Nhân viên an ninh bị tố giả danh công an và vi phạm quyền khách hàng

Ngày 8/6/2026, trên các diễn đàn mạng xã hội lan truyền chóng mặt bài viết cùng đoạn clip của tài khoản chị N. tố cáo việc ba mẹ con chị bị "nghi ngờ ăn cắp đồ", bị lôi kéo, kiểm tra túi đồ... ngay trước bãi gửi xe của Trung tâm thương mại Aeon Mall Long Biên (Hà Nội). Sự việc nhanh chóng thu hút hàng ngàn lượt chia sẻ và bình luận bày tỏ sự bất bình lớn từ dư luận xã hội.

Để hiểu hơn về hành vi của nhân viên an ninh trung tâm thương mại này, PV Báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng - Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội).

Thưa luật sư, theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhân viên an ninh (bảo vệ) của một trung tâm thương mại tư nhân có quyền giữ người, áp giải, hoặc ép buộc khách hàng về phòng làm việc khi mới chỉ dừng lại ở mức độ "nghi ngờ" hay không? Và nhân viên an ninh Trung tâm thương mại có quyền khám xét người hoặc tài sản của khách hàng như vậy không?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Nhân viên an ninh tại các trung tâm thương mại hay siêu thị thực chất là người lao động thuộc các công ty dịch vụ bảo vệ hoặc nhân sự nội bộ của doanh nghiệp, hoàn toàn không phải là lực lượng thực thi pháp luật. Lực lượng này chỉ có quyền giữ người trong trường hợp duy nhất là bắt người phạm tội quả tang khi có bằng chứng rõ ràng, trực tiếp không dựa vào sự nghi ngờ. Nếu chỉ dừng lại ở mức độ nghi ngờ, họ tuyệt đối không có quyền tự ý lục soát người, khám xét túi xách cá nhân hay dùng vũ lực cưỡng chế, áp giải khách hàng về phòng làm việc khi chưa được sự đồng ý của họ.

Trong trường hợp khách hàng không hợp tác hoặc vụ việc có tính chất phức tạp, ban quản lý trung tâm thương mại có trách nhiệm giữ nguyên hiện trường, mời khách hàng phối hợp chờ đợi và báo ngay cho cơ quan Công an sở tại đến giải quyết theo đúng thẩm quyền. Mọi biện pháp tự ý vượt quá giới hạn này đều là hành vi xâm phạm trái pháp luật đến quyền tự do thân thể của công dân.

Hành vi xô đẩy, lôi kéo ba mẹ con chị N. của nhân viên an ninh (gây hoảng loạn cho trẻ em) có cấu thành hành vi "Hành hung người khác" hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác" (dù là tổn hại về tinh thần) không và sẽ bị xử lý thế nào?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Nếu kết quả xác minh của cơ quan chức năng cho thấy có việc nhân viên an ninh dùng vũ lực, xô đẩy, lôi kéo khách hàng trái pháp luật, thì tùy vào tính chất, mức độ và hậu quả thực tế, hành vi này sẽ bị xử lý như sau:

Về hành chính, nếu hành vi xô đẩy, lôi kéo chưa gây thương tích đáng kể nhưng thô bạo, gây mất trật tự công cộng và xúc phạm đến thân thể người khác thì có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Về trách nhiệm dân sự, người bị xâm phạm có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tinh thần, chi phí điều trị (nếu có), thu nhập bị mất hoặc giảm sút và các tổn thất hợp lý khác theo Bộ luật Dân sự 2015. Nếu người thực hiện hành vi là nhân viên đang làm nhiệm vụ, đơn vị sử dụng lao động có thể phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường.

Về trách nhiệm hình sự: Trường hợp gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe có tỷ lệ tổn thương cơ thể theo luật định hoặc thuộc các trường hợp luật quy định, người thực hiện có thể bị xem xét về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự.

Nếu như đúng theo phản ánh của khách hàng, việc nhân viên an ninh mặc thường phục, ban đầu tự xưng là "công an" để tiếp cận khách hàng, sau đó mới xuất trình thẻ an ninh nội bộ có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự hành chính về tội "Giả danh công chức, viên chức" hoặc "Mạo danh người có thẩm quyền" hay không?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Khi có chứng cứ chứng minh nhân viên an ninh đã tự nhận mình là cán bộ công an nhằm tạo áp lực buộc khách hàng phải chấp hành yêu cầu của mình thì đây là hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Về mặt hành chính, hành vi này có dấu hiệu vi phạm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 25 Nghị định 282/2025/NĐ-CP về việc hành vi giả danh lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở. Mức phạt tiền cho hành vi vi phạm này sẽ từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng.

Về mặt hình sự, hành vi này có dấu hiệu cấu thành Tội giả mạo chức vụ, cấp bậc, vị trí công tác được quy định tại Điều 338 Bộ luật Hình sự. Theo đó, người nào giả mạo chức vụ, cấp bậc, vị trí công tác thực hiện hành vi trái pháp luật nhưng không nhằm mục đích chiếm đoạt tài sản thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Tuy nhiên, nếu nhân viên chỉ nói miệng trong lúc nóng giận nhằm "dọa" khách hàng phối hợp, sau đó chủ động xuất trình thẻ nội bộ và chưa gây ra hậu quả nghiêm trọng về tài sản hay thể xác, việc xử lý có thể sẽ dừng lại ở mức xử phạt vi phạm hành chính. Cơ quan điều tra sẽ làm rõ chính xác câu chữ, hoàn cảnh tiếp xúc để đưa ra kết luận cuối cùng.

Việc nhân viên an ninh nói "Chắc chắn chị ăn cắp đồ" và kiểm tra đồ trước đám đông khi chưa có chứng cứ, dẫn đến việc nhiều người hiếu kỳ tụ tập, có đủ yếu tố cấu thành tội "Vu khống” hay "Xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác" hay không thưa luật sư?

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Việc một nhân viên công khai khẳng định một công dân là kẻ trộm khi chưa có bất kỳ căn cứ pháp lý hay chứng cứ rõ ràng nào, lại thực hiện ngay tại nơi công cộng đông người, là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự và uy tín cá nhân. Dưới góc độ hình sự, hai tội danh này được phân định rất rõ:

Để cấu thành Tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự đòi hỏi phải có hành vi bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Còn đối với Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự yêu cầu hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác. Do đó, việc có đủ yếu tố cấu thành tội vu khống hoặc làm nhục người khác hay không sẽ phụ thuộc vào việc cơ quan chức năng xác định được yếu tố cố ý, mức độ xúc phạm, phạm vi lan truyền thông tin và hậu quả thực tế.

Dù chưa đến mức xử lý hình sự, cá nhân nhân viên vẫn sẽ phải đối diện với việc có thể xử phạt hành chính. Đồng thời, cá nhân nhân viên vi phạm và phía trung tâm thương mại phải chịu trách nhiệm dân sự, công khai xin lỗi và bồi thường thiệt hại tổn thất tinh thần cho gia đình khách hàng theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Nếu có trường hợp khách hàng lấy đồ, khách hàng không phối hợp làm việc, thì nhân viên an ninh của Trung tâm thương mại phải làm gì để không vi phạm quy định cũng như bảo đảm tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng?.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng: Trong môi trường kinh doanh, các trung tâm thương mại hoàn toàn có quyền thực hiện các biện pháp nghiệp vụ để bảo vệ tài sản doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy trình xử lý nghi ngờ mất cắp bắt buộc phải được vận hành một cách văn minh, thượng tôn pháp luật. Trước hết, nhân viên phải mặc đồng phục, đeo thẻ rõ ràng, tiếp cận khách hàng một cách lịch sự, nhã nhặn như giới thiệu rõ họ tên, chức danh, nhiệm vụ; thông báo lý do nghi ngờ một cách lịch sự, khách quan; mời khách hàng phối hợp làm việc trên tinh thần tự nguyện; trích xuất camera, kiểm tra hóa đơn, đối chiếu hàng hóa bằng các biện pháp nghiệp vụ phù hợp; không công khai cáo buộc khách hàng là người trộm cắp khi chưa có kết luận; không sử dụng vũ lực, đe dọa, xúc phạm hoặc ép buộc khách hàng. Trường hợp phát hiện dấu hiệu phạm tội rõ ràng hoặc khách hàng không hợp tác và có nguy cơ bỏ trốn, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan công an để xử lý theo thẩm quyền.

Đối với các trung tâm thương mại, việc đào tạo đội ngũ bảo vệ, an ninh về kỹ năng ứng xử, quy trình xử lý nghi ngờ mất cắp và bảo vệ quyền khách hàng là hết sức quan trọng. Một hành xử thiếu chuẩn mực của cá nhân an ninh không chỉ dẫn đến các ranh giới vi phạm pháp luật mà còn gây thiệt hại vô cùng nặng nề đến uy tín, thương hiệu của cả một hệ thống.

Xin cảm ơn luật sư!

​