Thách thức với UAE trong cuộc xung đột ở Trung Đông

Trong nhiều thập kỷ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tự quảng bá là một "thiên đường" cho hoạt động kinh doanh quốc tế giữa một Trung Đông đầy biến động và bất ổn. Tuy nhiên, làn sóng bất ổn đó giờ đây đã tràn vào quốc gia này, thử thách mô hình kinh tế của UAE chưa từng có tiền lệ.

UAE chịu ảnh hưởng vì xung đột Mỹ - Iran

UAE, đồng minh thân cận của Mỹ và Israel, đã phải hứng chịu nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran trong cuộc chiến hơn bất kỳ quốc gia nào khác. Các cuộc tấn công này - cùng với việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz - đã khiến xuất khẩu dầu thô và khí đốt tự nhiên của UAE giảm hơn một nửa. Ngành du lịch và tổ chức sự kiện của nước này cũng chịu ảnh hưởng nặng nề.

UAE vẫn thể hiện sự bình thản, dù đang tiến hành những thay đổi lớn. Gần đây, UAE công bố kế hoạch xây dựng thêm một đường ống dẫn dầu nhằm giảm phụ thuộc vào eo biển Hormuz, đồng thời rút khỏi tổ chức OPEC để có thể tăng sản lượng năng lượng trong dài hạn - điều đã được cân nhắc từ trước khi cuộc chiến Mỹ - Iran nổ ra.

Dù Mỹ và Israel là những bên khởi đầu cuộc chiến, UAE cũng bị cuốn sâu vào vòng xoáy xung đột. Một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái hôm 17/5 nhằm vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của nước này đã nêu bật những rủi ro vẫn còn tồn tại ngay cả khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đang được duy trì.

Nhờ sở hữu nguồn dự trữ ngoại tệ lớn, những gián đoạn kinh tế do chiến sự gây ra cho đến nay dường như chưa khiến UAE phải đối mặt với tình trạng mất việc làm hàng loạt hay làn sóng doanh nghiệp nước ngoài rút khỏi thị trường. Tuy nhiên, khi tình trạng bế tắc càng kéo dài và hoạt động kinh doanh bình thường bị cản trở, hình ảnh của UAE - yếu tố then chốt thu hút đầu tư và doanh nghiệp quốc tế - càng bị đe dọa.

Giới chức UAE cảnh báo sẽ có hành động quân sự đáp trả Iran.

Bộ Ngoại giao UAE tối 17/5 tuyên bố: “UAE sẽ không dung thứ bất kỳ mối đe dọa nào đối với an ninh và chủ quyền của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào. UAE bảo lưu đầy đủ các quyền hợp pháp, chủ quyền, ngoại giao và quân sự để đáp trả mọi mối đe dọa, cáo buộc hoặc hành động thù địch”.

UAE theo đuổi chính sách đối ngoại quyết đoán hơn

Hiện dư luận vẫn chưa rõ UAE sẽ phản ứng thế nào trước vụ tấn công nhà máy điện hạt nhân Barakah, vốn không gây rò rỉ phóng xạ và chưa làm gián đoạn hoạt động của nhà máy nằm ở sa mạc phía tây xa xôi của Abu Dhabi này.

UAE là liên bang gồm 7 tiểu vương quốc. Cơ quan quyền lực tối cao là Hội đồng Tối cao Liên bang. Tuy nhiên, theo AP, quyền quyết định chủ yếu nằm trong tay Tổng thống Sheikh Mohammed bin Zayed Al Nahyan - Tiểu vương của Abu Dhabi và gia tộc ông.

Các nhà phân tích nhận định, gia tộc cầm quyền ở UAE đã theo đuổi chính sách đối ngoại quyết đoán hơn trong nhiều thập kỷ qua, bao gồm việc tham chiến tại Yemen chống lại lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn. UAE cũng góp phần đưa Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah el-Sissi lên nắm quyền năm 2013, và bị cáo buộc cung cấp vũ khí cho các bên trong các cuộc nội chiến ở Sudan và Libya, điều mà UAE phủ nhận.

Tổng thống UAE, người hiếm khi phát biểu trước công chúng, chỉ đưa ra nhận xét ngắn gọn về cuộc chiến trên truyền thông nhà nước khi đến thăm những người bị thương do các cuộc tấn công của Iran tại một bệnh viện hồi tháng Ba.

“UAE hấp dẫn, UAE xinh đẹp, UAE là hình mẫu. Nhưng chúng tôi không phải 'con mồi' dễ dàng”, Tổng thống UAE cảnh báo tới các đối thủ khi đó.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là UAE không chịu tổn thất.

Dấu hiệu cảnh báo về kinh tế

Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã cản trở khả năng xuất khẩu dầu thô và khí đốt tự nhiên của UAE, dù một số tàu chở dầu vẫn vượt qua được. UAE có thể xuất khẩu khoảng 1,8 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua đường ống dẫn đến Fujairah, thành phố có cảng dầu nằm ngoài eo biển trên Vịnh Oman. UAE đang nỗ lực đẩy nhanh xây dựng đường ống thứ hai để tăng gấp đôi công suất này.

Thị trường du lịch và hội nghị của UAE - ước tính chiếm hơn 12% tổng sản phẩm quốc nội - cũng bị ảnh hưởng nặng nề.

Kể từ khi cuộc xung đột Mỹ - Iran nổ ra ngày 28/2, hơn 70 sự kiện dự kiến tổ chức tại UAE đã bị hoãn, hủy hoặc chịu tác động, theo Northbourne Advisory, một công ty truyền thông có trụ sở tại Qatar theo dõi tác động của chiến tranh. Chính phủ UAE không ban hành lệnh cấm tổ chức sự kiện, nhưng các nhà tổ chức có thể đã thay đổi kế hoạch do “rủi ro trách nhiệm pháp lý”, công ty này cho biết.

Ngày 4/5, hãng hàng không Emirates thông báo đã khôi phục gần như toàn bộ lịch bay từ sân bay quốc tế Dubai, sân bay bận rộn nhất thế giới nhiều năm liền về lượng khách quốc tế. Tuy nhiên, cùng ngày, Iran đã tiến hành nhiều cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, khiến điện thoại di động phát cảnh báo và cộng đồng doanh nghiệp UAE lo lắng, trong khi họ mong muốn sớm trở lại trạng thái bình thường.

Có vẻ như sân bay đang xây dựng một lưới bảo vệ quanh các bồn chứa nhiên liệu máy bay, nhưng giới chức tại đây từ chối bình luận.

Các khách sạn, bao gồm cả Burj Al Arab mang tính biểu tượng của Dubai với hình dáng cánh buồm, đã đóng cửa để sửa chữa khi tỷ lệ lấp đầy giảm xuống còn khoảng 20%. Moody’s Analytics dự báo tỷ lệ này sẽ giảm còn 10% trong quý II, so với 80% trước chiến sự.

Moody’s cảnh báo tỷ lệ lấp đầy khách sạn có thể duy trì ở mức thấp đến hết năm 2026, khi du khách vẫn còn e ngại ngay cả sau khi xung đột lắng dịu.

Trong một phân tích công bố hôm 18/5, Viện Tài chính Quốc tế nhận định: “Sự cởi mở của Dubai khiến thành phố dễ bị tổn thương trước các cú sốc về du lịch, hậu cần và niềm tin, trong khi bảng cân đối tài chính và tài sản năng lượng của Abu Dhabi giúp liên bang có khả năng chống chịu”.

Dù vậy, Dubai đang nỗ lực chứng minh họ vẫn mở cửa. Cuối tuần qua, Dubai tổ chức phiên bản rút gọn của triển lãm nghệ thuật thường niên Art Dubai.

Một nghệ sĩ, Solimán López đến từ Tây Ban Nha, cho biết, xung đột khiến việc mang tác phẩm đến triển lãm trở nên khó khăn. “Nhưng tôi tự nhủ phải cố gắng hết sức, vì tôi tin đây là bối cảnh hoàn hảo để nói về chủ đề này trong khu vực”, nghệ sĩ chia sẻ.

Một nghệ sĩ khác, Alfred Tarazi đến từ Beirut, cho biết ông bà của mình từng sống qua hai cuộc thế chiến. “Cuộc sống không dừng lại trong chiến tranh thế giới. Chúng ta chỉ có thể đối trọng với bạo lực bằng văn hóa”, ông nói.