Nhà thờ khổng lồ bằng gạch thô khiến giới kiến trúc toàn cầu kinh ngạc

Nhà thờ Atlántida là công trình nổi tiếng nhất của kỹ sư người Uruguay Eladio Dieste - một thiên tài xây dựng từng khiến giới kiến trúc phải nhìn gạch nung bằng con mắt hoàn toàn khác.

Ảnh: architectuul

Thoạt nhìn, nhà thờ này không hề giống những công trình tôn giáo hoành tráng quen thuộc ở châu Âu. Nó không có mái vòm khổng lồ bằng đá cẩm thạch hay những cột trụ nặng nề kiểu Gothic. Toàn bộ công trình chủ yếu được xây bằng gạch đỏ giản dị, vật liệu vốn phổ biến và rẻ tiền ở Uruguay. Nhưng chính từ vật liệu đơn sơ ấy, Dieste đã tạo nên một kiệt tác gần như “thách thức trọng lực”.

Ảnh: imaginoso

Điểm đặc biệt nhất của nhà thờ nằm ở các bức tường gợn sóng mềm mại như những dải vải đang chuyển động. Mái nhà cong nhẹ, liên tục uốn lượn mà gần như không cần hệ cột chống đồ sộ. Khi ánh sáng chiếu qua các khe hẹp giữa tường và mái, không gian bên trong trở nên huyền ảo với những dải sáng kéo dài như đang trôi nổi.

Ảnh: pragmatika

Eladio Dieste gọi kỹ thuật của mình là “Kỹ thuật xây gạch gia cường bằng gốm” (ceramic reinforced masonry). Ông tin rằng vật liệu bình dân vẫn có thể tạo nên vẻ đẹp cao cấp nếu được hiểu đúng về hình học và kết cấu. Triết lý ấy khiến công trình mang cảm giác vừa hiện đại vừa gần gũi, như thể nó mọc lên tự nhiên từ chính vùng đất địa phương.

Điều thú vị là nhà thờ Atlántida ban đầu được xây cho một cộng đồng lao động bình thường vào cuối thập niên 1950. Nó không được tạo ra như biểu tượng xa hoa, mà là một công trình phục vụ đời sống hằng ngày. Nhưng theo thời gian, giới kiến trúc quốc tế bắt đầu xem đây là một trong những ví dụ xuất sắc nhất của kiến trúc kỹ thuật thế kỷ 20.

Năm 2021, UNESCO đã công nhận “Công trình của kỹ sư Eladio Dieste: Nhà thờ Atlántida” là Di sản Thế giới. Quyết định ấy không chỉ tôn vinh riêng một nhà thờ, mà còn ghi nhận tư duy táo bạo của Dieste: biến gạch nung bình thường thành nghệ thuật kiến trúc mang vẻ đẹp gần như hữu cơ.

Ngày nay, giữa thị trấn nhỏ ven biển, công trình ấy vẫn đứng đó với những đường cong mềm mại và ánh sáng dịu dàng. Nó chứng minh rằng đôi khi những ý tưởng vĩ đại nhất không cần đến vật liệu đắt tiền, mà cần một người đủ tài năng để khiến gạch và trọng lực “trò chuyện” với nhau.