Chỉ thị 12/CT-TTg và trách nhiệm quản lý đấu thầu tại xã Tân Hưng [Kỳ 3]

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, thông qua việc bóc tách dữ liệu từ hàng loạt gói thầu hạ tầng được giao phó cho Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng và Dịch vụ Phúc Khang tại xã Tân Hưng, tỉnh Cà Mau, một bức tranh toàn cảnh chứa đựng nhiều điểm gợn về công tác quản lý vốn đầu tư công tại địa phương này đã dần hiện rõ. Từ tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%, tỷ lệ giảm giá đóng khung một cách kỳ lạ ở mức 5%, cho đến độ trễ công bố thông tin lên tới hàng trăm ngày; tất cả đang tạo ra áp lực lớn về trách nhiệm giải trình của các cấp quản lý trực tiếp.

Nghi vấn về tính thực chất của khâu thương thảo giá

Bên cạnh các yếu tố về sự sụt giảm tính cạnh tranh khi lạm dụng chỉ định thầu, một sự trùng hợp mang tính thời điểm rất cần được làm rõ trong quy trình lập hồ sơ, nhằm loại trừ các rủi ro về tính thủ tục liên quan đến việc áp dụng mức giảm giá.

Dữ liệu cho thấy, toàn bộ bốn quyết định chỉ định thầu xây lắp công bố ngày 08/01/2026 do Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Hưng ký duyệt đều đạt mức giảm giá thương thảo chuẩn xác 5%. Tuy nhiên, căn cứ theo tiến trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Công văn số 5557/BTC của Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể về việc áp dụng mức tiết kiệm tối thiểu 5% đối với các gói thầu chỉ định sử dụng vốn ngân sách nhà nước thực tế phải đến ngày 05/05/2026 mới chính thức ra đời và có hiệu lực thi hành.

Việc cơ quan chuyên môn tại địa phương tiến hành thương thảo, chốt mức giảm giá 5% ngay từ tháng 1/2026 – đi trước văn bản hướng dẫn của cơ quan trung ương tới gần 4 tháng – là một sự trùng hợp hiếm thấy. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng có thẩm quyền cần vào cuộc làm rõ tính thực chất của quy trình đàm phán giá. Dư luận có quyền đặt câu hỏi: Liệu việc thương thảo có thực sự dựa trên việc rà soát chi phí thị trường, nhân công bóc tách từ dự toán, hay chỉ là những con số được ấn định theo ý chí chủ quan nhằm hợp thức hóa hồ sơ, và sau này được lồng ghép để phù hợp với sự hướng dẫn chi tiết việc áp dụng Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (điểm e khoản 2 Điều 78 và điểm b khoản 3 Điều 80)?

Bài toán về năng lực thi công đồng loạt

Một dấu hỏi lớn khác mang tính thực tiễn được đặt ra là khả năng đáp ứng tiến độ, chất lượng thi công của đơn vị trúng thầu. Việc Phòng Kinh tế xã Tân Hưng giao đồng loạt bốn dự án xây lắp hạ tầng công cộng (Tuyến đường Cựa Gà, Tuyến đường kênh 9 Lù, Xây dựng nhà bia ghi danh, Xây dựng kho lưu trữ) trong cùng một ngày đầu năm 2026 cho Công ty Phúc Khang tạo ra một áp lực khổng lồ về mặt vận hành doanh nghiệp.

Với tổng giá trị các dự án triển khai song song trong quý I năm 2026 vượt quá mức 4 tỷ đồng, việc nhận dồn dập các gói thầu đặt ra bài toán vô cùng hóc búa về phương án huy động máy móc chuyên dụng, thiết bị thi công và đội ngũ nhân sự kỹ thuật có chuyên môn để đảm bảo chất lượng, tiến độ từng công trình cùng một lúc. Không một doanh nghiệp quy mô nhỏ nào có thể dễ dàng phân thân lực lượng trên nhiều công trường mà không gặp rủi ro về chất lượng.

Để loại trừ nguy cơ các công trình bị thi công chắp vá, chậm tiến độ hoặc nghiêm trọng hơn là tình trạng chuyển nhượng thầu (bán thầu) trái quy định pháp luật, cơ quan quản lý nhà nước cần kiểm tra sát sao sổ nhật ký thi công, hồ sơ nghiệm thu và năng lực thực tế được doanh nghiệp huy động trên công trường.

Trách nhiệm giải trình của người đứng đầu

Phân tích sâu về mặt trách nhiệm quản lý nhà nước, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định, căn cứ theo tinh thần chỉ đạo quyết liệt của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường hiệu lực, hiệu quả và trách nhiệm trong công tác đấu thầu, mọi dấu hiệu khép kín, thiếu minh bạch trong mua sắm công đều phải được đưa vào tầm ngắm thanh tra, kiểm tra.

Hồ sơ cho thấy quyền phê duyệt các gói thầu chỉ định tại xã Tân Hưng chủ yếu tập trung vào tay Trưởng phòng và Phó Trưởng phòng Kinh tế. Việc liên tục giao thầu cho một doanh nghiệp quen thuộc, kết hợp với hành vi ngâm thông tin trên mạng đấu thầu quốc gia hơn 140 ngày, là những chỉ dấu bất thường không thể làm ngơ.

Luật sư Nguyễn Văn Lập kiến nghị: "Với vai trò gác cổng nguồn vốn đầu tư công, cơ quan phê duyệt cần làm rõ trách nhiệm giải trình trước tình trạng hạn chế thông tin này. Việc im lặng hoặc đổ lỗi cho lỗi kỹ thuật là không thể chấp nhận. Để bảo vệ tính nghiêm minh của pháp luật, các cơ quan thanh tra, kiểm toán chuyên ngành tỉnh Cà Mau cần khẩn trương tiến hành rà soát toàn diện quy trình lập dự toán, thương thảo giá và nghiệm thu thực tế của chuỗi gói thầu này, đảm bảo không có sự thất thoát, lãng phí ngân sách hay các hành vi trục lợi cá nhân".

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 4] Cà Mau: Lỗ hổng pháp lý từ các quyết định chỉ định thầu tại xã Tân Hưng

​