Thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc tràn lan, nhiều người bị ốm không dám mua thuốc uống

 “Tôi cứ nghĩ mua ở nhà thuốc lớn là yên tâm, ai ngờ nguy hiểm lại đến từ chỗ tin tưởng nhất”, chị Nguyễn Thùy Dương (32 tuổi, trú tại Hà Đông, Hà Nội) hoang mang trước thông tin nhà thuốc An An (số 153 tổ dân phố 14, phường Kiến Hưng, Hà Đông) bán loại Theophylline 200mg không nhãn phụ tiếng Việt, không rõ nguồn gốc. Kết quả kiểm nghiệm cho thấy, loại thuốc này hàm lượng chỉ đạt 6,3% so với ghi trên bao bì.

Con nhỏ bị hen nên chị Dương thường xuyên đến nhà thuốc An An để mua thuốc, từ khi đọc được tin cơ sở này bị phát hiện bán thuốc không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định ghi nhãn, chị như “ngồi trên đống lửa”.

Dù con vẫn ăn ngủ bình thường, nhưng chị lo lắng những viên thuốc từng cho con uống có thể là giả, gây ảnh hưởng lâu dài đến gan, thận, thậm chí thần kinh.

 Không chỉ chị Dương, nhiều phụ huynh và người dân quanh khu vực cũng rơi vào tâm lý bất an. Họ lo sợ những viên thuốc tưởng như đang điều trị lại có thể là mầm gây biến chứng âm thầm.

Rơi vào hoàn cảnh tương tự, anh Nguyễn Văn Dũng (34 tuổi, Đống Đa, Hà Nội) hoang mang khi hiệu thuốc Đức Anh (số 8 đường Huỳnh Thúc Kháng) gần nhà vừa bị phát hiện kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc.

Cách đây một tuần, toàn bộ 7 mẫu thuốc được Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc Hà Nội lấy tại cửa hàng đều không rõ nguồn gốc, chất lượng. Trong đó, đa phần các loại thuốc điều trị tiểu đường, tim mạch, cúm, trào ngược dạ dày không có giấy phép lưu hành hay chứng từ nhập khẩu.

"Mẹ tôi bị tiểu đường gần 5 năm nay, hầu hết các loại thuốc được bác sĩ kê đơn tôi đều tin tưởng mua ở hiệu thuốc này. Khi nghe được thông tin trên, tôi lo lắng đến mất ăn mất ngủ, không biết trong số những thuốc kém chất lượng kia có loại nào tôi từng mua cho mẹ dùng hay không?", anh nói. Cảm giác bị lừa dối khiến anh không chỉ lo về sức khỏe mà còn dằn vặt chủ quan với chính cơ thể mình và người thân.

Không chỉ vậy, thông tin tràn lan các loại thuốc giả, cửa hàng, công ty sản xuất dược kém chất lượng bị phanh phui khiến gia đình anh Dũng càng thêm mất niềm tin. Thậm chí mấy ngày nay thời tiết thay đổi, anh Dũng bị cảm cúm, mệt mỏi nhưng không dám mua thuốc uống, vì sợ mua phải thuốc giả. Anh và vợ quyết định tìm đến các mẹo đông y, chữa bằng phương pháp xông lá cây... "Dẫu biết đây không phải là cách lâu dài nhưng tôi không biết phải làm sao khi niềm tin vào các nhà thuốc đã không còn", anh cho hay.

Theo ông Tạ Mạnh Hùng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), nguyên nhân tràn lan việc buôn bán thuốc giả, kém chất lượng đến từ nhiều phía. Trong đó, các chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe, các nhà thuốc buông lỏng kiểm soát đầu vào, mua hàng không hóa đơn chứng từ. Còn thói quen của người dân thì vẫn mua theo truyền miệng hoặc qua mạng, thay vì đến cơ sở y tế.

Chính phủ, ngành Y tế ban hành nghị định 117 để xử phạt các hành vi buôn bán, sản xuất hàng thuốc giá nhưng cũng chỉ là phạt hành chính vài triệu đồng cho mỗi lần vi phạm, trong khi một hộp thuốc giả có thể gây tổn hại sức khỏe cả đời.

Bộ Y tế từng ghi nhận vụ việc sản xuất, buôn bán thuốc giả quy mô lớn tại Thanh Hóa, buộc phải phối hợp cùng công an lập chuyên án điều tra, triệt phá đường dây. Năm 2024, hệ thống kiểm nghiệm trên cả nước lấy hơn 43.000 mẫu thuốc, phát hiện 228 mẫu không đạt, trong đó 23 mẫu bị nghi ngờ là thuốc giả. Một số thuốc bị làm giả phổ biến gồm cefixim, cefuroxime, salbutamol, mebendazole, tetracyclin.

Để giải quyết được tình trạng này, Bộ Y tế nhiều lần đề nghị UBND các tỉnh thành đầu tư cho hệ thống kiểm nghiệm địa phương, từ trang thiết bị đến đào tạo nhân lực, nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn từ gốc.

Hiện Bộ Y tế xây dựng kế hoạch tổng thể chống thuốc giả, bao gồm: Rà soát, siết chặt quy định pháp luật, nâng mức xử phạt hành vi buôn bán thuốc giả; kết nối cơ sở dữ liệu thuốc có giấy phép lưu hành, truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ mã QR; tăng cường kiểm tra, giám sát định kỳ và đột xuất tại nhà thuốc, đặc biệt trên kênh thương mại điện tử.

Bộ Y tế phối hợp liên ngành với Bộ Công Thương, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch, lực lượng quản lý thị trường để xử lý thuốc bán online trái phép; đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức người dân trong việc mua thuốc đúng nơi, đúng nguồn gốc.

Từ ngày 15/5 đến 15/6, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý thuốc giả và hàng kém chất lượng trên toàn quốc. Tại các địa phương, tổ công tác do chủ tịch UBND phụ trách, phối hợp lực lượng liên ngành truy quét vi phạm.

Từ đầu năm đến nay, cả nước xử lý hơn 34.000 vụ vi phạm, trong đó hơn 1.100 vụ liên quan đến sản xuất, kinh doanh hàng giả, vi phạm sở hữu trí tuệ. Tổng số tiền xử phạt nộp ngân sách gần 4.900 tỷ đồng, hơn 1.400 vụ bị khởi tố hình sự.

Thủ tướng nhấn mạnh, việc buôn lậu, làm giả thuốc và thực phẩm chức năng không chỉ là tội ác với sức khỏe cộng đồng mà còn làm tổn hại uy tín quốc gia.