Đồng Nai: Áp lực đầu tư công khi 80 xã phường giải ngân dưới mức bình quân

Tính đến ngày 17/6, tổng nguồn vốn đầu tư công được giải ngân trên địa bàn thành phố Đồng Nai đạt gần 8 ngàn tỷ đồng. Kết quả này tương đương hơn 29% kế hoạch do Thủ tướng Chính phủ giao và đạt gần 31% so với kế hoạch vốn thực tế đã giao.

Nhìn vào bức tranh tổng thể, áp lực phân bổ và tiêu thụ dòng vốn của địa phương trong năm tài khóa này là rất lớn. Số liệu từ Sở Tài chính cho thấy, tổng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2026 của thành phố Đồng Nai được Thủ tướng Chính phủ giao ban đầu là hơn 27 ngàn tỷ đồng. Sau khi thực hiện trích 5% tiết kiệm chi đầu tư công về Trung ương theo quy định, tổng nguồn vốn còn lại để triển khai là hơn 25,8 ngàn tỷ đồng.

Tuy nhiên, tốc độ luân chuyển vốn đang có sự sụt giảm đáng kể khi chuyển tiếp xuống cấp hành chính cơ sở. Trong tổng nguồn lực của thành phố, phần vốn phân phối trực tiếp cho UBND cấp xã (bao gồm nguồn vốn theo phân cấp quản lý và vốn phân bổ cho xã hội hóa) chiếm gần 6,4 ngàn tỷ đồng. Tính đến trung tuần tháng 6, khối xã, phường mới chỉ giải ngân được gần 671 tỷ đồng, chạm mức 10,5% kế hoạch được giao. Tốc độ này hiện thấp hơn nhiều so với mặt bằng giải ngân bình quân chung toàn thành phố.

Thống kê chi tiết trên tổng số 95 xã, phường cho thấy một sự lệch pha rõ rệt về hiệu suất làm việc giữa các địa bàn. Hiện tại, chỉ có vỏn vẹn 7 xã, phường bứt phá với tỷ lệ giải ngân đạt trên 40% kế hoạch vốn; 8 đơn vị khác cán mốc trên 30%. Tổng cộng có 15 địa phương được ghi nhận có kết quả vận hành dòng vốn tích cực, vượt qua mức bình quân chung.

Phân tích về nguyên nhân khiến dòng vốn tại cấp xã bị ứ đọng, cơ quan chức năng chỉ ra hai rào cản mang tính kỹ thuật. Đầu tiên, một số ủy ban nhân dân xã, phường vẫn chưa hoàn tất việc phân bổ toàn bộ hạn mức đầu tư công mà thành phố đã phân cấp. Mặt khác, năm 2026 là giai đoạn đầu tiên thành phố chuyển sang vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Sự thay đổi này khiến hệ thống dự án do cấp xã, phường làm chủ đầu tư đều rơi vào danh mục xây dựng mới. Trong suốt các tháng đầu năm, các địa phương buộc phải dành phần lớn thời gian để hoàn thiện các thủ tục pháp lý, thiết lập hồ sơ chuẩn bị đầu tư, dẫn đến việc giải ngân thực tế bị lùi tiến độ.

Trước thực trạng dòng vốn phân cấp vùng lõi đạt thấp, ngày 18/6, ông Nguyễn Văn Út – Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai đã chủ trì hội nghị làm việc trực tiếp kết hợp trực tuyến với các sở, ngành và địa phương để kiểm tra tiến độ. Buổi làm việc có sự tham gia của ông Hồ Văn Hà (Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố) và bà Trương Thị Hương Bình (Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Sở Tài chính).

Tại cuộc họp, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út khẳng định, hiệu suất tiêu thụ vốn của cấp xã chính là mắt xích quyết định kết quả tăng trưởng đầu tư công của toàn thành phố. Ông thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cố hữu tại các đơn vị đang chậm trễ, bao gồm sự lúng túng khi định hướng danh mục đầu tư, quy trình tham mưu chuẩn bị dự án bị kéo dài và việc thiếu tập trung nguồn lực vào các công trình trọng điểm.

Để tháo gỡ nút thắt, lãnh đạo thành phố yêu cầu khối xã, phường phải khẩn trương xây dựng lộ trình và có văn bản cam kết tiến độ cụ thể gửi về Sở Tài chính tổng hợp. UBND thành phố Đồng Nai sẽ căn cứ trực tiếp trên các bản cam kết này để thực hiện công tác giám sát, siết chặt kỷ luật giải ngân trong giai đoạn tới.