Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng dòng vốn đầu tư công tại cấp cơ sở đang là tâm điểm chú ý của dư luận, đặc biệt là sau khi các văn bản quy phạm pháp luật và chỉ đạo nghiêm ngặt về đấu thầu năm 2026 được ban hành. Ghi nhận tại gói thầu số 3: Thi công xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo tuyến đường ấp 3 đi ấp 1, xã Đak Lua, TP Đồng Nai cho thấy một thực trạng cần được phân tích kỹ lưỡng về tính cạnh tranh và tối ưu hóa ngân sách nhà nước.

Dự án này được phê duyệt theo Quyết định số 244/QĐ-UBND ngày 27/03/2026 của UBND xã Đak Lua với tổng mức đầu tư 14.996.680.000 đồng, do Chủ tịch UBND xã Đak Lua ký phê duyệt. Kế hoạch lựa chọn nhà thầu sau đó được thông qua tại Quyết định số 252/QĐ-UBND ngày 01/04/2026, xác định giá gói thầu số 3 là 13.124.568.000 đồng.

Mặc dù áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhằm thu hút rộng rãi các năng lực cạnh tranh trên thị trường, biên bản mở thầu ngày 03/06/2026 đối với thông báo mời thầu số IB2600207345 lại cho thấy một cục diện bất ngờ. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chỉ ghi nhận duy nhất một nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu. Do không có đối thủ cạnh tranh trực tiếp, liên danh tham gia đã dễ dàng bước vào giai đoạn xét thầu và trúng tuyển.

Tại Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 389/QĐ-UBND ngày 09/06/2026 do Phó Chủ tịch UBND xã Đak Lua ký, đơn vị trúng thầu được xác định là Liên danh Công ty Khởi Nguyên - NTT với giá trúng thầu là 12.995.352.528 đồng. Đối chiếu giữa giá gói thầu và giá trúng thầu, số tiền giảm giá cho ngân sách nhà nước chỉ đạt 129.215.472 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1%.

Diện mạo liên danh trúng thầu và bài toán cạnh tranh

Theo dữ liệu từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, thành viên liên danh thứ nhất là Công ty TNHH Xây dựng Nam Thuận Thành, có mã số thuế 3602834907, trụ sở tại phường Trảng Dài, TP Đồng Nai. Đáng chú ý, lịch sử đấu thầu của Công ty TNHH Xây dựng Nam Thuận Thành thể hiện một năng lực trúng thầu đáng kinh ngạc khi tham gia tổng cộng 17 gói thầu và trúng cả 17 gói. Địa bàn hoạt động của doanh nghiệp này tập trung chủ yếu tại TP Đồng Nai với 16 gói thầu. Đặc biệt, mối quan hệ giữa nhà thầu này và UBND xã Đak Lua thể hiện sự gắn bó mật thiết qua chuỗi dự án liên tiếp.

Cụ thể, vào ngày 13/12/2025, UBND xã Đak Lua đã ký phê duyệt cho Công ty TNHH Xây dựng Nam Thuận Thành trúng thầu liên tiếp 3 gói thầu xây lắp dưới hình thức chỉ định thầu rút gọn, lần lượt là các gói thi công xây dựng thuộc dự án Tuyến tổ 2 ấp 3 (Từ ông Tiểu - đường thanh niên) với giá chỉ định thầu là 827.029.000 đồng; Gói thầu thi công xây dựng thuộc dự án Tuyến đường tổ 3 ấp 4 (từ ông Tuyến - ông Cường) với giá chỉ định thầu là 1.567.256.000 đồng và Gói thầu thi công xây dựng thuộc dự án Tuyến đường tổ 1, tổ 3 ấp 5 (từ ông Độ - ông Trường - ông Hải Thảo - ông Hải Sởm) với giá chỉ định thầu là 1.044.219.000 đồng. Đến ngày 13/03/2026, nhà thầu này tiếp tục được lựa chọn thực hiện gói thầu Thi công xây lắp thuộc dự án Tuyến đường tổ 4, tổ 5, tổ 6 ấp 1 (từ ông Cường - ông Lý Toàn giáp ấp 5) với giá trúng thầu 3.488.158.824 đồng do UBND xã Đak Lua làm chủ đầu tư. Đến nay, tại gói thầu số 3 trị giá 13.124.568.000 đồng của tuyến đường ấp 3 đi ấp 1, doanh nghiệp này tiếp tục xuất hiện trong vai trò liên danh chính để giành chiến thắng.

Thành viên còn lại của liên danh là Công ty TNHH Một thành viên Đầu tư Xây dựng Khởi Nguyên, mã số thuế 1900635244, có trụ sở chính tại phường Vĩnh Trạch, TP Cà Mau. Lịch sử của nhà thầu này cho thấy họ đã tham gia 72 gói thầu, trong đó trúng 29 gói, trượt 40 gói, 3 chưa có kết quả, chủ yếu hoạt động tại khu vực miền Tây Nam Bộ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng đạt khoảng 83.327.095.639 đồng. Sự kết hợp giữa một nhà thầu có trụ sở cách xa hàng trăm cây số với một nhà thầu bản địa quen thuộc tại địa bàn xã Đak Lua đã tạo nên một liên danh duy nhất giành trọn gói thầu mà không gặp phải bất kỳ sự cạnh tranh nào từ các đơn vị khác.

Góc nhìn chuyên gia và hành lang pháp lý năm 2026

Bình luận về các số liệu trích xuất từ hồ sơ thầu này, Luật sư Nguyễn Văn Lập thuộc Đoàn Luật sư TP HCM nhận định, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 sửa đổi luôn đặt mục tiêu tối cao là bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu quy mô lớn tổ chức đấu thầu rộng rãi công khai trên mạng nhưng chỉ có một nhà thầu tham gia, mặc dù quy trình xét thầu vẫn có thể thực hiện theo quy định, nhưng bản chất tính cạnh tranh của thị trường đã bị hạn chế, dẫn đến hệ quả trực tiếp là tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước không đạt kỳ vọng.

Xâu chuỗi sự việc với các chỉ đạo điều hành mới nhất, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhấn mạnh, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư trong việc phân tích nguyên nhân vì sao đấu thầu rộng rãi lại thiếu tính cạnh tranh. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng có Công văn số 5557/BTC yêu cầu kiểm soát chặt chẽ giá gói thầu để tránh lãng phí đầu tư công.

​