Mùa hè này, Hải quân Hoa Kỳ sẽ trình diễn khả năng của tàu sân bay USS Gerald R. Ford, với hai lò phản ứng hạt nhân A1B, cung cấp điện cho một căn cứ trên đất liền.

Thử nghiệm tại Căn cứ Hải quân Norfolk, bang Virginia, là một phần trong nỗ lực lớn hơn nhằm đảm bảo các cơ sở có thể duy trì hoạt động ngay cả khi nguồn điện hiện tại bị gián đoạn do tấn công hoặc các tình huống khẩn cấp khác.

Việc sử dụng tàu để cung cấp điện lên bờ không phải là điều mới mẻ, nhưng khả năng tận dụng tàu sân bay lớp Ford theo cách này có thể mở ra nhiều phương án tác chiến mới, đồng thời hỗ trợ hiệu quả trong các hoạt động cứu trợ thảm họa trong tương lai.

Quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao đã đề cập ngắn gọn về kế hoạch thử nghiệm này trong phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Hoa Kỳ ngày 14/5.

“Mùa hè này, Căn cứ Hải quân Norfolk sẽ được cấp điện từ một tàu sân bay,” ông Cao phát biểu ngày 14/5. “Chúng tôi sẽ xuất khẩu năng lượng từ tàu sân bay sang căn cứ.”

“Bộ Hải quân đang triển khai một chiến lược đa hướng nhằm đảm bảo cung cấp nguồn điện ổn định, liên tục cho các cơ sở của chúng tôi, phục vụ mục tiêu tăng cường khả năng phục hồi năng lượng và đảm bảo nhiệm vụ,” một phát ngôn viên Hải quân trả lời khi được hỏi thêm thông tin.

“Một trong những hướng đi của chiến lược là cung cấp điện từ tàu sân bay hạt nhân lớp Ford cho một cơ sở trên bờ tương thích, nhằm chứng minh khả năng đáp ứng các nhu cầu khẩn cấp, thiết yếu cho nhiệm vụ. Thử nghiệm ban đầu dự kiến sẽ được tiến hành vào cuối năm nay tại Căn cứ Hải quân Norfolk.”

Dù phát ngôn này đề cập chung đến lớp Ford, hiện tại chỉ có USS Gerald R. Ford là tàu duy nhất thuộc lớp này đã được biên chế. Tàu cũng đang neo đậu tại Norfolk và vừa hoàn thành chuyến hải trình kéo dài kỷ lục 326 ngày. Đây là lần tàu sân bay Mỹ hoạt động trên biển lâu nhất kể từ Chiến tranh Việt Nam, bao gồm cả nhiệm vụ hỗ trợ bắt giữ cựu Tổng thống độc tài Venezuela Nicolas Maduro và các chiến dịch tác chiến chống Iran.

Các siêu tàu sân bay như Ford vốn đã được ví như những “thành phố nổi”, với biên chế thủy thủ đoàn từ 4.000 đến 5.000 người, bao gồm cả phi đội không quân đi kèm. Nhu cầu tiêu thụ điện năng của chúng là rất lớn.

Mỗi tàu sân bay lớp Ford được trang bị hai lò phản ứng hạt nhân A1B, công suất cụ thể được giữ bí mật. Tuy nhiên, các lò này được cho là cung cấp năng lượng lớn hơn 25% so với lò A4W trên tàu sân bay lớp Nimitz, đồng thời vận hành đơn giản hơn.

Theo đánh giá, mỗi lò A1B có công suất khoảng 700 MWt, tức tổng cộng hai lò đạt 1.400 MWt. Dù vậy, con số này vẫn chỉ bằng một phần nhỏ so với các lò phản ứng thương mại tại Mỹ hiện nay, vốn được thiết kế để cung cấp điện cho cả khu vực rộng lớn chứ không chỉ một căn cứ quân sự.

Khả năng sử dụng Ford và các tàu sân bay tương lai như những “nhà máy điện nổi” cho các căn cứ lớn như Norfolk có thể trở thành phương án dự phòng hữu ích khi nguồn điện truyền thống bị gián đoạn.

Các quan chức Mỹ ngày càng cảnh báo rằng nhiều khu vực từng được coi là an toàn, kể cả trên lãnh thổ Mỹ, nay có thể đối mặt rủi ro trong các cuộc xung đột tương lai. Mối đe dọa từ các loại vũ khí tầm xa, cũng như khả năng tấn công gần, ngày càng gia tăng. Đặc biệt, sự phổ biến của máy bay không người lái tấn công một chiều với chi phí thấp đã làm thay đổi đáng kể bức tranh an ninh này.

Việc chứng minh tàu sân bay lớp Ford có thể cung cấp điện lên bờ còn mở ra nhiều khả năng tác chiến mới. Quân đội Mỹ hiện tập trung vào các mô hình tác chiến phân tán, với lực lượng triển khai rộng khắp, nhiều nơi trong số đó có hạ tầng hạn chế.

Biến tàu sân bay thành nhà máy điện nổi cũng rất hữu ích trong các tình huống phi chiến đấu ở cả trong và ngoài nước, đặc biệt là các chiến dịch cứu trợ thảm họa. Việc khôi phục nguồn điện thường là yếu tố then chốt, giúp nối lại các dịch vụ thiết yếu như y tế.

Nhiều cơ sở quân sự trọng yếu của Mỹ nằm ở khu vực dễ bị thiên tai, với hậu quả nghiêm trọng và tác động dây chuyền lớn. Các căn cứ này thường là trung tâm phục hồi sau thảm họa, cung cấp dịch vụ thiết yếu cho cộng đồng. Đảm bảo nguồn điện liên tục trong mọi tình huống là điều sống còn. Ngoài ra, lưới điện già cỗi của Mỹ cũng là mối lo ngại về khả năng chống chịu, kể cả trước các cuộc tấn công mạng.

Việc rút bất kỳ tàu sân bay nào khỏi vòng luân chuyển để làm nhà máy điện nổi sẽ là quyết định khó khăn, bởi đây là công cụ duy nhất giúp Mỹ phô diễn sức mạnh toàn cầu.

Tuy nhiên, các tàu đang trong giai đoạn giữa hai đợt triển khai có thể được tận dụng mà không ảnh hưởng lớn đến chu trình tạo lực lượng. Mức độ nghiêm trọng của tình huống cũng sẽ ảnh hưởng đến đánh giá và ưu tiên của Hải quân.

Cần lưu ý, quân đội Mỹ đã đầu tư vào nhiều giải pháp tăng cường khả năng phục hồi năng lượng tại các căn cứ, cũng như khả năng cung cấp điện lớn cho các vị trí tiền phương.

Với việc sử dụng tàu sân bay lớp Ford làm nhà máy điện hạt nhân nổi, thử nghiệm mùa hè này sẽ giúp xác định liệu đây có thể trở thành một nhiệm vụ mới cho các tàu này hay không.