Public Bank Việt Nam: 'Nghệ thuật' cân đối lợi nhuận và nghịch lý nợ nhóm 5 [Kỳ 1]

Báo cáo tài chính năm 2025 của Ngân hàng TNHH MTV Public Việt Nam (PBVN) vừa công bố ghi nhận một kết quả "đẹp" trên bề mặt với lợi nhuận tăng trưởng dương và tỷ lệ nợ xấu kéo giảm về dưới 3%. Thế nhưng, sự thăng hoa này thực chất chỉ là một "kỹ thuật kế toán" thông qua việc cắt giảm mạnh tay chi phí dự phòng, trong khi rủi ro thực tế lại đang phình to tại nhóm nợ nguy hiểm nhất.

Lợi nhuận "thoát hiểm" nhờ chiếc phanh dự phòng

Nhìn vào bức tranh tổng thể năm 2025, Public Bank Việt Nam cho thấy tốc độ mở rộng quy mô khá ấn tượng. Tổng dư nợ cho vay khách hàng đạt 33.143 tỷ đồng, tăng trưởng 13,7% so với mức 29.150 tỷ đồng của năm 2024. Tiền gửi của khách hàng cũng tăng 8,8%, đạt 26.388 tỷ đồng.

Tuy nhiên, mảng kinh doanh cốt lõi là hoạt động tín dụng lại phát đi tín hiệu đáng lo ngại: Thu nhập lãi thuần cốt lõi giảm 5,5%, từ 1.292,69 tỷ đồng xuống còn 1.221,49 tỷ đồng. Sự hụt hơi này buộc ngân hàng phải cậy nhờ vào sự đảo chiều ngoạn mục của mảng kinh doanh ngoại hối (đạt 118 tỷ đồng, so với mức âm 34,2 tỷ của năm 2024) để giữ tổng thu nhập hoạt động (TOI) tăng trưởng nhẹ ở mức 1.414 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong khi doanh thu gần như đi ngang khi đạt 1.414 tỷ đồng, chi phí hoạt động của ngân hàng lại phình to tới 16,6%, chiếm 1.034 tỷ đồng. Hệ quả tất yếu là lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng rủi ro tín dụng lao dốc mạnh 24,6%, chỉ còn 379,3 tỷ đồng.

Để cứu vãn một năm tài chính suy giảm, Public Bank Việt Nam đã sử dụng chiếc "phanh kỹ thuật": Cắt giảm tới 73,6% chi phí dự phòng rủi ro tín dụng, từ 183,9 tỷ đồng năm 2024 xuống chỉ còn 48,5 tỷ đồng trong năm 2025. Nhờ động thái này, ngân hàng mới có thể báo lãi sau thuế đạt 264,79 tỷ đồng, tăng trưởng nhẹ 6%.

Sự thật sau con số nợ xấu dưới "trần" 3%

Về mặt quản lý, việc Public Bank Việt Nam kéo giảm tỷ lệ nợ xấu nội bảng (NPL) từ 3,13% (cuối năm 2024) xuống còn 2,84% (cuối năm 2025) được xem là điểm sáng giúp ngân hàng hoàn thành mục tiêu dưới ngưỡng 3% của Ngân hàng Nhà nước. Nhưng đi sâu vào cấu trúc 5 nhóm nợ, một nghịch lý nguy hiểm xuất hiện.

Trong khi nợ nhóm 3 (nợ dưới tiêu chuẩn) giảm 36,82% và nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) giảm 39,97%, thì nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) lại tăng vọt 20,47%, từ 640 tỷ đồng lên tới 771 tỷ đồng.

Bản chất của sự sụt giảm nợ nhóm 3 và 4 không phải do khách hàng đã trả được nợ, mà là do các khoản nợ cũ quá hạn không được xử lý thực chất đã "chín muồi" và nhảy nhóm có hệ thống sang nhóm nợ nguy hiểm nhất. Tính đến cuối năm 2025, nợ nhóm 5 đã chiếm tỷ trọng tuyệt đối 82,04% trong tổng cơ cấu nợ xấu của toàn ngân hàng.

Chuyên gia Tài chính Quốc Vũ cho rằng, việc trích lập dự phòng rủi ro giảm mạnh hơn 73% trong bối cảnh nợ nhóm 5 tăng hơn 20% là một tín hiệu bất thường về mặt quản trị rủi ro. Theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN, nợ nhóm 5 bắt buộc phải trích lập dự phòng cụ thể lên tới 100%. Public Bank Việt Nam có thể đã tận dụng tối đa giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm (bất động sản, máy móc) để giảm nghĩa vụ trích lập trên sổ sách nhằm cứu vãn con số lợi nhuận trước mắt. Tuy nhiên, nếu tính thanh khoản của tài sản bảo đảm trên thị trường đóng băng, áp lực trích lập dự phòng bù trong năm 2026 sẽ là một 'quả bom nổ chậm' đe dọa trực tiếp đến dòng tiền thực của nhà băng này.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2]: Vi phạm tại các chi nhánh Public Bank Việt Nam: 'Lỗ hổng' từ những mắt xích mặt tiền

​