Chuyên gia ghi nhận tín hiệu sóng hấp dẫn kỳ lạ trong vũ trụ

Vụ nổ đặc biệt từ cách xa 1,3 tỷ năm ánh sáng, kết hợp giữa kilonova và supernova, đang làm thay đổi hiểu biết về sự chết của các ngôi sao.

Giới khoa học có thể đã ghi nhận được sự kiện "superkilonova" đầu tiên trong lịch sử thiên văn khi Đài quan sát sóng hấp dẫn giao thoa kế laser (LIGO) ở Mỹ và máy dò Virgo ở châu Âu cùng thu được những tín hiệu sóng hấp dẫn kỳ lạ vào tháng 8/2025. Ảnh: CALTECH.

Cùng thời điểm đài thiên văn Virgo và LIGO bắt được tín hiệu trên, hệ thống khảo sát Zwicky Transient Facility (ZTF) đặt tại đài thiên văn Palomar của Mỹ cũng bắt được ánh sáng mờ từ một vật thể cách Trái đất 1,3 tỷ năm ánh sáng. Ảnh: CALTECH.

Vật thể phát sáng đó chính là nguồn phát sóng hấp dẫn mà Virgo và LIGO ghi nhận được. Các chuyên gia cho hay đó là tàn dư của một vụ nổ sao khủng khiếp và khác thường, được đặt tên là AT2025ulz. Ảnh: CALTECH.

Theo các nhà nghiên cứu, AT2025ulz thể hiện những tính chất đi ngược lại mọi dự đoán. Ban đầu, vụ nổ lóe lên sắc đỏ - dấu hiệu đặc trưng của sự phóng ra các nguyên tố nặng như vàng và bạch kim trong một vụ nổ kilonova - loại vụ nổ cực mạnh thường do 2 sao neutron. Điều này có nghĩa "thây ma" của những ngôi sao khổng lồ đã sụp đổ, va chạm. Ảnh: CALTECH.

Tuy nhiên, vài ngày sau, vụ nổ này bắt đầu sáng lên, chuyển sang màu xanh và xuất hiện dấu hiệu của hydro. Đây là dấu hiệu của một vụ nổ siêu tân tinh (supernova), xảy ra khi một ngôi sao đơn lẻ chết đi. Ảnh: Caltech/K. Miller and R. Hurt (IPAC).

Vì vậy, các nhà khoa học nghi ngờ rằng đang chứng kiến một loại vụ nổ kép, kết hợp giữa kilonova và supernova. Cơ chế của vụ nổ kép này có nhiều bí ẩn chờ đợi con người giải mã. Ảnh: Caltech/K. Miller and R. Hurt/IPAC.

Thêm nữa, các chuyên gia ghi nhận sự xuất hiện của cái gọi là "ngôi sao bị cấm". Dữ liệu sóng hấp dẫn cho thấy một trong 2 vật thể va chạm có khối lượng thấp hơn cả Mặt trời. Theo lý thuyết thông thường, sao neutron phải nặng hơn thế, nặng khoảng 1,2 - 3 lần so với khối lượng Mặt trời. Ảnh: Caltech/K. Miller and R. Hurt/IPAC.

Nếu các chuyên gia xác thực được đó là một ngôi sao neutron siêu nhẹ thì điều này sẽ làm thay đổi hiểu biết của chúng ta về cách các ngôi sao chết đi. Ảnh: NASA/DOE/Fermi LAT Collaboration, CXC/SAO/JPL-Caltech/Steward/O. Krause et al., and NRAO/AUI.