Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, tính đến giữa năm 2026, Ban quản lý dự án phường Thanh Điền (tỉnh Tây Ninh) đã thực hiện vai trò chủ đầu tư, công bố hàng loạt quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho các dự án xây dựng, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông, trường học và mương thủy lợi trên địa bàn.

Tuy nhiên, khi đi sâu phân tích các hồ sơ thầu, báo cáo đánh giá E-HSDT và các quyết định phê duyệt, một dấu hiệu bất thường mang tính hệ thống đang liên tục được lặp lại: Tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước ở mức rất thấp, trúng thầu sát giá một cách đáng kinh ngạc.

Hàng tỷ đồng đầu tư công, tiết kiệm "nhỏ giọt"

Minh chứng rõ nét nhất cho câu chuyện tiết kiệm "nhỏ giọt" này là Gói thầu Thi công xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo giao thông) thuộc dự án Đường số 9 đường QL22B. Gói thầu này sử dụng nguồn vốn từ Ngân sách tỉnh hỗ trợ mục tiêu kết hợp với ngân sách phường, áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng.

Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 309/QĐ-BQLDA ngày 23/06/2026 do Giám đốc Ban quản lý dự án Lâm Thanh Bình ký, giá gói thầu được ấn định là 3.006.759.731 đồng. Sau quá trình tổ chức đấu thầu, Công ty TNHH Hiệp Ninh đã được xướng tên trúng thầu với mức giá đề nghị sau hiệu chỉnh là 3.003.213.627 đồng. Một phép tính toán học cơ bản chỉ ra rằng, đối với một dự án giao thông tiêu tốn hơn 3 tỷ đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước thông qua đấu thầu cạnh tranh chỉ 3.546.104 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm tương đương ở mức siêu thấp: khoảng 0,12%.

Kịch bản trúng thầu "sát giá" tiếp tục được tái hiện một cách hoàn hảo tại Gói thầu số 01: Thi công xây lắp thuộc dự án Nạo vét các tuyến mương nội đồng. Khác với thông tin nhầm lẫn về số Quyết định phê duyệt kết quả trong bản thảo cũ (quyết định số 227/QĐ-BQLDA thực chất là quyết định phê duyệt hồ sơ mời thầu E-HSMT ký ngày 29/05/2026), văn bản phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu chính thức của gói thầu này phải là Quyết định số 310/QĐ-BQLDA ngày 23/06/2026. Tại đây, giá gói thầu được chủ đầu tư đưa ra là 2.260.165.639 đồng. Vượt qua quá trình đánh giá, Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Thanh Điền đã trúng thầu với giá dự thầu sau hiệu chỉnh là 2.254.585.310 đồng. Tương tự như gói thầu trước, số tiền tiết kiệm lại vô cùng khiêm tốn, chỉ đạt 5.580.329 đồng, đẩy tỷ lệ tiết kiệm lùi về mức 0,25%.

Chưa dừng lại ở đó, bức tranh tài chính đấu thầu tại phường Thanh Điền còn ghi nhận Gói thầu Thi công xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo giao thông) thuộc dự án Đường hẻm 39, 45, 60, 65 ĐT.786. Tại dự án này, với giá gói thầu được duyệt là 2.323.254.556 đồng, Công ty TNHH Thông Thuận Phát đã dễ dàng trúng thầu với giá 2.320.000.000 đồng trong thế "một mình một ngựa" do chỉ có duy nhất một nhà thầu tham gia nộp hồ sơ dự thầu. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chỉ đạt 3.254.556 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm chạm đáy ở mức 0,14%.

Những đối thủ "kỳ lạ" và kịch bản trượt thầu khó hiểu

Điểm đáng chú ý trong các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp tại phường Thanh Điền không chỉ nằm ở con số tài chính, mà còn ở cách thức các đối thủ cạnh tranh "ngã ngựa" đầy khó hiểu.

Tại gói thầu Thi công xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo giao thông) thuộc dự án Đường số 9 đường QL22B, dữ liệu từ Báo cáo đánh giá E-HSDT cho thấy có hai nhà thầu tham dự. Trong khi Công ty TNHH Hiệp Ninh trúng thầu sát nút giá dự toán với giá trúng thầu 3.003.213.627 đồng (giá gói thầu là 3.006.759.731 đồng), thì đối thủ duy nhất là Công ty TNHH Xây dựng Thương mại và Dịch vụ Đồng Tiến lại bị loại ở bước đánh giá kỹ thuật do những lỗi hành chính vô cùng sơ đẳng. Cụ thể, các bản cam kết nguồn gốc vật tư ngày 01/6/2026, cam kết bảo hành công trình và cam kết uy tín nhà thầu ngày 01/6/2026 của nhà thầu này lại được... kính gửi sai tên Chủ đầu tư và Đơn vị tư vấn sang "Phòng Kinh tế xã Cầu Khởi" và "Công ty TNHH TV&ĐTXD Đại Hưng". Một lỗi sai ngớ ngẩn như kính gửi sai hoàn toàn địa chỉ cơ quan quản lý gói thầu đang xét khiến hồ sơ kỹ thuật bị đánh giá là "Không đạt". Điều này làm dấy lên nghi vấn lớn về việc liệu đây là sự yếu kém năng lực thực sự của một doanh nghiệp đi đấu thầu, hay là một lỗi sai cố ý để đóng vai "quân xanh" lót đường cho đối thủ về đích.

Kịch bản "tự buông vũ khí" tương tự tiếp tục xuất hiện tại gói thầu Thi công xây lắp thuộc dự án Nạo vét các tuyến mương nội đồng. Công ty TNHH Xây dựng Thủy lợi Thanh Toan ban đầu chào giá dự thầu sau giảm giá là 1.900.801.275,72 đồng (tỷ lệ giảm giá 3,8%, rẻ hơn đáng kể so với giá dự thầu 2.254.585.310 đồng của đơn vị trúng thầu là Công ty Cổ phần Xây dựng Thương mại Thanh Điền). Tuy nhiên, nhà thầu Thanh Toan lại bị Tổ chuyên gia của Công ty TNHH Tư vấn - Thương mại Ninh An loại ngay từ bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm. Lý do là nhà thầu này không phản hồi công văn làm rõ số 57/CV-CTY ngày 16/6/2026 của Đơn vị tư vấn về việc bổ sung tài liệu chứng minh khả năng huy động nhân sự để thực hiện gói thầu mặc dù thời hạn làm rõ kéo dài đến hết ngày 19/6/2026. Việc một doanh nghiệp đã nộp hồ sơ, chào mức giá cạnh tranh tiết kiệm cho ngân sách nhưng lại đột ngột "im lặng" và tự động bỏ cuộc giữa chừng khi được yêu cầu làm rõ năng lực thực tế là một tín hiệu "cờ đỏ" đáng ngờ về tính thực chất của môi trường cạnh tranh tại địa phương này.

Đáng nói hơn, kịch bản trượt thầu kỳ lạ này còn lặp lại tại gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Cải tạo, sửa chữa Trường Tiểu học Lê Thị Hồng Gấm. Công ty Cổ phần Ngọc Phúc nộp giá dự thầu cực kỳ cạnh tranh là 3.081.462.727,824 đồng (thấp hơn giá trúng thầu của Công ty TNHH Xây dựng Lê Phương đến hơn 244 triệu đồng). Tuy nhiên, nhà thầu Ngọc Phúc lại bị loại ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ của E-HSDT do nộp Bảo đảm dự thầu thiếu nội dung cam kết pháp lý cốt lõi là "cam kết thanh toán vô điều kiện, không hủy ngang cho Chủ đầu tư khi có yêu cầu bồi thường". Những sự trùng hợp về lỗi sơ đẳng của các nhà thầu bỏ giá thấp tại Phường Thanh Điền liên tục tạo điều kiện cho các nhà thầu khác trúng thầu sát giá dự toán.

Góc nhìn chuyên gia: Tín hiệu cảnh báo về tính thực chất

Việc hàng loạt gói thầu xây lắp tại cùng một đơn vị là Ban quản lý dự án phường Thanh Điền có tỷ lệ tiết kiệm siêu thấp dưới 0,5%, đi kèm với sự "rơi rụng" của các đối thủ cạnh tranh do những sai sót hành chính cơ bản, đang đi ngược lại nỗ lực nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công của Chính phủ theo tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg.

Dưới lăng kính pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) đánh giá: "Mục đích cốt lõi của việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng là tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch, từ đó lựa chọn được nhà thầu có năng lực tốt nhất với chi phí tiết kiệm nhất cho ngân sách. Khi tỷ lệ tiết kiệm liên tục rơi vào khoảng 0,1% đến 0,2% tại nhiều dự án khác nhau của cùng một chủ đầu tư, đó là một dấu hiệu bất thường cần làm rõ về tính thực chất của cuộc đấu thầu. Việc các đối thủ trượt thầu vì những lỗi cơ bản hoặc tự ý bỏ cuộc giữa chừng càng làm tăng thêm sự hoài nghi về môi trường cạnh tranh tại địa phương này".

Phân tích sâu hơn từ hồ sơ pháp lý, các lỗi loại thầu của đối thủ được ghi nhận rất rõ nét. Ví dụ, tại gói thầu thi công Trường Tiểu học Lê Thị Hồng Gấm, nhà thầu đối thủ bị loại trực tiếp ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ do thư bảo lãnh dự thầu thiếu nội dung cam kết pháp lý cốt lõi về nghĩa vụ thanh toán vô điều kiện và không hủy ngang cho chủ đầu tư. Hay tại gói thầu Đường số 9 QL22B, nhà thầu đối thủ bị loại do đính kèm các bản cam kết kính gửi nhầm tên chủ đầu tư sang Phòng Kinh tế một xã khác. Đối với các gói thầu chỉ định thầu rút gọn quy mô nhỏ dưới 2 tỷ đồng như dự án Nạo vét Kênh Ao Hồ hay Sửa chữa Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công, mặc dù pháp luật không bắt buộc áp dụng tỷ lệ tiết kiệm tối thiểu 5% theo Công văn số 5557/BTC-QLDT, việc tỷ lệ giảm giá thương thảo của các gói thầu này lặp đi lặp lại ở mức cực thấp dưới 0,5% là thực tế đáng lưu ý.

Căn cứ vào Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, các nguyên tắc về cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế là bắt buộc trong mọi hoạt động lựa chọn nhà thầu. Để đảm bảo kỷ cương hành chính và trách nhiệm giải trình cuối cùng trước pháp luật, Ban quản lý dự án phường Thanh Điền cần có những giải trình thỏa đáng, minh bạch hóa toàn bộ quy trình lập dự toán, khảo sát giá gói thầu, cũng như hoạt động kiểm soát chất lượng của các đơn vị tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.