Vì sao Nga - Trung phủ quyết nghị quyết của Liên Hợp Quốc về Hormuz?

Nga và Trung Quốc ngày 7/4 đã phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc nhằm tái mở cửa eo biển Hormuz, dù dự thảo, do Bahrain soạn thảo, đã nhiều lần được điều chỉnh với hy vọng hai nước này sẽ bỏ phiếu trắng.

Nghị quyết không phản ánh đầy đủ nguyên nhân gốc rễ xung đột

Cuộc bỏ phiếu kết thúc với kết quả 11 phiếu thuận và 2 phiếu chống cùng 2 phiếu trắng từ Pakistan và Colombia, diễn ra ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra lời đe dọa chưa từng có rằng “cả một nền văn minh có thể sẽ biến mất đêm nay nếu Iran không mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược - và đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, vào cuối ngày 7/4, chưa đầy hai giờ trước thời hạn đặt ra, ông Trump đã rút lại lời đe dọa.

Nga và Trung Quốc kiên quyết bảo vệ lập trường phản đối dự thảo nghị quyết của Liên Hợp Quốc, viện dẫn lời đe dọa của ông Trump về việc “xóa sổ nền văn minh Iran” như bằng chứng cho thấy đề xuất này sẽ trao cho Mỹ và Israel “tấm vé trắng cho các hành động gây hấn tiếp diễn”, Đại sứ Nga Vassily Nebenzia cho hay.

Ông Nebenzia và Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc, ông Phó Thông, cho rằng nghị quyết không phản ánh đầy đủ nguyên nhân gốc rễ và hoàn cảnh cuộc xung đột khi không chỉ ra rằng Mỹ và đồng minh thân cận nhất của họ đã khởi đầu cuộc chiến hiện đang leo thang này.

Trong một tuyên bố, ông Phó Thông nhấn mạnh nghị quyết “rất dễ bị hiểu sai hoặc thậm chí bị lạm dụng”, và nếu được thông qua “sẽ gửi đi thông điệp sai lầm và gây ra hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng”.

Ngay sau đó, Nga và Trung Quốc đã trình một dự thảo nghị quyết, theo tài liệu mà AP có được, kêu gọi tất cả các bên ngừng hoạt động quân sự và lên án các cuộc tấn công nhằm vào dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự. Ông Nebenzia nói với báo giới rằng dự thảo này đã sẵn sàng để đưa ra bỏ phiếu.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Bahrain, Abdullatif bin Rashid Al Zayani cho rằng việc không thông qua nghị quyết đã “gửi đi tín hiệu rằng mối đe dọa đối với các tuyến đường thủy quốc tế có thể bị bỏ qua mà không có bất kỳ hành động quyết đoán nào từ tổ chức quốc tế chịu trách nhiệm duy trì hòa bình và an ninh quốc tế”.

Ông Al-Zayani nói thêm, các quốc gia vùng Vịnh sẽ tăng cường nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn các cuộc tấn công của Iran và bảo vệ tự do hàng hải.

Về phần mình, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir-Saeid Iravani cảm ơn các đồng minh trong Hội đồng Bảo an vì đã từ chối thông qua nghị quyết.

“Văn bản dự thảo này đã mô tả một cách vô căn cứ và sai lệch các biện pháp hợp pháp của Iran tại eo biển Hormuz, vốn được thực hiện trong khuôn khổ quyền tự vệ chính đáng theo Hiến chương Liên Hợp Quốc, như những mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế”, ông Amir-Saeid Iravani phát biểu.

Dự thảo nghị quyết được sửa đổi nhiều lần

Ngay cả khi được thông qua, nghị quyết này khó có thể tác động đến cuộc chiến hiện đã bước sang tuần thứ sáu, bởi các điều khoản đã được "giảm nhẹ" đáng kể nhằm thuyết phục Moscow và Bắc Kinh bỏ phiếu trắng thay vì phủ quyết, theo AP.

Đề xuất ban đầu của các nước vùng Vịnh cho phép các quốc gia sử dụng “mọi biện pháp cần thiết” để đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz và ngăn chặn các nỗ lực đóng cửa tuyến đường này.

Sau khi Nga, Trung Quốc và Pháp - đều là thành viên thường trực có quyền phủ quyết của Hội đồng Bảo an - bày tỏ phản đối việc cho phép sử dụng vũ lực, nghị quyết đã được sửa đổi để loại bỏ mọi đề cập đến hành động tấn công. Dự thảo chỉ cho phép “mọi biện pháp phòng thủ cần thiết”.

Tuy nhiên, nghị quyết tiếp tục được sửa đổi, với việc loại bỏ mọi đề cập đến việc Hội đồng Bảo an cho phép hành động và chỉ giới hạn các điều khoản trong phạm vi eo biển Hormuz. Các dự thảo trước đó còn bao gồm cả vùng biển lân cận.

Nghị quyết bị phủ quyết hôm 7/4 yêu cầu Iran chấm dứt cản trở tự do hàng hải qua eo biển và tấn công cơ sở hạ tầng dân sự. Việc phủ quyết sẽ khuyến khích các quốc gia phối hợp nỗ lực nhằm đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz, bao gồm cả việc hộ tống các tàu thương mại và hàng hóa.

Lý do Bahrain thúc đẩy nghị quyết tại Liên Hợp Quốc

Đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bắt đầu từ ngày 28/2, Iran đã nhắm mục tiêu vào khách sạn, sân bay, khu dân cư và các cơ sở hạ tầng dân sự khác tại hơn 10 quốc gia, bao gồm cả các nước láng giềng vùng Vịnh của nước Cộng hòa Hồi giáo này, vốn là những nhà xuất khẩu dầu mỏ và khí đốt lớn nhất thế giới.

Các quốc gia vùng Vịnh xem việc Iran phong tỏa eo biển là mối đe dọa sống còn. Bahrain, quốc gia vùng Vịnh đang đóng vai trò Chủ tịch luân phiên Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc trong tháng này, đồng thời là đại diện Ả Rập duy nhất và là nơi đặt Hạm đội 5 của Mỹ, đã tích cực thúc đẩy hành động từ Liên Hợp Quốc.

Trước đó, đáp lại các cuộc tấn công của Iran vào các nước láng giềng vùng Vịnh, Hội đồng Bảo an đã thông qua một nghị quyết do Bahrain đề xuất vào ngày 11/3 lên án các “cuộc tấn công nghiêm trọng” và kêu gọi Tehran lập tức chấm dứt các cuộc tấn công này.

Nghị quyết đó, được thông qua với 13 phiếu thuận trong khi Nga, Trung Quốc bỏ phiếu trắng, cũng lên án các hành động của Iran tại eo biển Hormuz là mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế, đồng thời kêu gọi chấm dứt ngay lập tức mọi hành động cản trở vận chuyển hàng hải.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Nhiều quốc gia phối hợp để mở lại eo biển chiến lược Hormuz