Dù thường được gọi là cà chua thân gỗ, loài cây mang tên khoa học Solanum betaceum không phải là kết quả lai tạo giữa cà chua và cây thân gỗ. Đây là một loài cây riêng biệt thuộc chi Solanum – cùng "đại gia đình" với cà chua, khoai tây, cà tím và nhiều loài cà khác. Có nguồn gốc từ vùng núi Andes ở Nam Mỹ, đặc biệt là Peru, Ecuador, Bolivia và Colombia, cà chua thân gỗ đã được con người trồng từ hàng trăm năm trước và ngày nay phổ biến tại New Zealand, Úc, Chile cũng như nhiều vùng khí hậu mát trên thế giới.

Ảnh: ebay

Khác với cây cà chua thông thường chỉ sống một hoặc hai năm, Solanum betaceum là cây thân gỗ nhỏ sống lâu năm, có thể cao từ 2–5 mét. Thân cây hóa gỗ khi trưởng thành nhưng vẫn khá mềm và giòn. Lá lớn, hình tim, có mùi đặc trưng khi vò nát. Sau khi trồng khoảng hai năm, cây bắt đầu cho những chùm quả hình bầu dục dài 4–10 cm với màu sắc rất bắt mắt: đỏ tươi, đỏ sẫm, cam hoặc vàng tùy giống.

Ảnh: malawidevelopment.wordpress

Mặc dù mang tên "cà chua", hương vị của quả cà chua thân gỗ lại khá khác biệt. Phần thịt quả có vị chua ngọt pha chút hương thơm của chanh dây, mận và cà chua, trong khi lớp vỏ hơi đắng nên thường được bóc bỏ trước khi ăn. Quả có thể dùng tươi, làm sinh tố, mứt, nước ép, salad hoặc chế biến thành nước sốt ăn kèm thịt và hải sản. Tại New Zealand, cà chua thân gỗ được xem là một loại trái cây cao cấp và là nguyên liệu quen thuộc trong nhiều món tráng miệng.

Không chỉ hấp dẫn về hương vị, cà chua thân gỗ còn giàu vitamin C, vitamin A, vitamin E, kali, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa như anthocyanin hoặc carotenoid, tùy theo màu quả. Nhờ đó, loại quả này thường được đánh giá cao trong chế độ ăn lành mạnh, dù không phải là "siêu thực phẩm" có tác dụng thần kỳ như một số quảng cáo trên mạng.

Ảnh: Wikimedia Commons

Ở Việt Nam, cây phát triển khá tốt tại những vùng khí hậu mát như Đà Lạt, Măng Đen hay Sa Pa. Cây ưa nhiệt độ khoảng 15–25°C, đất tơi xốp, thoát nước tốt và không chịu được ngập úng hoặc sương giá kéo dài. Với tán lá xanh mướt cùng những chùm quả rực rỡ treo lủng lẳng trên cành, cà chua thân gỗ còn được nhiều người trồng làm cây cảnh ăn quả trong sân vườn.

Cà chua thân gỗ là minh chứng thú vị cho sự đa dạng đáng kinh ngạc của chi Solanum. Dù mang cái tên quen thuộc, loài cây này lại sở hữu hình dáng, vòng đời và hương vị rất riêng, nhắc chúng ta rằng thiên nhiên luôn chứa đựng những bất ngờ vượt ngoài trí tưởng tượng.