Hải quân Mỹ đã xác nhận kế hoạch phát triển một lớp thiết giáp hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân hoàn toàn mới, đánh dấu lần đầu tiên Washington quay trở lại ý tưởng tàu chiến mặt nước hạt nhân kể từ thập niên 1990. Chương trình mới được cho là nhằm tạo ra đối trọng với các tuần dương hạm hạt nhân lớp Kirov của Nga.

Theo các tài liệu được công bố trong kế hoạch đóng tàu dài hạn của Hải quân Mỹ, lớp tàu mới mang định danh BBG(X), còn được truyền thông gọi là “Trump-class battleship”. Con tàu dự kiến có lượng giãn nước từ 30.000-40.000 tấn, lớn gấp nhiều lần các khu trục hạm hiện nay của Mỹ.

Giới chức Mỹ cho biết việc sử dụng lò phản ứng hạt nhân sẽ giúp tàu đạt tốc độ cao hơn, thời gian hoạt động dài hơn và đủ năng lượng để vận hành các loại vũ khí thế hệ mới như pháo điện từ railgun hay laser công suất lớn. Đây được xem là điểm khác biệt lớn nhất so với các chiến hạm mặt nước hiện tại của Hải quân Mỹ.

Theo thiết kế sơ bộ, BBG(X) có thể được trang bị tới 128 ống phóng thẳng đứng Mk 41, tên lửa siêu vượt âm Conventional Prompt Strike, cùng khả năng mang tên lửa hành trình hạt nhân phóng từ mặt nước SLCM-N. Ngoài ra, tàu còn được đề xuất tích hợp hệ thống laser phòng thủ năng lượng định hướng và pháo điện từ công suất cao.

Động thái này được cho là nhằm đối trọng với tuần dương hạm hạt nhân lớp Kirov của Nga - dòng chiến hạm mặt nước chạy bằng năng lượng hạt nhân lớn nhất thế giới hiện nay. Các tàu lớp Kirov có lượng giãn nước tới gần 28.000 tấn, mang số lượng lớn tên lửa chống hạm, phòng không và vũ khí siêu vượt âm như Zircon.

Giới phân tích nhận định việc Mỹ tái khởi động chương trình thiết giáp hạm phản ánh xu hướng cạnh tranh hải quân ngày càng quyết liệt giữa Washington với Nga và Trung Quốc. Hải quân Mỹ đang tìm kiếm một nền tảng chiến đấu cỡ lớn đủ khả năng hoạt động trong môi trường tác chiến cường độ cao và hỗ trợ các loại vũ khí tiêu thụ điện năng lớn trong tương lai.

Tuy nhiên, chương trình BBG(X) cũng vấp phải nhiều tranh cãi do chi phí quá lớn. Theo các tài liệu ngân sách gửi Quốc hội Mỹ, ba tàu đầu tiên có thể tiêu tốn tới hơn 43 tỷ USD. Một số chuyên gia cảnh báo việc vận hành tàu chiến hạt nhân mặt nước sẽ làm gia tăng đáng kể chi phí bảo dưỡng và áp lực lên các xưởng đóng tàu quân sự Mỹ vốn đã quá tải.

Dù còn nhiều ý kiến trái chiều, việc Washington quyết định phát triển thiết giáp hạm hạt nhân cho thấy cuộc cạnh tranh sức mạnh hải quân giữa các cường quốc đang bước sang giai đoạn mới, nơi các chiến hạm cỡ lớn và vũ khí năng lượng cao có thể trở thành trung tâm của chiến tranh trên biển trong tương lai.