Mua bán hàng tấn chất độc Xyanua, các đối tượng đối mặt hình phạt nào?

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP HCM cho biết đã khởi tố bị can 35 đối tượng về các tội “Tàng trữ, Mua bán trái phép chất độc”, tang vật thu giữ gồm hơn 1,3 tấn Xyanua tại TPHCM và nhiều tỉnh, thành trên cả nước.

Đường dây mua bán trái phép chất độc Xyanua xuyên biên giới với quy mô đặc biệt lớn trên được cảnh sát phát hiện từ một trường hợp tự tử bằng thuốc độc do Xyanua.

Theo đó, anh T.N.T (trú tại xã Bàu Bàng, TP HCM) được xác định tử vong do uống chất độc Xyanua. Số chất độc này được anh T. đặt mua qua mạng xã hội facebook từ đối tượng Diệp Thái Thanh Lâm. Cảnh sát phát hiện Lâm không chỉ bán Xyanua cho riêng anh T. mà còn giao dịch với nhiều đối tượng khác.

Điều tra ban đầu xác định, Nguyễn Văn Đỏ, đối tượng sinh sống chủ yếu tại Campuchia là kẻ cầm đầu đường dây. Dưới sự điều hành của Đỏ, các đối tượng đã tổ chức vận chuyển nhiều tấn Xyanua qua biên giới vào Việt Nam để tiêu thụ. Riêng trong tháng 3 và tháng 4/2026, đường dây này đã vận chuyển hơn 2,4 tấn Xyanua, trong đó khoảng 1,7 tấn đã được bán ra thị trường cho nhiều đối tượng khác nhau.

Dưới góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường, Đoàn Luật sư TP Hà Nội khi trao đổi với PV Báo Tri thức và Cuộc sống cho rằng, thời gian qua, những vụ tự tử, đầu độc bằng loại chất độc Xianua xảy ra không ít, tuy nhiên việc truy tìm manh mối để xử lý một đường dây tàng trữ, mua bán trái phép chất độc với số lượng lớn như trên là vụ việc chưa từng xảy ra. Kết quả đấu tranh phòng chống tội phạm tàng trữ mua bán trái phép loại chất kích độc này của Công an TP HCM là thành tích đáng biểu dương, góp phần bảo vệ tính mạng sức khỏe cho cộng đồng.

Theo luật sư Cường, Xyanua là một nhóm các hợp chất hóa học có chứa nhóm nguyên tố Carbon và Nitơ. Đây là một trong những loại chất độc cực mạnh và phản ứng nhanh, có thể gây tử vong chỉ với một lượng rất nhỏ do ngăn chặn quá trình hô hấp của tế bào.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) từng cho biết, Xyanua là một loại hóa chất cực mạnh, có thể gây nguy hiểm cho tính mạng ở nhiều dạng hợp chất khác nhau. Xyanua có thể tồn tại dưới dạng khí không màu như Hydro Xyanua (HCN), Xyanua Clorua (CNCl), hoặc dưới dạng tinh thể như Kali Xyanua (KCN), Natri Xyanua (NaCN).

Theo Quy trình công nghệ nhẹ hoặc tái sử dụng Xyanua ban hành đính kèm theo Quyết định 1971/1999/QĐ-BKHCNMT, Xyanua là một chất cực độc nhưng lại được sử dụng phổ biến trong sản xuất, Nếu không có các quy tắc kiểm soát nghiêm ngặt trong sản xuất, bảo quản và sử dụng, xyanua sẽ mang lại những hậu quả cho môi trường và con người. Đây là chất độc có khả năng gây tử vong cao nên việc sản xuất, nhập khẩu, tàng trữ, buôn bán loại chất độc này có sự quản lý chặt chẽ của nhà nước. Hành vi sản xuất, buôn bán, tàng trữ trái phép chất độc này sẽ bị xử lý hình sự.

Đối với hành vi sản xuất hoặc mua bán trái phép chất độc xyanua mà đủ yếu tố cấu thành tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng hoặc mua bán trái phép chất cháy, chất độc theo Điều 311 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) với hình phạt sau:

Người sản xuất, bảo tàng, vận chuyển, sử dụng hoặc bán trái phép chất cháy, chất độc sẽ bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây bị phạt tù từ 3 năm đến 10 năm: Có tổ chức; Phạm pháp có số lượng lớn; Làm chết người; Gây tổn thương hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể trở lên 61%; Gây tổn thương hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 61% đến 121%; Thiệt hại về tài sản từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; Vận chuyển, mua bán qua biên giới; Tái phạm nguy hiểm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị phạt tù từ 7 năm đến 15 năm: Phạm pháp có số lượng rất lớn; Làm chết 2 người; Gây tổn thương hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 2 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này từ 122% đến 200%; Thiệt hại về tài sản từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 15 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân: Vật liệu phạm pháp có số lượng đặc biệt lớn; Làm chết 3 người trở lên; Gây tổn thương hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 3 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên; Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 1 năm đến 5 năm.

Trong vụ án trên, lượng chất độc thu được rất lớn nên các đối tượng sẽ phải đối mặt với khung hình phạt là phạt tù từ 15-20 năm hoặc tù chung thân theo khoản 4, Điều 311 BLHS. Hoặc trường hợp hậu quả làm chết 3 người trở lên hoặc gây tổn hại sức khỏe cho 3 người trở lên mà tỷ lệ tổn hại từ 201% trở lên cũng sẽ bị xử lý ở khung cao nhất của tội danh.

Luật sư Cường cho biết, có lẽ đây là vụ án đầu tiên đường dây buôn bán trái phép chất độc số lượng đặc biệt lớn bị bắt giữ. Cơ quan điều tra sẽ từng bước làm rõ hành vi phạm tội của các bị can, làm rõ nguồn gốc số chất độc này cũng như phương thức thủ đoạn tiêu thụ, phân chia lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh trái phép. Cùng với đó, sẽ xác định những người tiêu thụ loại chất kịch độc này sử dụng vào mục đích gì. Từ vụ án này hoàn toàn có thể phát hiện ra các vụ án mạng do các đối tượng sử dụng chất độc để sát hại người khác hoặc để tự tử.

Đồng thời, cần làm rõ nguyên nhân điều kiện phạm tội để tăng cường các giải pháp quản lý chặt chẽ hơn nữa chất độc, quản lý hoạt động xuất nhập khẩu hoá chất, sử dụng hóa chất trong công nghiệp và trong công nghệ thực phẩm để tránh việc chế biến, sản xuất hóa chất thiếu kiểm soát, tiềm ẩn những nguy cơ gây ra mất an toàn trong xã hội.

Mời quý độc giả xem video: Cận cảnh quá trình Công an bóc gỡ đường dây mua bán chất độc Xyanua

​