tỷ lệ trúng thầu của doanh nghiệp đạt mức tuyệt đối 100% tại Ban Quản lý dự án khu vực Châu Thành (6/6 gói), Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Hòn Đất (6/6 gói), Phòng Kinh tế xã Bình Giang (3/3 gói). Việc một nhà thầu liên tục duy trì phong độ "đánh đâu thắng đó" tại các địa bàn quen thuộc đặt ra nhu cầu cần được đánh giá khách quan về năng lực thực sự so với mặt bằng chung của thị trường xây lắp.

Nghịch lý đấu thầu rộng rãi nhưng vắng bóng đối thủ tại xã Giang Thành và Hòn Đất

Đằng sau những con số ấn tượng về tỷ lệ chiến thắng, hàng loạt gói thầu do Công ty TNHH MTV Xây dựng Hương Nhi tham gia lại diễn ra theo một kịch bản chung: Tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhưng vắng bóng hoàn toàn các đối thủ cạnh tranh.

Điển hình là tại gói thầu số 01: San lấp mặt bằng đoạn cuối bờ kè chống sạt lở kênh Vĩnh Tế do Phòng Kinh tế xã Giang Thành (tỉnh An Giang) làm chủ đầu tư. Gói thầu này áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Giá dự toán được cấp thẩm quyền phê duyệt là 2,624 tỷ đồng. Theo lý thuyết, với quy mô hơn 2,6 tỷ đồng, dự án hoàn toàn có sức hấp dẫn đối với các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ trong khu vực. Tuy nhiên, căn cứ vào báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu và biên bản mở thầu, đến thời điểm đóng thầu, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ ghi nhận duy nhất một hồ sơ nộp vào. Đó chính là Liên danh Công ty Hương Nhi và Công ty Hoàn Phát Kiên Giang.

Quá trình thương thảo và xét duyệt cho thấy, ban đầu Liên danh này nộp hồ sơ dự thầu với mức giá 2,729 tỷ đồng, cao hơn cả giá gói thầu. Nhờ công tác hiệu chỉnh sai lệch và trừ đi khối lượng bổ sung ngoài bảng kê, mức giá đề nghị trúng thầu cuối cùng được hạ xuống còn 2,497 tỷ đồng. Ngày 12/05/2026, ông Chung Quốc Huy, Trưởng phòng Kinh tế xã Giang Thành, đã ký quyết định số 96/QĐ-PKT chính thức phê duyệt cho Liên danh nói trên trúng thầu, ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước đạt 4,81%.

Điệp khúc "một mình một ngựa" không chỉ dừng lại ở An Phòng Kinh tế xã Giang Thành mà tiếp tục tái diễn tại xã Hòn Đất. Tại gói thầu số 01: Xây dựng mới (thuộc dự án Đường bờ Tây kênh Lình Huỳnh) do Phòng Kinh tế xã Hòn Đất làm chủ đầu tư, kịch bản tương tự đã lặp lại. Đây là gói thầu có giá trị dự toán lên tới 4,689 tỷ đồng, được tổ chức đấu thầu rộng rãi nhằm tìm kiếm nhà thầu thi công tối ưu nhất. Thế nhưng, biên bản mở thầu công bố ngày 13/04/2026 một lần nữa cho thấy sự thiếu vắng tính cạnh tranh. Đơn vị duy nhất tham dự và nghiễm nhiên trúng thầu là Liên danh Đường bờ Tây kênh Lình Huỳnh – một liên danh có sự góp mặt của Công ty TNHH MTV Xây dựng Hương Nhi.

Theo Quyết định số 174/QĐ-PKT ký ngày 23/04/2026 bởi ông Huỳnh Văn Vũ, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hòn Đất, giá trúng thầu của Liên danh được ấn định ở mức 4,601 tỷ đồng. Phép tính đơn giản cho thấy, với việc không phải cạnh tranh với bất kỳ đối thủ nào, gói thầu gần 4,7 tỷ đồng này mang lại tỷ lệ tiết kiệm là 1,87% cho ngân sách địa phương.

Góc nhìn pháp lý: Cạnh tranh thực chất hay chỉ đúng quy trình?

Nhiều ý kiến khách quan cho rằng, đặc thù thi công tại các khu vực ven biển, kênh rạch ở miền Tây Nam Bộ thường gặp khó khăn về địa hình, nền đất yếu, chi phí vận chuyển vật tư, máy móc thiết bị cao. Đây có thể là những rào cản tự nhiên khiến các nhà thầu từ địa phương khác không mặn mà tham gia, dẫn đến việc các doanh nghiệp "sân nhà" thường xuyên trúng thầu.

Tuy nhiên, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Căn cứ theo quy định của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi bởi Luật số 90/2025/QH15), việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng mà chỉ có một nhà thầu tham gia nộp hồ sơ và được đánh giá trúng thầu là không sai về mặt thủ tục hình thức. Pháp luật vẫn cho phép chủ đầu tư tiếp tục mở thầu và đánh giá hồ sơ nhằm đảm bảo tiến độ dự án. Dẫu vậy, chúng ta không thể dùng rào cản địa lý để lý giải cho sự suy giảm tính cạnh tranh. Nếu dự toán được lập sát với thực tế, tính toán đủ các chi phí khó khăn, gói thầu chắc chắn vẫn có biên độ lợi nhuận hấp dẫn".

Theo Luật sư Lập, mục tiêu tối thượng của Luật Đấu thầu là cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc các gói thầu trị giá hàng tỷ đồng tại xã Giang Thành hay xã Hòn Đất liên tục rơi vào tình trạng vắng bóng đối thủ cạnh tranh, dẫn đến việc nhà thầu dễ dàng trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm thấp, buộc các cơ quan quản lý nhà nước phải đặt ra dấu hỏi lớn. Cần có sự rà soát kỹ lưỡng từ khâu lập, thẩm định hồ sơ mời thầu xem có tồn tại những rào cản kỹ thuật vô lý, các tiêu chí đánh giá mang tính chất "đo ni đóng giày" nhằm cản trở doanh nghiệp khác hay không, qua đó bảo vệ sự minh bạch tuyệt đối cho môi trường đầu tư công.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Chỉ định thầu, tiết kiệm thấp: Ai chịu trách nhiệm gác cổng ngân sách tại địa phương?