Bịt lỗ hổng ngân sách tại xã Bình An: Góc nhìn và hiến kế từ các chuyên gia [Kỳ 5]

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, qua việc rà soát, "mổ xẻ" các hồ sơ pháp lý, báo cáo đánh giá E-HSDT của hàng chục gói thầu do Phòng Kinh tế xã Bình An (An Giang) làm chủ đầu tư giai đoạn 2025 - 2026, có thể đúc kết được một bức tranh đa diện với nhiều bài học sâu sắc về công tác quản trị nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Một mặt, dư luận cần ghi nhận và khích lệ nỗ lực của chủ đầu tư trong việc tổ chức thành công gói thầu Nâng cấp mở rộng công trình cấp nước sinh hoạt tập trung xã Bình An (Mã TBMT: IB2500491090). Việc xây dựng hồ sơ mở, thu hút được 4 liên danh nhà thầu tham gia tranh tài sòng phẳng đã mang lại cho ngân sách nhà nước tỷ lệ tiết kiệm kỷ lục lên tới 23,33%. Đây là minh chứng hùng hồn nhất cho sức mạnh của sự minh bạch, cho thấy khi đấu thầu qua mạng được vận hành đúng bản chất, dòng vốn đầu tư công sẽ được bảo vệ và phát huy tối đa giá trị thực.

Tuy nhiên, mặt khác, những điểm gợn kéo dài tại địa phương này đang bộc lộ những rủi ro hiện hữu. Việc áp dụng rập khuôn "barem" tiết kiệm 1% và 5% cho hàng loạt gói thầu theo cơ chế chỉ định thầu rút gọn; sự ưu ái, chia đều dự án cho các nhóm nhà thầu quen thuộc như Đại Việt Gia, Vạn Phát 68 hay hệ sinh thái nhà thầu khu vực Kiên Giang cũ (Hải Đăng, Hương Nhi); cùng với đó là sự cẩu thả đến mức mâu thuẫn "râu ông nọ cắm cằm bà kia" tại Quyết định số 14/QĐ-PKT, tất cả đều là những "điểm nghẽn" lớn cần được các cơ quan quản lý cấp trên (UBND xã, UBND tỉnh An Giang) vào cuộc kiểm tra, làm rõ.

Hiến kế giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu, Chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: "Sự phân hóa rõ rệt về hiệu quả kinh tế tại Phòng Kinh tế xã Bình An phản ánh chính xác lỗ hổng trong việc lựa chọn hình thức đấu thầu và lập dự toán. Để môi trường đầu tư công tại địa phương ngày càng hiệu quả, giải pháp tiên quyết là chủ đầu tư phải tự giác hạn chế tối đa việc áp dụng cơ chế chỉ định thầu rút gọn. Dù pháp luật cho phép đối với các gói xây lắp dưới 2 tỷ đồng, nhưng vì lợi ích của ngân sách, cần tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng đối với các gói thầu đủ điều kiện. Đồng thời, chủ đầu tư cần luân chuyển, lựa chọn ngẫu nhiên các đơn vị tư vấn chấm thầu độc lập thay vì chỉ tín nhiệm một số cái tên quen thuộc như Thanh Hà 268 hay Hoàng Dương, nhằm phá vỡ các nguy cơ hình thành hệ sinh thái khép kín".

Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Hệ thống quy phạm pháp luật hiện hành, đặc biệt là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15) và Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã cung cấp một hành lang pháp lý rất vững chắc và đầy đủ chế tài. Vấn đề then chốt nằm ở khâu thực thi và giám sát. Các dự án, gói thầu có dấu hiệu áp dụng tỷ lệ tiết kiệm thấp đồng loạt, hoặc hồ sơ pháp lý sai lệch nghiêm trọng cần được thanh tra, kiểm toán nhà nước vào cuộc rà soát thường xuyên. Phải quy trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu một cách minh bạch; những vụ việc buông lỏng quản lý, áp dụng cơ chế đấu thầu sai nguyên tắc thì phải chịu chế tài xử lý nghiêm khắc. Chỉ khi tinh thần thượng tôn pháp luật được đề cao tuyệt đối, môi trường đầu tư công mới thực sự trở thành đòn bẩy phục vụ lợi ích của nhân dân".

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

​